Wadąg (województwo warmińsko-mazurskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miejscowości. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Artykuł 53°48′41″N 20°30′51″E
- błąd 38 m
WD 53°52'N, 20°33'E
- błąd 20768 m
Odległość 1466 m
Wadąg
wieś
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Dywity
Liczba ludności  333[1]
Strefa numeracyjna 89
Tablice rejestracyjne NOL
SIMC 0473129
Położenie na mapie gminy Dywity
Mapa lokalizacyjna gminy Dywity
Wadąg
Wadąg
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wadąg
Wadąg
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Wadąg
Wadąg
Położenie na mapie powiatu olsztyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu olsztyńskiego
Wadąg
Wadąg
Ziemia53°48′41″N 20°30′51″E/53,811389 20,514167

Wadąg (niem. Wadang) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Dywity. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego. Położona jest w bezpośrednim sąsiedztwie Olsztyna nad rzeką Wadąg.

Wieś warmińska, leząca nad rzeką Wadąg (zwana także Pisa Warmińska). Znajduje się tu elektrownia wodna i przepompownia ścieków. Nazwa wsi wywodzi się z języka pruskiego, w którym wundan oznacza wodę. W źródłach pisanych wcześniej pojawia się nazwa pobliskiego jeziora Wadag (Wangenulis, 1337). W najwcześniejszych źródła wieś zapisywana była jako Wadangen (1399, 1429) lub Wadang (1517, 1673). Później pojawiały się także nazwy Wadanke (1656, 1785) i Wadung (1755). Polska nazwa Wadąg pojawiła się po raz pierwszy w dokumentach z roku 1879.

Miejscowość składa się z dwóch części: starszej (położonej bezpośrednio nad rzeką Wadąg) oraz nowego osiedla domków jednorodzinnych. Wieś położona jest w bezpośrednim sąsiedztwie Olsztyna. Dojazd komunikacja miejską: autobusy 108 i 112.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na 10 listopada 1337 jest datowany dokument przekazania Janowi i Piotrowi z sołectwa ówczesnego miasta Wartemborka (dziś Barczewko) 10 łanów ziemi nad rzeką Wadąg celem założenia wsi oraz tartaku z jednym kołem na rzece Wadąg, z prawem przekształcenia tartaku na młyn. Młyn wybudowano w 1348 r. W dniu 4 listopada 1399 ponownie wystawiono dokument lokacyjny wsi na 11 łanów oraz 3 łanów wolnych dla sołtysa. W tym roku funkcjonował tartak i młyn. Na rzece zbudowano most, przez który wiódł najważniejszy trakt z Olsztyna do Dobrego Miasta i Lidzbarka Warmińskiego.

Wieś kolejny raz zasiedlano w 1556 r., po zniszczeniach wojennych (wojna polsko-krzyżacka w latach 1519-1521). W XVI w. wybudowano karczmę we wsi. W XVIII w. młyn i karczma były własnością rodziny Hemplów. W 1715 r. Józef Hempel zbudował papiernię. W 1785 r. we wsi było 9 domów. W 1820 r. w Wadągu mieszkało 78 osób. W 1830 r. papiernia w Wadągu produkowała na eksport do Królestwa Polskiego papier pierwszej kategorii. Z czasem jednak papiernia podupadła i w 1923 r. w budynkach papierni uruchomiono elektrownię, zarządzana przez ówczesne przedsiębiorstwo tramwajów i omnibusów w Olsztynie.

Na początku XX w. Wadąg był odwiedzany przez letników i traktowany był jako wieś letniskowa i wypoczynkowa. W 1933 wieś miała 133 mieszkańców, natomiast w 1939 r. – 130.

W czasie walk w 1945 r. nad rzeką Wadąg zginął Piotr Diernow, który według przekazów zasłonił własnym ciałem wylot strzelniczy niemieckiego bunkra. W 1967 r., w miejscu jego śmierci, ustawiono pamiątkowy głaz.

W 1993 r. w miejscowości było 44 mieszkańców. Miejscowość ulega ciągłej rozbudowie: powstają nowe domki mieszkalne, w 2007 roku ustawiono tablice miejscowości a także rozbudowano przystanki autobusowe.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Daniela Lewicka, Ryszard Tomkiewicz, Gmina Dywity. Teraźniejszość i przeszłość. OBN Olsztyn, Olsztyn 1994, 85 str.
  • Georg Kellmann, Historia parafii Klebark Wielki, jej wiosek i okolic. Parafia pw. Znalezienia Krzyża Świętego i Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Klebarku Wielkim, Klebark Wielki 2007, ​ISBN 978-83-918968-1-5

Przypisy[edytuj | edytuj kod]