Wacław Beynar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wacław Beynar
„Orszak”, „Śmiały”, „Wacek”
wachmistrz wachmistrz
Data i miejsce urodzenia 19 listopada 1914
Korcze-Podhorowe
Data i miejsce śmierci 26 września 1997
Sulechów
Przebieg służby
Lata służby 1935-1936 i 1943-1948
Siły zbrojne Wojsko Polskie
Armia Krajowa
Jednostki 5 Wileńska Brygada AK
Stanowiska łącznik dowódcy brygady
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (od 1941) Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami Medal Wojska Krzyż Armii Krajowej

Wacław Beynar, ps. „Orszak”, „Śmiały”, „Wacek”, vel Roman Daniszewski, vel Roman Daszewski, vel Filip Roland, vel Wacław Różański (ur. 19 listopada 1914, zm. 26 września 1997 w Sulechowie) – wachmistrz Wojska Polskiego, „żołnierz wyklęty”, łącznik Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wacław Beynar urodził się 19 listopada 1914 roku w zaścianku Korcze-Podhorowe na Wileńszczyźnie, był synem Konstantego i Emilii z domu Misztowt. Po ukończeniu szkoły powszechnej nie uczęszczał do innych szkół, samouk. W latach 1935-1936 służył w Wileńskiej Brygadzie Kawalerii, a po przeniesieniu do rezerwy podjął pracę kolejno w urzędzie pocztowym i urzędzie melioracji. W wojnie obronnej nie brał udziału, a po inwazji sowieckiej pracował przy wyrębie drewna. Wobec grożącego mu aresztowania wyjechał do Żwiryni i podjął pracę robotnika. Po otwarciu frontu wschodniego zatrudniony kolejno jako referent w urzędzie gminnym i podleśniczy. Przez okres okupacji niemieckiej pomagał ukrywającym się Żydom, wobec czego znalazł się w kręgu zainteresowania gestapo[1][2].

Zmuszony do ukrywania się, wstąpił do oddziału partyzanckiego. Po napadzie partyzantów sowieckich na bazę oddziału w sierpniu 1943 roku został przymusowo wcielony do polskiego oddziału partyzantki sowieckiej[1][2]. Już jesienią przeszedł do oddziału Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”[3] i został tam dowódcą drużyny, a potem radiotelegrafistą, kancelistą i łącznikiem dowódcy. W kwietniu 1944 roku z powodu choroby przebywał w szpitalu w Wilnie, z którego powrócił do partyzantki przed operacją "Ostra Brama". Po rozpoczęciu przez sowietów likwidacji polskiej partyzantki przebijał się z oddziałem na Białostocczyznę[1][2].

Początkowo w Białymstoku pracował w urzędzie pocztowym, po czym wyjechał na Wileńszczyznę ewakuować do Polski swoich braci. Następnie w Polsce do 1947 roku działał w partyzantce, głównie na Pomorzu, Mazurach i Podlasiu, był łącznikiem „Łupaszki” i opiekował się jego rodziną w Gdańsku[4]. Od stycznia 1946 roku zajmował się, zleconym mu przez Szelendziarza, organizowaniem zaplecza dla propagandy i jej powielaniem[5]. 9 kwietnia 1946 roku został zatrzymany przez milicjantów i przekazany Urzędowi Bezpieczeństwa. Podczas przesłuchania wskazał znanych mu partyzantów i został agentem o pseudonimie „Śmiały”. Już 24 kwietnia został zwolniony z zadaniem odnalezienia i wskazania miejsca pobytu „Łupaszki”. Po zwolnieniu nie wykonał jednak powierzonego zadania i uciekł zacierając za sobą ślady, a po kilku tygodniach powrócił do miejsca postoju oddziału, gdzie złożył „Łupaszce” raport z zaistniałych zdarzeń[6][2][4].

W czerwcu tego samego roku jako obywatel francuski zdołał dotrzeć do sztabu 1 Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka, gdzie zdał raport o sytuacji w kraju oraz raport z działań zgrupowania „Łupaszki”. Miesiąc później wrócił do kraju i z polecenia „Łupaszki” podjął pracę zarządcy młyna w powiecie głubczyckim, gdzie ukrywał dokumenty. W kwietniu następnego roku przeniósł się w okolice Wałbrzycha, by uniknąć aresztowania i móc kontynuować działalność łącznika. Po aresztowaniu jednego z oficerów w czerwcu 1948 roku wyjechał na Pomorze, do brata[4][2].

Aresztowany 24 czerwca 1948 roku w Gdyni. W czasie śledztwa bity i torturowany. Wyrokiem z 25 czerwca 1949 roku został skazany na karę śmierci. 5 września prezydent Bolesław Bierut ułaskawił Beynara i zamienił karę śmierci na karę dożywotniego więzienia, później zmienioną na 15 lat więzienia[3]. Świadek w procesie m.in. „Łupaszki”, w więziennym szpitalu przebywał m.in. z Aleksandrem Krzyżanowskim „Wilkiem”[7]. Pracował w więziennym zakładzie krawieckim. Na mocy amnestii warunkowo zwolniony z więzienia 29 sierpnia 1956 roku, zamieszkał i pracował w Sulechowie[6][2][7]. Do 1989 był inwigilowany przez komunistyczne służby specjalne PRL[8].

Od 1956 roku żonaty, miał córkę. Zmarł 26 września 1997 roku w Sulechowie[2] i został pochowany na cmentarzu komunalnym w tym mieście[9].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Wacław Beynar. U boku „Łupaszki”. Cz. I: Na Ziemi Wileńskiej (1914-1944). „Zeszyty Historyczne WiN-u”. nr 10, s. 97-132, 1997. 
  2. a b c d e f g h Tadeusz Łaszczewski: Beynar Wacław (1914-1997). W: Żołnierze i działacze konspiracji niepodległościowej – oraz skazani z powodów politycznych – więzieni w Centralnym Więzieniu Karnym we Wronkach i Rawiczu i ZK Poznań 1945-1956 [on-line]. [dostęp 2014-09-01].
  3. a b Żołnierze wyklęci. Antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 roku. Wybór i opracowanie: Grzegorz Wąsowski i Leszek Żebrowski, Warszawa: „Volumen”, 1999. s. 260
  4. a b c Wacław Beynar. U boku „Łupaszki”. Cz. II: Na Podlasiu i Pomorzu (1944-1948). „Zeszyty Historyczne WiN-u”. nr 11, s. 137-165, 1998. 
  5. Jacek A. Żurawski. Prasa konspiracyjną w Wilnie i Okręgu Wileńskim w latach 1939-1945. „Niepodległość i Pamięć”. Rocznik XIX, nr 1-4 (37-40), s. 137, 2012. Muzeum Niepodległości w Warszawie. ISSN 1427-1443. 
  6. a b Wacław Beynar. U boku „Łupaszki”. Cz. III. Na przesłuchaniach i w karcerach MBP (1948-1956). „Zeszyty Historyczne WiN-u”. nr 12, s. 99-133, 1999. 
  7. a b Wacław Beynar. Kara śmierci. „Morze i Ziemia”. nr 8, s. 12, 1989. 
  8. Przemysław Mikołajczyk. "Żołnierze wyklęci" w Sulechowie. „Sulechów. Biuletyn informacyjny”. nr 103. s. 9. 
  9. BEJNAR WACŁAW. supekom.pl. [dostęp 2018-06-07].