Waszyngton (stan)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy stanu w Stanach Zjednoczonych. Zobacz też: Waszyngton – stolica Stanów Zjednoczonych oraz inne znaczenia słowa Waszyngton.
Waszyngton
State of Washington
stan
Ilustracja
Stratowulkan Mount Rainier, najwyższy szczyt Gór Kaskadowych i stanu Waszyngton
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga stanowa Waszyngtonu
Hymn:
Washington, My Home
(Waszyngton, mój dom)
Dewiza: (czin.) Al-ki (Trochę po trochu)
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Olympia
Data powstania 11 listopada 1889
Kod ISO 3166-2 US-WA
Gubernator Jay Inslee (D)
Powierzchnia 184 661[1] km²
Populacja (2017)
• liczba ludności

7 405 743[2]
• gęstość 34,20 os./km²
Strefa czasowa UTC-08:00
UTC-07:00
Języki urzędowe de iure brak
de facto angielski
Szczegółowy podział administracyjny
Plan Waszyngtonu
Liczba hrabstw 39
Liczba przedstawicieli w parlamencie
Liczba senatorów 2
Liczba członków Izby Reprezentantów 10
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
Położenie na mapie
47°30′N 120°30′W/47,500000 -120,500000
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone

Waszyngton (ang. Washington, wymowa: /ˈwɒʃɪŋtən/ i, oficjalnie State of Washington) – stan w północno-zachodniej części Stanów Zjednoczonych, przy granicy z Kanadą.

Około połowa powierzchni stanu jest zalesiona, a lasy waszyngtońskie należą do najbardziej rozległych w Stanach Zjednoczonych. Głównymi gatunkami drzew są daglezja zielona, choina, żywotnik olbrzymi, oraz występująca głównie w regionach górskich – sosna zwyczajna[3].

Obszar metropolitalny Seattle–Tacoma–Bellevue skupia ponad połowę ludności stanu, jest 15–tym co do wielkości w kraju i liczy blisko 4 miliony mieszkańców[4].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa stanu upamiętnia postać pierwszego prezydenta Stanów Zjednoczonych George'a Washingtona. Została ona określona w ustawie tworzącej Terytorium Waszyngtonu, przyjętej przez Kongres Stanów Zjednoczonych w 1853 roku.

Początkowo dla nowego terytorium proponowano nazwę "Kolumbia" (ang. Columbia), będącą nawiązaniem do nazwy znajdującej się na jego obszarze rzeki Kolumbii oraz nazwy strefy handlu futrami, która funkcjonowała w tym regionie w pierwszej połowie XIX wieku. Propozycja nie została przyjęta za sprawą Richarda H. Stantona, pochodzącego z Kentucky członka Izby Reprezentantów, który uznając, że proponowane miano jest zbyt podobne do nazwy federalnego Dystryktu Kolumbii, zaproponował by nowe terytorium otrzymało nazwę na cześć prezydenta Washingtona. Sugestia zyskała aprobatę Kongresu[5].

Waszyngton jest jedynym stanem, którego nazwa wywodzi się od nazwiska prezydenta. Identyczną nazwę nosi wiele hrabstw, gmin, wsi oraz miast w Stanach Zjednoczonych, w tym stolica państwa. Zamieszanie spowodowane myleniem nazw stanu Waszyngton i miasta Waszyngton spowodowało, że w latach 80. XIX wieku, kiedy to rozpoczęto proces przekształcania terytorium w stan, pojawiały się koncepcje zmiany jego nazwy. Jedna z nich, zaproponowana przez amerykańskiego prawnika Davida Dudleya Fielda II, zakładała nadanie stanowi wywodzącej z indiańskiej tradycji nazwy "Tacoma", którą do XVIII wieku nosił znajdujący się na obszarze obecnego stanu stratowulkan Mount Rainier. Propozycja Fielda nie uzyskała jednak poparcia społecznego[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 1853 – Terytorium Waszyngtonu utworzone z północnej części Terytorium Oregonu
  • 11 listopada 1889 – Waszyngton powstało jako 42. stan Stanów Zjednoczonych Ameryki
  • 1897 do 1898 – miasto Seattle doświadczyło gwałtownego rozwoju w wyniku odkrycia złota na północnych Klondike Gold Fields w Kanadzie. Dziesiątki tysięcy ludzi przyjeżdżało do Seattle by przygotować się do poszukiwania złota na północy, wydając miliony dolarów na zapasy, ubrania, sprzęt, zwierzęta juczne i bilety na północ. Suma wydatków wstępnych, szacowana na 50 000 000 ówczesnych dolarów, jest mniej więcej równa całkowitej wartości złota wydobytego w Klondike.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Waszyngton znajduje się w północno-zachodniej części kraju nad Oceanem Spokojnym. Graniczy z kanadyjską prowincją Kolumbia Brytyjska od północy, oraz z amerykańskimi stanami: Idaho na wschodzie i Oregonem na południu. Rzeka Kolumbia stanowi większość granicy między Waszyngtonem a Oregonem.

