Waleria Nabzdyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Waleria Nabzdyk
Ilustracja
Waleria Nabzdyk (1976)
Data i miejsce urodzenia 16 września 1901
Grabina
Data śmierci 5 lipca 1999
Miejsce spoczynku Cmentarz Komunalny w Prudniku
Zawód, zajęcie nauczycielka, działaczka społeczna
Odznaczenia
Śląski Krzyż Powstańczy Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Waleria Nabzdyk wręcza w delegacji powstańców „Encyklopedię powstań śląskich” papieżowi Janowi Pawłowi II (Góra Świętej Anny, 21 czerwca 1983)

Waleria Nabzdyk z domu Augustyn (ur. 16 września 1901 w Grabinie, zm. 5 lipca 1999) – polska nauczycielka, działaczka społeczna, powstaniec śląski, żołnierz AK.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodzona jako czternaste dziecko rolnika, sołtysa, i właściciela restauracji Józefa Augustyna i Karoliny Łukaszek[1]. Szkołę podstawową ukończyła w rodzinnej wsi. W czasie I wojny światowej uczyła się we wrocławskim seminarium nauczycielskim, które ukończyła w 1919. Podczas plebiscytu na Górnym Śląsku pracowała w Polskim Komisariacie Plebiscytowym[2]. W 1921 roku planowała wyjazd do Krakowa na kurs metodyki nauczania, ale z powodu wybuchu III powstania śląskiego została na Śląsku i pracowała jako sanitariuszka[3] w walkach o Górę św. Anny, Leśnicę, Kędzierzyn[2], Strzebniów i Żyrową[3] wraz z podgrupą „Bogdan”[1].

Po powstaniu jej wieś znalazła się w Niemczech, wobec czego przeniosła się do Hajduk Wielkich w polskiej części regionu[4][5]. W 1922. poznała swojego późniejszego męża, Stanisława Nabzdyka[3]. Ukończyła kurs dla nauczycieli i uczyła w Chwałowicach oraz Hajdukach Wielkich. Po wyjściu za mąż za Stanisława Nabzdyka odeszła z pracy z powodu ustawy celibatowej. Po rozpoczęciu II wojny światowej uciekła wraz z rodziną do Krakowa. Po aresztowaniu jej męża przez Gestapo i wywiezieniu go do pracy przymusowej w Śląskich Zakładach Obuwniczych OTA Otmęt S.A. w Otmęcie w Krapkowicach została żołnierzem Armii Krajowej[4]. Po wojnie wraz z rodziną zamieszkała w Prudniku, gdzie współtworzyła polskie szkolnictwo, angażowała się w prace powiatowej komisji weryfikacyjnej i uczyła na kursach repolonizacyjnych[2]. W latach 1965–1973 była przewodniczącą Towarzystwa Miłośników Ziemi Prudnickiej[4], a następnie była jego honorowym prezesem.

Zwolniona w okresie stalinowskim, po odwilży październikowej wróciła do pracy w szkole, działalności kulturalnej i regionalnej. W początku lat 80. XX w. współpracowała z redakcją Encyklopedii powstań śląskich. Wymieniona została w przedmowie do tego dzieła wydanego w 1982 w Opolu[6].

Zmarła 5 lipca 1999 roku. 5 dni później została pochowana na Cmentarzu Komunalnym w Prudniku. W uroczystości pogrzebowej uczestniczyli m.in. marszałek województwa opolskiego Stanisław Jałowiecki i wicewojewoda opolski Jacek Suski[7].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Honorowy Obywatel Gminy Prudnik (pol.). Urząd Miejski w Prudniku. [dostęp 2016-05-15].
  2. a b c Waleria Nabzdyk (1901-1999) (pol.). Polska Press Sp. z o.o.. [dostęp 2016-05-15].
  3. a b c Adam Leszczyński. Celibat śląski. „Ale Historia”. 16/2016 (222), s. 12–13, 2016-04-18. Agora SA (pol.). 
  4. a b c d e f g h Opolski kwartalnik informacyjno-metodyczny 4/99.
  5. Magdalena Czyż, Kobieta w ciąży powinna spędzać czas w domu, a nie pokazywać się publicznie, www.wysokieobcasy.pl, 19 kwietnia 2016 [dostęp 2020-02-10].
  6. Hawranek 1982 ↓.
  7. Krzysztof Ogiolda, Waleria Nabzdyk, czyli jak wynieść z domu Polskę i trzymać się jej do końca, plus.nto.pl, 21 marca 2017 [dostęp 2020-02-10] (pol.).
  8. Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego, Wyróżnieni Nagrodą im. Karola Miarki [dostęp 2016-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-03].
  9. Katarzyna Nowak, Laureaci nagrody im. Wojciecha Korfantego, archiwum.zwiazekg.type.pl [dostęp 2016-11-01] [zarchiwizowane z adresu 2019-10-31].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Franciszek Hawranek: Encyklopedia powstań śląskich, „Przedmowa”. Opole: Wydawnictwo Instytutu Śląskiego w Opolu, 1982, s. 5–8.