Walki na Oceanie Arktycznym w II wojnie światowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Walki na Oceanie Arktycznym
II wojna światowa
Ilustracja
Konwój PQ-18 atakowany przez Niemców, 14 września 1942 r.
Czas 1939–1945
Miejsce Morze Barentsa, Svalbard, rejon Murmańska
(za kołem podbiegunowym)
Terytorium Norwegia, ZSRR
Wynik zwycięstwo aliantów
Strony konfliktu
 Wielka Brytania
 ZSRR
 Stany Zjednoczone
 Kanada
 Norwegia
 Francja
II Rzeczpospolita Polska
 III Rzesza
Dowódcy
Dudley Pound,
Andrew Cunningham,
John Tovey,
Bruce Fraser,
Nikołaj Kuzniecow,
Arsienij Gołowko,
Walerian Frołow
Hermann Göring,
Erich Raeder,
Karl Dönitz,
Eduard Dietl,
Lothar Rendulic,
Franz Böhme
brak współrzędnych
II wojna światowa 1939–1945

Kampania wrześniowa • Front zachodni • Bitwa o Atlantyk • Kampania śródziemnomorska • Wojna w Afryce • Front wschodni • Wojna na Pacyfiku • Walki w Arktyce • Kampania włoska

Walki na Oceanie Arktycznym – szereg starć i potyczek pomiędzy niemiecką Kriegsmarine a flotami wojennymi ZSRR oraz aliantów zachodnich stoczonych na obszarach podbiegunowych.

Do 1941[edytuj | edytuj kod]

Związek Radziecki na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow nawiązał współpracę militarną z hitlerowską III Rzeszą. W dniach od 8 września do 10 września 1939 prowadzone były rozmowy pomiędzy attaché Kriegsmarine von Baumbachem a radzieckim ministrem spraw zagranicznych Wiaczesławem Mołotowem dotyczące m.in. założenia tajnej bazy dla okrętów wojennych Niemiec nad Morzem Barentsa. Ostatecznie strona radziecka zaproponowała do tego celu fiord o nazwie Zapadnaja Lica. 10 października 1939 na konferencji w Berlinie postanowiono, że niemieckie okręty będą zaopatrywane również w radzieckich portach, a amunicja ma być tam dowożona drogą lądową. W połowie października tegoż roku komisarz ludowy Anastas Mikojan zezwolił na przejście niemieckich okrętów warsztatowych, zaopatrzeniowych oraz holowników do Zatoki Zapadnaja Lica przez Kanał Białomorsko-Bałtycki.

Siły obu stron[edytuj | edytuj kod]

Kriegsmarine[edytuj | edytuj kod]

Obejmowały:

Flota Północna[edytuj | edytuj kod]

W chwili inwazji Niemiec na ZSRR, w 1941 roku, w skład Floty Północnej wchodziło:

Siły Floty bazowały w Polarnoje, Murmańsku i Archangielsku. W czasie wojny siły Floty były wzmocnione okrętami i samolotami z Floty Bałtyckiej, Floty Oceanu Spokojnego i Flotylli Kaspijskiej, a także z sił zmobilizowanych, z przemysłu i z Lend-Lease Act, oraz samolotami z rezerw Stawki. W czasie wojny w składzie Floty Północnej została sformowana Flotylla Białomorska i Północny Rejon Obrony.

Flota Północna broniła wybrzeża morskiego, współdziałała ze skrzydłami wojsk lądowych, wysadzała desanty morskie, działała na morskich liniach komunikacyjnych nieprzyjaciela, broniła swoich szlaków morskich oraz konwojowała statki transportowe sojuszników.

1941–1943[edytuj | edytuj kod]

1944[edytuj | edytuj kod]

Amerykański Douglas SBD Dauntless z lotniskowca USS Ragner podczas nalotu na Bodø
 Osobny artykuł: Operacja petsamsko-kirkeneska.

25 lutego na Morzu Barentsa U-990 zatopił brytyjski niszczyciel HMS „Mahratta” podczas ataku U-Bootów na brytyjski konwój JW-57 do Murmańska. Na Atlantyku północnym brytyjskie eskortowce zatopiły niemiecki okręt podwodny U-91. Na północ od Lofotów brytyjskie samoloty zatopiły niemiecki okręt podwodny U-601. 1 kwietnia na południowy zachód od Wyspy Niedźwiedziej brytyjskie eskortowce zatopiły niemiecki okręt podwodny U-355. 3 kwietnia na południowy wschód od Wyspy Niedźwiedziej brytyjskie samoloty z lotniskowca eskortowego „Tracker” zatopiły niemiecki okręt podwodny U-288. 2 maja na południowy wschód od Jan Mayen brytyjskie samoloty z lotniskowca eskortowego „Fencer” zatopiły niemieckie U-booty U-674 i U-959. 16 maja na Morzu Norweskim norweskie samoloty zatopiły niemiecki U-240. 18 maja na Morzu Norweskim norweskie samoloty zatopiły U-241. 23 maja na południowy zachód od Lofotów brytyjskie samoloty zatopiły niemiecki okręt podwodny U-476. W rejonie Ålesundu w Norwegii brytyjskie samoloty zatopiły U-Boota U-675. 24 maja na Morzu Norweskim brytyjskie samoloty zatopiły niemiecki okręt podwodny U-990. 27 maja na północ od Szetlandów samoloty alianckie zatopiły niemiecki okręt podwodny U-292. 11 listopada w rejonie Harstad w Norwegii brytyjski okręt podwodny HMS „Venturer” zatopił niemiecki okręt podwodny U-771. 13 grudnia na Morzu Barentsa brytyjskie samoloty z lotniskowca eskortowego HMS „Campania” zatopiły niemiecki okręt podwodny U-365.

Operacje Kriegsmarine[edytuj | edytuj kod]

  • Grün – („Zielony”) – przejście krążownika pomocniczego HSK Komet Wielką Drogą Północną na Ocean Spokojny latem 1940 roku.
  • Rtisselsprung – („Gambit skoczka”) – akcja niemieckiej floty przy współudziale lotnictwa przeciwko idącemu do Murmańska konwojowi PQ-17 na początku lipca 1942 roku.
  • Wunderland – („Cudowna kraina”) – wypad ciężkiego krążownika „Admral Scheer” przeciw w radzieckiej żegludze na Oceanie Arktycznym w drugiej połowie sierpnia 1942 roku.
  • Zar – („Car”) – nieudana akcja minowania wód u północno-zachodnich wybrzeży Nowej Ziemi w lipcu i sierpnia 1942 roku, w której stawiacz min „Ulm” został zatopiony przez trzy brytyjskie niszczyciele.
  • Zarin – („Caryca”) – wypad niemieckich okrętów i zaminowanie wód na północ od Nowej Ziemi w końcu września 1942 roku.
  • Seehund – („Pies morski”) – zaminowanie przez U-Booty wewnętrznego ujścia rzeki Ob w nocy 18 sierpnia 1943 roku.
  • Katharina – („Katarzyna”) – nieudana niemiecka akcja stawiania min u wylotu Morza Białego pod koniec października 1943 roku.
  • Ostfront – („Front wschodni”) – akcja niemieckiej floty przeciw idącemu do Murmańska konwojowi JW-56B, zakończona zatopieniem pancernika „Scharnhorst” 26 grudnia 1943 roku.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]