Waszyngton jest stanem kontrastów. Znaczną część stanu pokrywają lasy (zalesiony region półwyspu Olympic jest jednym z najbardziej deszczowych na świecie), podczas gdy duża część wschodniego obszaru jest sucha i słabo zalesiona.

  • Klimat: Stan jest podzielony geograficznie łańcuchem Gór Kaskadowych biegnącym równolegle do wybrzeża Oceanu Spokojnego. Zachodnia część stanu Waszyngton znajduje się pod wpływem klimatu oceanicznego, z częstymi opadami od jesieni do wiosny, natomiast latem ilość opadów znacznie się zmniejsza. Wschodnia część stanu znajduje się w cieniu opadowym Gór Kaskadowych – występuje tam suchy klimat kontynentalny, a ilość opadów jest kilka razy mniejsza od zachodniej części stanu.
  • Główne rzeki: Kolumbia, Snake, Yakima, w środkowej części stanu na rzece Kolumbia znajduje się zapora Grand Coulee.

Większe miasta[edytuj | edytuj kod]


Seattle
Seattle
Spokane
Spokane

Lp. Miasto Hrabstwo Liczba mieszkańców (2018)[6]

Tacoma
Tacoma
Vancouver
Vancouver

1 Seattle King 744 955
2 Spokane Spokane 219 190
3 Tacoma Pierce 216 279
4 Vancouver Clark 183 012
5 Bellevue King 147 599
6 Kent King 129 618
7 Everett Snohomish 111 262
8 Renton King 102 153
9 Spokane Valley Spokane 99 703
10 Federal Way King 97 044

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Gęstość zaludnienia w 2010 roku (w milach kwadratowych).

Na podstawie spisu ludności z roku 2010 stwierdzono, że stan Waszyngton liczył 6 724 540 mieszkańców, co oznaczało wzrost o 830 419 (14,1%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2000. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowiły 6,2% populacji, 22,2% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 15,1% to osoby mające 65 i więcej lat. Połowę (50,0%) ludności stanu stanowiły kobiety[7].

Język[edytuj | edytuj kod]

W 2010 roku najpowszechniej używanymi językami były[8]:

Rasy i pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 2018 roku 76% mieszkańców stanowi ludność biała (69,1% nie licząc Latynosów), 8,3% to Azjaci, 5,7% było rasy mieszanej, 3,7% to Murzyni lub Afroamerykanie, 1,3% to rdzenna ludność Ameryki i 0,7% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowili 12,5% ludności stanu[9].

Do największych grup należą osoby pochodzenia niemieckiego (16,9%), irlandzkiego (10,4%), meksykańskiego (10%), angielskiego (9,9%) i norweskiego (5,1%). Do innych większych grup należą osoby pochodzenia „amerykańskiego” (299,6 tys.), francuskiego (272 tys.), włoskiego (252,3 tys.), szwedzkiego (221,1 tys.), szkockiego (205,5 tys.), holenderskiego (140,6 tys.) i polskiego (136,6 tys.)[9].

Większość ludności azjatyckiej stanowią osoby pochodzenia chińskiego (134,8 tys.), hinduskiego (106,3 tys.), filipińskiego (104,1 tys.), wietnamskiego (74,2 tys.) i koreańskiego (62,8 tys.). Z pośród 85,9 tys. imigrantów z Afryki Subsaharyjskiej najwięcej pochodzi z Etiopii (25 tys.)[9].

Religie[edytuj | edytuj kod]

Bezdenominacyjny kościół City Church w Seattle.

Struktura religijna w 2014 roku[10]:

Według badania z 2014 roku chrześcijanie stanowią 61% populacji stanu[10]. Do największych pojedynczych organizacji należą: Kościół katolicki (784,3 tys.), Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (267,3 tys.), Zbory Boże (125 tys.), oraz Kościół Ewangelicko-Luterański w Ameryce (96,6 tys.)[11].

Waszyngton posiada jeden z najwyższych odsetków populacji bez przynależności religijnej. Większy odsetek osób niereligijnych mają jedynie stany Vermont (37%) i New Hampshire (36%)[10].

Kościół Wodnika Tabernakulum (Aquarian Tabernacle Church) w Index jest jednym z największych kościołów wiccańskich na świecie[12].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Tama Grand Coule jest siódmą co do wielkości elektrownią na świecie.
Świeżo wyprodukowany w EverettBoeing 787.

