Władysław Jan Nowak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Władysław Jan Nowak
1 zwycięstwo
major major
Data i miejsce urodzenia 11 czerwca 1908
Chocznia
Data i miejsce śmierci 11 lutego 1982
Sheffield
Przebieg służby
Lata służby od 1930
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
Roundel of Poland (1921–1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego,
Roundel of France.svg Aéronautique Militaire,
RAF roundel.svg RAF
Jednostki 2 Pułk Lotniczy,
Klucz myśliwski instruktorów Ułęż,
Dywizjon 306,
Dywizjon 308,
Dywizjon 317,
9 grupa myśliwska RAF
Stanowiska dowódca klucza:
Klucz myśliwski instruktorów Ułęż (1939)
dowódca eskadry:
Dywizjon 306,
naziemny oficer naprowadzania:Dywizjon 308,
Dywizjon 317
Inne: oficer sztabowy Inspektoratu Sił Powietrznych
oficer łącznikowy w dowództwie 9 Grupy Myśliwskiej RAF
oficer łącznikowy w dowództwie Obrony Powietrznej Wielkiej Brytanii
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
bitwa o Anglię
Późniejsza praca właściciel sklepu - delikatesów
Odznaczenia
Odznaka honorowa za Rany i Kontuzje
Krzyż Walecznych (od 1941, dwukrotnie) Medal Lotniczy (trzykrotnie)

Władysław Jan Nowak (ur. 11 czerwca 1908 w Choczni, zm. 11 lutego 1982 w Sheffield) – major pilot Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodzony jako jedno z jedenaściorga dzieci Józefa i Franciszki Nowak. Po ukończeniu szkoły powszechnej w Wadowicach rozpoczął edukację w miejscowym gimnazjum, którą kontynuował aż do matury w Złoczowie, gdzie przebywał pod opieką starszego brata, Karola. W 1930 roku wstąpił do wojska do Szkoły Podchorążych Piechoty w Różanie. W 1931 roku przeniósł się w stopniu kaprala podchorążego do Szkoły Podchorążych Artylerii w Toruniu. Po jej ukończeniu został promowany w 1933 roku na stopień oficerski – podporucznika artylerii. Ukończył również kurs pilotażu w Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa w Dęblinie i w 1934 roku uzyskał przydział do 2 Pułku Lotniczego w Krakowie. W 1936 roku ukończył kurs szybowcowy. W 1937 roku uzyskał awans na stopień porucznika i rok później przeniesiony został na stanowisko instruktora pilotażu w Szkole Pilotażu w Grudziądzu, którą w 1939 przeniesiono na lotnisko Ułęż koło Dęblina. 11 kwietnia 1939 ożenił się z pochodzącą ze Stanisławowa, Marią Danutą Ziarkiewicz.

Wybuch II wojny światowej zastał Władysława Nowaka w Dęblinie. Został dowódcą klucza myśliwskiego sformowanego z instruktorów Szkoły Pilotażu z zadaniem obrony Dęblina i okolic. Po odbyciu kilku lotów rozpoznawczych przeleciał samolotem do Lwowa, gdzie zostawił go z powodu braku paliwa. 17 września 1939 przekroczył granicę rumuńską i został internowany w Calimanesti. W listopadzie 1939 przedostał się nielegalnie do Bukaresztu, gdzie wyrobiono mu fałszywe dokumenty cywilne. Posługując się nimi dotarł drogą morską do Bejrutu, skąd w styczniu 1940 wypłynął do Marsylii we Francji. Od marca 1940 znajdował się w Lotniczej Stacji Zbornej na lotnisku Le Bourget pod Paryżem, a w maju tego samego roku otrzymał przydział do szkolnej eskadry myśliwskiej w Mions koło Lyonu. W czerwcu 1940 ewakuował się do Anglii, gdzie we wrześniu otrzymał przydział do Dywizjonu 306 Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii. W nocy z 10 na 11 maja 1941 roku w czasie lotu bojowego nad Londynem na samolocie Hurricane uzyskał jako pierwszy polski pilot myśliwski potwierdzone nocne zestrzelenie samolotu niemieckiego Heinkel 111. Za ten wyczyn rozkazem z 13 czerwca 1941 roku został odznaczony Krzyżem Walecznych.

23 lipca 1941 został zestrzelony w walce powietrznej nad kanałem La Manche, w czasie której zaliczono mu uszkodzenie dwóch samolotów Messerschmitt. Poparzony wyskoczył na spadochronie. Po wyłowieniu przez angielski kuter przebywał w szpitalu i na rekonwalescencji. Awansowany na stopień kapitana powrócił do służby czynnej w bazie lotniczej Northolt jako naziemny oficer naprowadzania, najpierw w Dywizjonie 308, a od marca 1942 w Dywizjonie 317. Do połowy sierpnia 1942 pełnił rolę adiutanta Prezydenta RP na uchodźstwie Władysława Raczkiewicza. W tym czasie powtórnie odznaczony został Krzyżem Walecznych.

Od sierpnia 1942 służył na stanowiskach sztabowych w Inspektoracie Sił Powietrznych w Londynie. Od kwietnia 1944 roku objął funkcję oficera łącznikowego w dowództwie 9 grupy myśliwskiej RAF, a od września 1944 roku pełnił funkcję polskiego oficera łącznikowego w dowództwie obrony powietrznej Wielkiej Brytanii. 1 marca 1945 awansowany został na stopień majora. Sklasyfikowany na 244 pozycji na liście Bajana z zaliczonym 1 samolotem zestrzelonym na pewno i 2 samolotami uszkodzonymi.

Po ukończeniu wojny dowiedział się o tragicznej śmierci jego żony, zgładzonej w 1942 roku za działalność w Armii Krajowej. W 1947 roku wziął ślub z Henryką Michną, z którą miał dwie córki: Krystynę i Hannę. Po demobilizacji w 1949 roku osiadł z rodziną w Lincoln, gdzie pracował między innymi jako piekarz w różnych zakładach branży spożywczej. W 1954 roku nastąpiła przeprowadzka rodziny Nowaków do Worksop, gdzie Władysław z żoną przez 26 lat prowadzili sklep delikatesowy. Do pierwszej po wojnie wizyty w Polsce i rodzinnym domu w Choczni doszło w 1959 roku.

Imię majora Władysława Jana Nowaka nosi wiadukt w ciągu drogi krajowej numer 52, usytuowany w pobliżu jego domu rodzinnego.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Major Władysław Jan Nowak Biografia: Pamiętnik. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski, 2012. ISBN 978-83-89376-80-0.