Władysław Zych (artysta)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Władysław Zych
Ilustracja
Grób artysty
Data i miejsce urodzenia 29 maja 1900
Przemyśl
Data i miejsce śmierci 24 czerwca 1964
Warszawa
Narodowość polska
Dziedzina sztuki szkło artystyczne, malarstwo, ceramika
Odznaczenia
Srebrny Krzyż Zasługi

Władysław Zych (ur. 29 maja 1900 w Przemyślu, zm. 24 czerwca 1964 w Warszawie)[1]polski artysta-plastyk zajmujący się m.in. szkłem artystycznym.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studiował na Politechnice Lwowskiej (1920–1924) oraz w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych[a] (1925–1933[b]), m.in. u prof. Leona Pękalskiego i prof. Karola Tichego[1][2]. W międzyczasie pracował na tej pierwszej jako asystent (1928, u prof. Kazimierza Bartla)[1]. Po uzyskaniu dyplomu w 1934, w latach 1936-1939 pracował na ASP jako asystent u prof. Bohdana Pniewskiego[1][3]. Równocześnie był zatrudniony w Muzeum Narodowym w Warszawie u Bohdana Marconiego jako konserwator obrazów[1][3]. Po II wojnie światowej, do 1949 współpracował z zakładami przemysłowymi, prowadząc kursy doszkalające – w zakresie malowania na fajansie dla pracownic fabryki fajansu we Włocławku oraz malowania na tkaninie w zakładzie w Milanówku[1]. W latach 1949–1952 asystował prof. Wojciechowi Jastrzębowskiemu na warszawskiej ASP, od 1950 pełniąc funkcję kierownika pracowni ceramiki[3]. Od 1953 do 1955 kierował pracownią malarstwa w warszawskiej Pracowni Sztuk Plastycznych[1]. Od 1956 mieszkał na Saskiej Kępie w Warszawie[2].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Mozaika upamiętniająca zamach na Café Club w Warszawie

Był artystą wszechstronnym; uprawiał malarstwo (sztalugowe, ścienne, na szkle), tworzył szkło artystyczne i użytkowe oraz ceramikę artystyczną i użytkową. Projektował też tkaniny[1].

Dekorował malarsko wnętrza kościołów: rekonstruował freski w kościele w Węgrowie (1936–1942), namalował polichromie w kościołach w Goźlinie (1934), Imielnicy (1950, obecnie Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Płocku), Stryju[1][3].

Mozaika jego autorstwa zdobiła Dom Chłopa w Warszawie, jednak w 2002 została skuta[2]. Zachowała się natomiast mozaika upamiętniająca zamach na Café Club na rogu Alei Jerozolimskich i Nowego Światu w Warszawie (współautorką była żona artysty, Wanda Zych) oraz mozaikowa oprawa zegara w głównym budynku Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 1955[1][4].

Zych interesował się technologicznymi aspektami obróbki szkła, eksperymentując z masą szklaną w celu uzyskania kolorów i faktur odpowiadających szkłom antycznym[5]. Z uwagi na złożoną kolorystykę i liczne efekty w rodzaju spękań, porów i wykwitów, jego prace budziły skojarzenia z ówczesną ceramiką artystyczną, zdobioną szkliwami redukcyjnymi[5]. Twórczość w dziedzinie szkła artystycznego od 1959 realizował w hucie na Targówku[6]. Jego Głowy – cykl wolnoformowanych szklanych rzeźb – należą do najbardziej oryginalnych pozycji w dorobku polskiego szkła artystycznego[7]. Przedstawiają one ekspresyjne, zdeformowane sylwetki głów ludzkich[8]. Krytycy widzieli w Głowach nawiązanie do sztuki prymitywnej, totemów indiańskich[8].

Władysław Zych uczestniczył w licznych wystawach krajowych i zagranicznych[2]. Jego prace znajdują się m.in. w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Karkonoskiego w Jeleniej Górze, Muzeum Okręgowego w Olsztynie[9].

Nagrody i odznaczenia[c][edytuj | edytuj kod]

Zegar z holu budynku Sejmu w oprawie ceramicznej W. Zycha
  • 1937 – wyróżnienie w konkursie na projekt polichromii kościoła w Chełmie
  • 1963 – wyróżnienie na wystawie Sztuka Użytkowa w XV-lecie PRL
  • Srebrny Krzyż Zasługi[d]

Wystawy[e][edytuj | edytuj kod]

Wystawy indywidualne[edytuj | edytuj kod]

Wystawy zbiorowe[edytuj | edytuj kod]

  • 1930 – Wystawa Malarstwa, Polski Klub Artystyczny, Hotel Polonia
  • 1936 – Sztuka i wnętrze, IPS
  • 1938 – Salon IPS
  • 1939 – Exhibition of Polish Art, New Burlington Gallery, Londyn
  • 1952 – VIII Ogólnopolska Wystawa Zimowa, Radom
  • 1954 – Wystawa Grupy „Powiśle”, Zachęta
  • 1960 – XII Triennale Sztuki Użytkowej, Mediolan
  • 1964 – Ogólnopolska Wystawa Tkanina, Ceramika, Szkło, Zachęta

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1932 Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie.
  2. Słownik artystów plastyków: Artyści plastycy okręgu warszawskiego ZPAP podaje okres 1925–1934.
  3. Listę nagród i odznaczeń, o ile nie podano inaczej, przedstawiono na podstawie Słownika artystów plastyków: Artyści plastycy okręgu warszawskiego ZPAP.
  4. W źródle brak daty przyznania odznaczenia.
  5. Listę wystaw, o ile nie podano inaczej, przedstawiono na podstawie Słownika artystów plastyków: Artyści plastycy okręgu warszawskiego ZPAP.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j Słownik artystów plastyków: Artyści plastycy okręgu warszawskiego ZPAP. Warszawa: Okręg Warszawski Związku Polskich Artystów Plastyków, 1972, s. 676.
  2. a b c d Rzeźbiarze Saskiej Kępy wczoraj i dziś. Warszawa: Klub Kultury Saska Kępa, 2011, s. 38–39.
  3. a b c d Paweł Banaś: Polskie współczesne szkło artystyczne. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, 1982, s. 128. ISBN 83-04-00761-4.
  4. Paweł Giergoń: Mozaika Władysława Zycha na budynku SFOS. sztuka.netdata dostępu=25 września 2016, 2011-08-01.
  5. a b Paweł Banaś: Polskie współczesne szkło artystyczne. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, 1982, s. 129, 132, 133. ISBN 83-04-00761-4.
  6. Paweł Banaś: Polskie współczesne szkło artystyczne. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, 1982, s. 125. ISBN 83-04-00761-4.
  7. Paweł Banaś: Polskie współczesne szkło artystyczne. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, 1982, s. 230. ISBN 83-04-00761-4.
  8. a b Paweł Banaś: Polskie współczesne szkło artystyczne. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, 1982, s. 136-137. ISBN 83-04-00761-4.
  9. Paweł Banaś: Polskie współczesne szkło artystyczne. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, 1982, s. 132. ISBN 83-04-00761-4.