Od początku osiedlania się Europejczyków ważną rolę w rozwoju stanu odegrały rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo. Szybki rozwój produkcji i usług rozpoczął się w latach 40. XX wieku i doprowadził do skoncentrowania ludności w obszarach miejskich. Od końca lat 70. XX wieku do rozwoju gospodarki znacznie przyczyniła się produkcja nowych technologii[13].

Zasoby i energia[edytuj | edytuj kod]

Dzięki tamie Grand Coule Waszyngton jest największym w kraju producentem energii wodnej. Sektor ten zazwyczaj odpowiada za wytworzenie ponad dwie trzecie wyprodukowanej energii elektrycznej w Waszyngtonie. Drugie co do wielkości źródło energii elektrycznej stanowi gaz ziemny. Stan nie posiada własnych zasobów, a w znacznej mierze opiera się na gazie ziemnym wydobywanym w Kanadzie, który jest sprowadzany rurociągiem na rynki USA[14].

Elektrownia jądrowa Columbia jest trzecim co do wielkości źródłem energii elektrycznej w Waszyngtonie. Na czwartym miejscu plasuje się energia wiatru. Mimo, że stan posiada duże zasoby węgla, w 2006 roku zamknięto ostatnią kopalnię[14].

Waszyngton jest ważnym centrum rafinacji ropy naftowej. Pięć rafinerii Waszyngtonu mogą przetwarzać ponad 650 tys. baryłek ropy naftowej dziennie. Benzyna silnikowa produkowana jest we wszystkich pięciu rafineriach[14].

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Pola w Palouse.

Waszyngton jest liderem wśród stanów USA w przemyśle produktów leśnych, oraz w produkcji samolotów i innych urządzeń transportowych. Do innych ważnych gałęzi przemysłu należą nieruchomości, informacja i technologia informacyjna, oraz usługi profesjonalne i biznesowe[14]. Swoje siedziby mają tu znane koncerny jak Amazon, Costco, Boeing, Starbucks, Microsoft i Expedia Group[15].

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

  • sadownictwo: stan produkuje 70% wszystkich jabłek w Stanach Zjednoczonych; poza tym wiśnie, czereśnie i winogrona,
  • główne uprawy: ziemniaki i pszenica,
  • hodowla: bydło, drób i trzoda chlewna,
  • inne: produkty mleczne, produkcja siana i przemysł jajeczny[16].

Symbole stanu[edytuj | edytuj kod]

  • Dewiza: Alki
  • Znaczenie dewizy: Słowo z języka rdzennych mieszkańców oznacza, mniej więcej, troszkę po troszku albo w swoim czasie
  • Przydomek: The Evergreen State
  • Znaczenie przydomku: iglasty stan, dosłownie zawsze zielony stan
  • Symbole: WA

Uczelnie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates (ang.). U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-09].
  2. U.S. Census Bureau QuickFacts: Washington, census.gov [dostęp 2018-01-04] (ang.).
  3. Washington - Plant and animal life, Encyclopedia Britannica [dostęp 2020-06-27] (ang.).
  4. Metropolitan Areas (USA): Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas - Population Statistics, Charts and Map, www.citypopulation.de [dostęp 2020-06-27].
  5. a b Brian Palmer, How Did Washington State and Washington, D.C., Get the Same Name?, slate.com, 9 lutego 2012 [dostęp 2020-03-04].
  6. Biggest Cities in Washington, www.biggestuscities.com [dostęp 2020-06-27].
  7. U.S. Census Bureau QuickFacts: Washington; UNITED STATES, www.census.gov [dostęp 2019-02-07] (ang.).
  8. Data Center Results, apps.mla.org [dostęp 2019-02-07].
  9. a b c 2018: ACS 5-Year Estimates Detailed Tables, data.census.gov [dostęp 2020-06-26].
  10. a b c Religion in America: U.S. Religious Data, Demographics and Statistics, Pew Research Center [dostęp 2019-02-07] (ang.).
  11. a b c Washington - Religious Traditions, 2010, www.thearda.com [dostęp 2019-02-07].
  12. Marjorie Abbott, Appendix On and Offline Wiccan Resources - Wiccan Rituals, Witchcraft Magazine, 18 kwietnia 2020 [dostęp 2020-06-26] (ang.).
  13. Washington - Economy, Encyclopedia Britannica [dostęp 2019-02-07] (ang.).
  14. a b c d Washington - State Energy Profile Analysis - U.S. Energy Information Administration (EIA), www.eia.gov [dostęp 2019-02-07].
  15. Scott Cohn, Washington is America's Top State for Business in 2017, CNBC.com [dostęp 2019-02-07] (ang.).
  16. Rachel Bertone, Top 10 Washington Ag Products (Infographic), Farm Flavor, 12 lipca 2017 [dostęp 2019-02-07] (ang.).