Władysław Dehnel (1912–1986)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Władysław Dehnel
Skoczylas
Kapitan Kapitan
Data i miejsce urodzenia 12 sierpnia 1912
Kraków, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 29 czerwca 1986
Antwerpia, Belgia
Przebieg służby
Lata służby od 1939
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
Kampania wrześniowa,
Armia Krajowa,
Powstanie warszawskie
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari
Grób Władysława Józefa Dehnela na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Władysław Józef Dehnel ps. Agrafka, Feliksiak, Kowalski, Marczewski, Skoczylas, Zabłocki (ur. 12 sierpnia 1912 w Krakowie, zm. 29 czerwca 1986 w Antwerpii) – polski harcerz, oficer Armii Krajowej, uczestnik powstania warszawskiego. Po wojnie działacz emigracyjnej Polskiej Partii Socjalistycznej

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Władysława Dehnela, członka Organizacji Bojowej PPS pseudonim „Agrafka” oraz Heleny z domu Wyszyńskiej. Od 1917 wychowywał się we Lwowie. Od 1922 uczył się w gimnazjach we Lwowie, Rohatynie, Przemyślanach, a od 1928 w Warszawie, gdzie w 1931 uzyskał świadectwo dojrzałości. Od października 1931 studiował filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim, jednak z powodu śmierci ojca i trudnych warunków materialnych musiał przerwać studia w 1933. Od 1923 był członkiem ZHP, wchodząc od 1931 jako harcmistrz w skład Kręgu Instruktorów im. Mieczysława Bema (KIMB).

Od września 1933 do września 1934 był słuchaczem Dywizyjnego Kursu Podchorążych Piechoty 18 DP przy 71 pułku piechoty w Zambrowie, który ukończył z pierwszą lokatą. Ponownie podjął studia, których jednak nie ukończył utrzymując się z prac dorywczych. Był m.in. urzędnikiem Funduszu Pracy. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1936 i 384. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty[1].

Od lipca do sierpnia 1939 uczestniczył w kursie dla adiutantów batalionów w Ośrodku Wyszkolenia Rezerw Piechoty w Różanie, skąd został skierowany do 33 pułku piechoty. W szeregach tego pułku uczestniczył w kampanii wrześniowej 1939.

Od października 1939 uczestniczył w konspiracji. Do początku 1941 był komendantem Chorągwi Warszawskiej Szarych Szeregów. Wiosną 1941 przeniesiony do rezerwy w związku z dekonspiracją. Od marca 1942 był adiutantem dowódcy Obwodu Żoliborz Armii Krajowej. Jednocześnie pracował w Wydziale Informacji Biura Informacji i Propagandy KG AK, w którym od czerwca 1943 był szefem referatu. W 1942 awansowany na porucznika.

W czasie powstania warszawskiego był adiutantem dowódcy obwodu ppłk. Mieczysława Niedzielskiego „Żywiciel”, zaś od 20 września 1944 był oficerem operacyjnym 8 Dywizji Piechoty AK im. Romualda Traugutta. 27 września awansowany na stopień kapitana. Po kapitulacji przebywał w obozach jenieckich: Altengrabow Stalag XI A, Sandbostel Oflag X A. Znalazł się w grupie 29 oficerów (m.in. płk Mieczysława Niedzielskiego „Żywiciel”, płk. Karola Ziemskiego „Wachnowskiego”) oskarżonych o zamiar opanowania obozu. Przekazany Gestapo, skazany 4 kwietnia 1945 na śmierć został osadzony w obozie koncentracyjnym Neuengamme. Życie całej grupie oficerów uratowała interwencja hrabiego Folke Bernadotte u Heinricha Himmlera[2]. Został wysłany do oflagu w Lubece, gdzie 2 maja 1945 został uwolniony przez wojska brytyjskie.

Od maja 1945 był zastępcą dowódcy batalionu ppłk Niedzielskiego w Lubece, w lipcu 1945 został przydzielony do Obozu Zbornego nr 1 w Paryżu, a następnie Obozu Zbornego nr 3 w Lille. Pozostał na emigracji w Belgii.

Pracował w Sekcji Robotników Cudzoziemskich związków zawodowych zbliżonych do Belgijskiej Partii Socjalistycznej. Działa również w PPS na terenie Belgii, od 1948 wchodził w skład Rady Centralnej PPS na emigracji.

Za udział w Powstaniu odznaczony został 30 września 1944 Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari[3]

Pochowany na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie (kw. 15A-5-13/14)[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 138.
  2. Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik Biograficzny konspiracji warszawskiej 1939–1944, Tom 3. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1991, s. 65.
  3. J. Kreusch, A. K. Kunert, T. Labuszewski (oprac.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. T. IV. Warszawa: 1997, s. 33.
  4. Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik Biograficzny konspiracji warszawskiej 1939–1944, Tom 3. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1991.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2003. ISBN 83-7188-691-8.