Wacław Plewako

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wacław Plewako
major saperów major saperów
Data i miejsce urodzenia 27 maja 1898
Gojlusze
Data i miejsce śmierci 1940
Charków
Przebieg służby
Lata służby 1916-1940
Siły zbrojne Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki Korpus Kadetów w Połocku
Nikołajewska Inżynieryjna Szkoła Wojskowa w Sankt Petersburgu
I Korpus Polski w Rosji
DOK Grodno
3 Pułk Saperów Wileńskich
Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie
Szkoły Podchorążych Rezerwy Saperów
Stanowiska Kadet
dowódca kompanii
wykładowca
komendant Szkoły Podchorążych
dyrektor nauk Centrum Wyszkolenia Saperów
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (od 1941) Srebrny Krzyż Zasługi Krzyż Zasługi Wojsk Litwy Środkowej

Wacław Plewako (ur. w 27 maja[1] 1898 w majątku Gojlusze, zm. w kwietniu 1940 w Charkowie[2]) – major saperów Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wacław Plewako urodził się 27 maja 1898 roku w majątku Gojlusze, w powiecie kowieńskim, w rodzinie Sobiesława i Tekli z Pełko-Stradomskich, jako najmłodszy z czworga rodzeństwa: Ludwika, Władysław i Kazimierz.
Plewakowie herbu Pogonia należeli do dziedzicznej szlachty powiatu mińskiego[3]. Majątek Dziakowszczyzna koło Iwieńca był miejscem urodzenia Sobiesława Plewako, natomiast majątek Gojlusze, położony nad rzeką Święta, był posagiem Tekli z Pełko-Stradomskich. Rodzice Wacława wraz z rodzeństwem mieszkali jednak we własnym domu w Mińsku przy placu Troickim nr 6.

Wacław ukończył rosyjski Korpus Kadetów w Połocku i Nikołajewską Inżynieryjną Szkołę Wojskową w Sankt Petersburgu. Od 14 października 1916 roku do 31 października 1917 roku służył w Armii Imperium Rosyjskiego, zaś od 31 grudnia 1917 roku do 28 czerwca 1918 roku w I Korpusie Polskim pod dowództwem generała Józefa Dowbor-Muśnickiego. Następnie przedostał się do centralnej Polski.

15 listopada 1918 roku został przyjęty do Wojska Polskiego. Wziął udział w walkach z bolszewikami w 1919 i 1920 roku. Po zawarciu rozejmu polsko-bolszewickiego uczestniczył, jako porucznik w zajęciu Wilna przez wojska dowodzone przez generała Lucjana Żeligowskiego. Po przyłączeniu Litwy Środkowej do Polski służył w Sztabie DOK Grodno. Awansowany na stopień kapitana został dowódcą kompanii w 3 pułku Saperów Wileńskich (później przeformowanym w batalion).

7 lutego 1928 roku w Wilnie Wacław Plewako zawarł związek małżeński z Kamillą z Pawluciów (1910-1992), podporucznikiem 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK, trzykrotną (do II wojny światowej) mistrzynią Polski w wioślarstwie (skifach). Poznali się na przystani Klubu Sportowego 3 Batalionu Saperów Wileńskich, którego działaczem i wioślarzem był Wacław[4].

W 1934 roku został powołany na kurs unifikacyjny po ukończeniu, którego awansował na majora i przeniesiony został na wykładowcę do Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. W grudniu 1938 roku objął funkcję komendanta Szkoły Podchorążych Rezerwy Saperów działającej w ramach Centrum Wyszkolenia Saperów w Modlinie, a w lipcu 1939 roku został wyznaczony na stanowisko dyrektora nauk CWSap.

6 września tego roku, w czasie kampanii wrześniowej, zorganizował ze słuchaczy centrum batalion manewrowy i na jego czele wyruszył na front. Ranny w bitwie pod Kockiem, internowany przez Rosjan, został wywieziony do obozu do Starobielska, skąd ostatni list od niego żona otrzymała na początku kwietnia 1940 roku.

W dniu 5 października 2007 roku Minister Obrony Narodowej mianował go pośmiertnie do stopnia podpułkownika[5]. Awans został ogłoszony w dniu 9 listopada 2007 roku, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Awanse służbowe[edytuj | edytuj kod]

  • porucznik - zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 (w 1924 zajmował 27 lokatę)
  • kapitan - ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925
  • major - 28 czerwca 1935 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1935 i 13 lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperów
  • podpułkownik - 5 października 2007 pośmiertnie

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 131, na podstawie metryki urodzenia sprostowano datę urodzenia kpt. Wacława Plewako z 3 bsap z „26 kwietnia” 1898 roku na „27 maja” 1898 roku.
  2. Ośrodek KARTA: dane osobowe: Wacław Plewako s. Sobiesława (pol.). sygnatura akt: STAR -/2564 nr id. 69566 [dostęp 12 marca 2009].
  3. Plewakowie (herbu Pogonia)
  4. Kobiety sportsmenki w przedwojennym Wilnie wilnoteka.lt [dostęp: 2019-04-18]
  5. Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 802, 832.
  • Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 571, 598.
  • Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 253, 751.
  • Zdzisław Barszczewski, Sylwetki saperów, "Bellona", Warszawa 2001.
  • Cutter Zdzisław, Szkolnictwo saperskie w Wojsku Polskim 1918-1939, Wojskowy Przegląd Historyczny, Warszawa 1996, Nr 3 (157), ISSN 0043-7182, s. 88.
  • Stanisław Jan Plewako, Major Wacław Plewako (1898-1940).