Waldemar Zboralski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Waldemar Zboralski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 4 czerwca 1960
Nowa Sól
Rodzaj działalności działacz społeczny na rzecz LGBT
Strona domowa

Waldemar Zboralski (ur. 4 czerwca 1960 w Nowej Soli) – polski działacz na rzecz środowiska LGBT w końcowym okresie historii PRL, współzałożyciel Warszawskiego Ruchu Homoseksualnego, dziennikarz, pielęgniarz.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Studiował na Wyższym Seminarium Duchownym Zakonu Paulinów w Krakowie[1].

12 października 2007 roku, wraz ze swoim partnerem, Krzysztofem Nowakiem, zalegalizował w Anglii ich związek partnerski[2]. Byli pierwszą polską parą gejów, którzy uczynili to w tym kraju[3][a]. Zboralski i Nowak są jedną z par pokazanych w filmie dokumentalnym Roberta Glińskiego pt. Homo.pl. Na emigracji pracuje w wyuczonym zawodzie jako pielęgniarz geriatryczny[4]. Był ławnikiem Sądu Koronnego w Manchesterze[5].

Zgodnie ze wpisem, który umieścił na swoim blogu w 2019 roku, po 33 latach wyznawania ateizmu i antyklerykalizmu powrócił do wiary katolickiej[6].

Działalność na rzecz LGBT[edytuj | edytuj kod]

Dnia 15 listopada 1985 roku pracujący wówczas w Nowej Soli w szpitalu Zboralski[7] został aresztowany i przesłuchiwany przez Milicję Obywatelską w wyniku akcji „Hiacynt”, przeprowadzonej w latach 1985–1987, w następstwie której zatrzymano około 12 tysięcy osób[8] (według innych źródeł około 11 tysięcy[7]). Miesiąc po tych wydarzeniach – wskutek pomówień o molestowanie seksualne – utracił pracę w szpitalu w Nowej Soli[9]. Gdy w 2008 roku Jacek Adler i Szymon Niemiec skierowali wniosek do IPN o zbadanie sprawy „Hiacynt”, Waldemar Zboralski zwrócił się do instytucji jako pokrzywdzony[10]. Wniosek został odrzucony, więc pozyskane od Zboralskiego informacje podczas wywiadu dla miesięcznika „Inaczej” z października 1999 roku, pozostają głównym źródłem wiedzy o sprawie[8].

Po swojej rejestracji jako homoseksualisty przez policję Zboralski rozpoczął działania na rzecz organizacji homoseksualnego ruchu podziemnego[9]. Wraz ze Sławomirem Starostą i Arturem Krasickim został liderem podziemnego ruchu gejowsko-lesbijskiego[11], zakładając w 1987 roku Warszawski Ruch Homoseksualny, którego w latach 1987–1988 był przewodniczącym[12]. Według Ireneusza Krzemińskiego

Zboralski był osobą, która prowadziła koordynację działań organizacji z trzech miast: Gdańska, Warszawy i Wrocławia. Próba ta została podjęta w 1987 roku i zakończyła się niepowodzeniem[11].

Utrzymując stały kontakt m.in. z frankofońskimi organizacjami LGBT, był głównym polskim interlokutorem, opowiadającym o sytuacji polskich środowisk gejów i lesbijek[13]. Dnia 17 listopada 1988 roku Radio Wolna Europa zaliczyło go do niezależnych działaczy we Wschodniej Europie[14].

W latach 1992–2002 był stałym współpracownikiem miesięcznika „Inaczej”. Po emigracji do Wielkiej Brytanii prywatny wizerunek Zboralskiego i jego partnera Nowaka posłużył w czasie kampanii lobbingu na rzecz legalizacji związków partnerskich w Polsce[15][16][17][18].

W jednym z wywiadów Krzysztof Tomasik, autor wydanej w 2012 roku książki Gejerel. Mniejszości seksualne w PRL-u, o działalności Zboralskiego na rzecz LGBT wypowiedział się następująco:

Jeśli chodzi o gejowskiego Wałęsę to była taka postać – nazywał się Waldemar Zboralski. To on był takim spiritus movens warszawskiego ruchu homoseksualistów. To on był pierwszym przewodniczącym i właściwie jako pierwszy zaczął pojawiać się w mediach jako przedstawiciel homoseksualistów. Starał się być wzorem na wzór zachodni. Wtedy też pojawiła się kwestia zachorowań na AIDS, więc Zboralski jako wzór do naśladowania dla innych zrobił sobie test i pokazał go publicznie. Pochodził z małego miasteczka, z rodziny robotniczej i nosił wąsy, więc niejako naturalnie został takim gejowskim Wałęsą[19].

Współpraca z SB[edytuj | edytuj kod]

W październiku 1985 roku Zboralski podpisał zobowiązanie do współpracy z SB w zakresie ujawniania nielegalnej działalności politycznej, przestępstw gospodarczych i kryminalnych. W kontaktach miał się posługiwać pseudonimem „Stanisław”. Niedługo po tym oficer prowadzący wystawił mu opinię, w której zawarł notkę o tym, że Zboralski nie ma potrzebnych umiejętności, aby przekazywać interesujące SB informacje[20]. Wśród donosów Zboralskiego tylko jeden raz pojawił się wątek homoseksualny – w dokumencie, dotyczącym homoseksualnych zachowań kleryków ze wskazaniem miast, gdzie ten problem występował na większą skalę[21].

