Władysław Krogulski (oficer)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Władysław Krogulski
„Sokół”, „Bojomir"
Ilustracja
podpułkownik dyplomowany piechoty podpułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia 21 lutego 1894
Książnice, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 7 lipca 1962
Warszawa, Polska
Przebieg służby
Lata służby 1914-1947
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Jednostki 2 i 3 pułk piechoty Legionów Polskich
Stanowiska dowódca plutonu
dowódca kompanii
dowódca batalionu
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Afrika Star

Władysław Krogulski ps. „Sokół”, „Bojomir” (ur. 21 lutego 1894 w Książnicach, zm. 7 lipca 1962 w Warszawie) – działacz niepodległościowy, oficer Legionów Polskich, podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego.


Początki działalności niepodległościowej[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Książnicach koło Bochni w rodzinie Ludwika Krogulskiego, nauczyciela szkoły ludowej i Józefy z Falkowskich. Uczęszczał do Gimnazjum Wyższego w Jarosławiu, gdzie w 1912 r. uzyskał świadectwo dojrzałości. Po maturze podjął studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, które przerwał z powodu wybuchu wojny. Jeszcze w szkole średniej rozpoczął działalność niepodległościową należąc w latach 1910–1912 do tajnego koła młodzieżowego „Zarzewie” w Jarosławiu.

Od października 1912 r. działał pod pseudonimem „Sokół”, a później „Bojomir” w II Polskiej Drużynie Strzeleckiej (PDS) w Krakowie. Po odbyciu szkolenia podoficerskiego i kursu podchorążych zaliczony został do ściślejszego grona „drużyniaków”, obdarzonych specjalnym zaufaniem dowództwa PDS i powołanych do pełnienia w przyszłości trudniejszych zadań.

Na Wydziale Medycyny UJ prowadził propagandę na rzecz wstępowania do drużyn strzeleckich. Zajmował się także szkoleniem nowych członków organizacji. Na początku 1913 roku był instruktorem rekrutów w Leżajsku, a w połowie tego roku prowadził ćwiczenia skautów w Jarosławiu. Na przełomie 1913/1914 r. został członkiem Oddziału Wywiadowczego PDS.

I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Z chwilą wybuchu I wojny światowej Władysław Krogulski zorganizował i przeszkolił drużynę strzelecką w Leżajsku, a następnie przybył z nią do Krakowa, gdzie wstąpił do Legionów Polskich. Początkowo służył jako dowódca plutonu w 2 pułku piechoty LP, później w 3 pp LP kolejno jako dowódca plutonu, adiutant dowódcy batalionu i dowódca kompanii. Awansował do stopnia chorążego (15 grudnia 1915) i podporucznika (1 listopada 1916).

Brał udział we wszystkich bitwach swojego pułku, m.in. pod Pasieczną, Pniowem, Nazawizowem, Tarnawicą Leśną, Mołotkowem, Kirlibabą, Rokitną, Rarańczą, Berezaną i Kostiuchnówką.

Od października 1917 do lutego 1918 r. pełnił obowiązki adiutanta w 1 pułku artylerii Polskiego Korpusu Posiłkowego.

Po kryzysie przysięgowym pod Rarańczą przebywał przez 8 miesięcy w obozach jenieckich Marmaros-Sziget i Szeklencze na Węgrzech.

W połowie października 1918 r. wcielony został do armii austriackiej, ale już po kilku dniach zdezerterował i przedostał się do Warszawy, gdzie 23 października 1918 r. zgłosił się ochotniczo do powstającego Wojska Polskiego. Jako podporucznik byłego Polskiego Korpusu Posiłkowego reskryptem Rady Regencyjnej z 31 października 1918 roku został przydzielony do podległego jej Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia[1]. Do końca miesiąca brał udział w rozbrajaniu Niemców. W tym czasie awansował na porucznika (12 października 1918), a w następnym roku na kapitana (1 lipca 1919).

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

Od września 1919 do jesieni 1921 r. służył w Oddziale III Sztabu Ministerstwa Spraw Wojskowych pełniąc obowiązki: referenta organizacyjnego, oficera przy sztabie i (od marca 1920) kierownika Wydziału Szkół Wojennych Piechoty.

Za wybitne osiągnięcia na polu szkolnictwa wojskowego w okresie wojny polsko-bolszewickiej otrzymał w 1923 r. Order Virtuti Militari V klasy.

W latach 1921–1923 był słuchaczem Kursu Normalnego Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Z dniem 1 października 1923 roku, po ukończeniu kursu i uzyskaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego, został przydzielony do Oficerskiej Szkoły dla Podoficerów w Bydgoszczy na stanowisko wykładowcy. 31 marca 1924 roku został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 roku i 70. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 1 grudnia tego roku został przeniesiony do 61 pułku piechoty wielkopolskiej w Bydgoszczy na stanowisko dowódcy III batalionu, z równoczesnym wyznaczeniem „na dochodzącego wykładowcę” w Oficerskiej Szkole dla Podoficerów[2]. Od 1927 r. pracował w Oddziale III Sztabu Generalnego WP w Warszawie jako kierownik referatu, a następnie szef wydziału.