Sam Zboralski – po ujawnieniu tych materiałów przez Instytut Pamięci Narodowej – zaprzeczył, że współpracował z SB. Jego zdaniem, archiwalia zostały sfałszowane i stanowiły akt zemsty ze strony Stanisława Rudnickiego, nieżyjącego już funkcjonariusza SB z Nowej Soli[22].

Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

Od 2002 roku był członkiem Antyklerykalnej Partii Postępu Racja. Pełnił w niej kolejno funkcje: przewodniczącego zarządu miejskiego w Nowej Soli, przewodniczącego zarządu regionu zielonogórskiego oraz rzecznika prasowego zarządu wojewódzkiego w Lubuskiem. W 2004 roku z ramienia tej partii kandydował do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego we Wrocławiu[23][24], uzyskując 393 głosy poparcia[25]. W 2004 roku jako pierwszy otrzymał honorowe członkostwo Kampanii Przeciw Homofobii[26]. W 2005 roku wstąpił do Unii Lewicy III RP. W tym samym roku kandydował z jej ramienia w wyborach do Sejmu, na liście SLD, w okręgu wyborczym w Piotrkowie Trybunalskim i uzyskał poparcie 51 głosów[27].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Pierwszym Polakiem, który zawarł tego rodzaju związek jest Tomasz Bączkowski z Fundacji Równości; jego partner jest Niemcem. Według innych źródeł pierwszą taką osobą był Leszek Soliński

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Byłem w wojsku jawnym gejem!. koledzyzwojska.pl, 23 kwietnia 2008.
  2. Certyfikat zawarcia brytyjskiego Civil Partnership (ang.).
  3. mt: Pierwsi polscy geje, którzy wzięli ślub, mieszkają w Anglii. londyn.gazeta.pl, 28 marca 2008.
  4. Rejestr brytyjskiej Izby Pielęgniarek i Położnych (Nursing & Midwifery Council) (ang.).
  5. Akt powołania Zboralskiego na ławnika Sądu Koronnego w Manchesterze w 2010 r. (ang.).
  6. Modlitwy za pośrednictwem Najświętszej Maryi Panny, zboralski.cba.pl.
  7. a b Piotr Włoczyk: Czesław Kiszczak na tropie homoseksualistów. Akcja „Hiacynt”. historia.wp.pl, 18 grudnia 2013. s. 1.
  8. a b Krzysztof Tomasik: Gejerel. Mniejszości seksualne w PRL-u. Warszawa: 2012, s. 18. ISBN 978-83-62467-54-9.
  9. a b Piotr Włoczyk: Czesław Kiszczak na tropie homoseksualistów. Akcja „Hiacynt”. historia.wp.pl, 18 grudnia 2013. s. 2.
  10. Walpurg: Sojusz Kurtyki z Kiszczakiem, czyli jak IPN legitymizuje działania Milicji Obywatelskiej (tekst zawiera kopie listu IPN). gejowo.pl, 16 lutego 2008.
  11. a b Wolność, równość, odmienność. Nowe ruchy społeczne w Polsce początku XXI wieku. Ireneusz Krzemiński. Warszawa: 2006, s. 105. ​ISBN 978-83-60501-03-0​. ISBN 83-60501-03-3.
  12. Krzysztof Tomasik: Gejerel. Mniejszości seksualne w PRL-u. Warszawa: 2012, s. 5. ISBN 978-83-62467-54-9.
  13. Perre Noël. Tels Quels. „Nouvelles de Pologne”. 62, s. 8, luty 1988. 
  14. Jiri Pehe: Independent Movements in Eastern Europe, page 18, (RAD BR/228). Open Society Archives, 17 listopada 1988. Cytat: The Warsaw Homosexual Movement. Founded: Date unknown in Warsaw; has been told unofficially that it will be legalized this year as an independent association. Estimated membership: A few hundred. Objectives: No aims stated. Leading personalities: Waldemar Zboralski.
  15. Reportaż POLSAT o Zboralskim i Nowaku.
  16. Zbigniew Górniak: Waldku, biorę ciebie za żonę. nto.pl, 30 kwietnia 2008.
  17. Lesbijki i geje w Polsce. Wolność? Równość?. wyborcza.pl, 12 czerwca 2009.
  18. Kamil Kromski: Nowa Sól - geje na ślubnym kobiercu. gazetylokalne.pl, 13 listopada 2009.
  19. Amelia Panuszko: „Jak się chce być modnym to się choruje na AIDS” (wywiad z Krzysztofem Tomasikiem). wprost.pl, 23 sierpnia 2012.
  20. Krzysztof Tomasik: Gejerel. Mniejszości seksualne w PRL-u. Warszawa: 2018, s. 96–97. ISBN 978-83-65853-53-0.
  21. Krzysztof Tomasik: Gejerel. Mniejszości seksualne w PRL-u. Warszawa: 2018, s. 97. ISBN 978-83-65853-53-0.
  22. Krzysztof Tomasik: Gejerel. Mniejszości seksualne w PRL-u. Warszawa: 2018, s. 98. ISBN 978-83-65853-53-0.
  23. mich. Racja startuje. „Gazeta Lubuska”, 30 marca 2004. ISSN 0137-9518. 
  24. Podsumowanie PKW wyników wyborów do Parlamentu Europejskiego w 2004 r., s. 9. Państwowa Komisja Wyborcza.
  25. Wyniki głosowania na listy okręgowe i kandydatów według ich pozycji na liście. pkw.gov.pl.
  26. Dyplom nadania członkostwa honorowego KPH.
  27. Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 27 września 2005 r. o wynikach wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r.. pkw.gov.pl.