W okresie 1930–1932 pełnił obowiązki zastępcy dowódcy 68 pułku piechoty we Wrześni, a od października 1932 r.[3] do wybuchu II wojny światowej szefa Wydziału Mobilizacyjnego Dowództwa Okręgu Korpusu Nr III w Grodnie, gdzie 19 marca 1938 r. otrzymał awans na podpułkownika.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W kampanii wrześniowej 1939 r. pełnił obowiązki szefa Sztabu DOK III w Grodnie.

W dniu 19 września na rozkaz dowódcy Okręgu Korpusu przekroczył z podległymi oddziałami granicę polsko-litewską i do 10 lipca 1940 r. przebywał w obozach internowanych w Kołotowie, Kalwarii i Kownie.

Po włączeniu krajów bałtyckich do ZSRR więziony był w Kozielsku i obozie jenieckim NKWD w Griazowcu, skąd zwolniony został 31 lipca 1941 r., po zawarciu umowy polsko-radzieckiej.

W okresie organizowania Armii Polskiej generał Władysław Anders wyznaczył go na stanowisko szefa Oddziału I (Organizacyjno-Szkoleniowego) w Dowództwie Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. Funkcję tę pełnił od końca sierpnia 1941 do października 1944 r. (od listopada 1942 w Dowództwie Etapów i Dowództwie Armii Polskiej na Wschodzie). Według wywiadu sowieckiego był jednym z głównych reprezentantów poglądów skrajnie nacjonalistycznych i antysowieckich w korpusie oficerów Armii Andersa.

Na początku 1942 r. z ramienia Dowództwa Armii Polskiej organizował wyjazd ludności polskiej do Uzbekistanu, skąd miała być ona ewakuowana do Indii. Od sierpnia tego roku przebywał ze Sztabem Polskich Sił Zbrojnych w Pahlewi w Iranie, później w Iraku i w Palestynie. Z Palestyny, jako szef oddziału w dowództwie 3 Korpusu (od listopada 1944), wyjechał do Anglii. Odbył półroczny kurs w Centrum Wyższych Studiów Wojskowych i w listopadzie 1945 r. wyznaczony został na szefa Oddziału Administracji Rezerw i Uzupełnień I Korpusu. Od września 1946 do marca 1947 r. należał do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia, a następnie pełnił funkcję zastępcy komendanta w Komendzie Uzupełnień nr 1.

W czerwcu 1948 r. powrócił do Polski. Po przeniesieniu do rezerwy (1948) podjął pracę w Zarządzie Głównym PCK. Od 1950 r. pracował w Państwowym Przedsiębiorstwie Budowlanym Robót Konserwatorskich i Architektury Monumentalnej „KAM” w Warszawie.

Zmarł w wieku 68 lat. Pochowany został na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Za wybitne zasługi otrzymał m.in.:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Rozporządzeń Komisji Wojskowej, 1918, R. 2, nr 2, Warszawa 1918, s. 16.
  2. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 123 z 21 listopada 1924 roku, s. 686.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 9 grudnia 1932 roku, s. 414.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Armia Polska w ZSRR 1941-1942, oprac.Wojciech Materski , Warszawa 1992;
  2. Bagiński Henryk, U podstaw organizacji Wojska Polskiego 1908-1914, Warszawa 1935;
  3. Centralne Archiwum Wojskowe – akta personalne Władysława Krogulskiego, sygn. AP 2649, 782/247/55;
  4. Chocianowicz Wacław, W 50-lecie powstania Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, Londyn 1969;
  5. Krogulski Mariusz Lesław, Spuścizna minionych pokoleń, Tuchów 2005;
  6. Księga pamiątkowa poświęcona zjazdowi jubileuszowemu z okazji 50-lecia istnienia Gimnazjum I w Jarosławiu 1884-1934, Jarosław 1934;
  7. Lista oficerów dyplomowanych, Warszawa 1930, 1931;
  8. Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich, Warszawa 1917;
  9. Łoza Stanisław, Czy wiesz, kto to jest?, tom II, Warszawa 1938;
  10. Małopolski Słownik Biograficzny Uczestników Działań Niepodległościowych 1939-1956, tom 4, Kraków 1999;
  11. MSWojsk. Tajny Dziennik Personalny 1920, 1922, 1923, 1928, 1930, 1932, 1938;
  12. Polska Zbrojna” 1994 nr 70;
  13. Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej, Warszawa 1981;
  14. Porwit Marian, Spojrzenia poprzez moje życie, Warszawa 1986;
  15. Rocznik Oficerski, Warszawa 1923, 1924, 1928, 1932;
  16. Wrzesień 1939 na Kresach w relacjach, oprac. Czesław Grzelak, Warszawa 1999;
  17. Żaroń Piotr, Armia Polska w ZSRR, na Bliskim i Środkowym Wschodzie, Warszawa 1981;
  18. Żaroń Piotr, Kierunek wschodni w strategii wojskowo-politycznej gen. Władysława Sikorskiego 1940-1943, Warszawa 1988.