Wielka Wieś (powiat tarnowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Wielka Wieś w innych znaczeniach tej nazwy.
Artykuł 49°56′07″N 20°49′27″E
- błąd 39 m
WD 49°58'N, 20°48'E, 49°56'10.72"N, 20°49'22.94"E
- błąd 19506 m
Odległość 611 m
Wielka Wieś
wieś
Ilustracja
Wielka Wieś, widok z Dąbrówki Szczepanowskiej
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat tarnowski
Gmina Wojnicz
Liczba ludności (2008) 1311
Strefa numeracyjna 14
Kod pocztowy 32-830[1]
Tablice rejestracyjne KTA
SIMC 0836187
Położenie na mapie gminy Wojnicz
Mapa konturowa gminy Wojnicz, w centrum znajduje się punkt z opisem „Wielka Wieś”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Wielka Wieś”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Wielka Wieś”
Położenie na mapie powiatu tarnowskiego
Mapa konturowa powiatu tarnowskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Wielka Wieś”
Ziemia49°56′07″N 20°49′27″E/49,935278 20,824167

Wielka Wieświeś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Wojnicz.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnowskiego.

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Wielka Wieś[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0836193 Bugaj część wsi
0836201 Folwark część wsi
0836218 Kolonia część wsi
0836224 Podgórze część wsi
0836230 Zaprzerwie część wsi
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego
Kapliczka przydrożna

Parafia[edytuj | edytuj kod]

W Wielkiej Wsi znajduje się parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, erygowana w 1982 roku przez biskupa Jerzego Ablewicza, oraz kościół parafialny zbudowany w latach 1985–1993. Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego należy do dekanatu Wojnicz w diecezji tarnowskiej[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wielka Wieś, notowana w źródłach od 1420 roku, w końcu XIV i na początku XV wieku była własnością Deresława Białonia z Więckowic, Piotra z Brnia Trzewlińskiego i Andrzeja Trzewlińskiego; pieczętowali się oni herbem Rawicz. W XV wieku miejscowość wraz z zamkiem Trzewlin, wzniesionym w XIV wieku, przeszła w ręce Wielowieyskich herbu Półkozic, a w XVIII wieku stała się własnością Stadnickich herbu Szreniawa. Pozostawała w rękach Stadnickich do 1945 roku, gdy obszar dworski uległ parcelacji w ramach reformy rolnej.

Podczas II wojny światowej na terenie wsi toczyły się ciężkie walki[potrzebny przypis], zarówno podczas kampanii wrześniowej, jak i w trakcie okupacji niemieckiej, gdy w miejscowych lasach aktywna była partyzantka. Nad brzegami przepływającego przez wieś Dunajca można znaleźć pamiątki tamtych wydarzeń, począwszy od łusek po pociskach, a na bagnetach lub częściach broni kończąc.

W miejscowości funkcjonuje klub piłkarski Zryw Wielka Wieś obecnie biorący udział w rozgrywkach B-klasy, a także Ochotnicza Straż Pożarna włączona do Krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.

W 2008 roku Wielka Wieś liczyła 1311 mieszkańców i miała powierzchnię 871,85 ha.

Zabytki, pomniki przyrody[edytuj | edytuj kod]

Zamek Trzewlin[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Zamek Trzewlin.

Na szczycie Panieńskiej Góry, na lewym brzegu Dunajca, 120 metrów nad dnem doliny rzeki, znajdują się pozostałości średniowiecznego zamku rycerskiego Trzewlin. Jego budowę rozpoczęto w XIV wieku; zapewne miał on być centrum włości i siedzibą rodu Białoniów herbu Rawicz, którzy pisali się „z Trzewlina” lub posługiwali się nazwiskiem Trzewliński. Najstarsza wzmianka o Trzewlinie pochodzi z końca XIV wieku; wymieniony jest wówczas Mszczuj z Trzewlina.

W XV wieku zamek Trzewlin przeszedł w ręce Wielowieyskich herbu Półkozic; w XVII wieku popadł w ruinę i został rozebrany przez mieszczan z Wojnicza. Obecnie zachowały się jedynie ślady suchej fosy oraz niewielkie fragmenty murów; w 2004 roku ruiny zamku zostały wpisane do rejestru zabytków.

Z zamkiem Trzewlin wiążą się legendy ludowe o niewiernych żonach rycerzy Bolesława Śmiałego, które schroniły się na szczycie góry przed gniewem mężów powracających z wyprawy do Kijowa[5].

Panieńska Góra, rezerwat przyrody, Krzyż Jubileuszowy[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Panieńska Góra.

Na Górze Panieńskiej znajduje się florystyczny rezerwat przyrody o obszarze 109 hektarów, chroniący występującą tutaj rzadką roślinność, głównie kilka rzadkich gatunków storczyków. Na szczycie góry stoi monumentalny Krzyż Jubileuszowy, wzniesiony w 2000 roku, do którego odbywają się procesje.

Dwór szlachecki z XVIII wieku[edytuj | edytuj kod]

Kolejny zabytek Wielkiej Wsi, tym razem zachowany i odrestaurowany po II wojnie światowej, to szlachecki dwór rodu Stadnickich z XVIII wieku, w którym mieści się dziś plebania. Obok dworu znajduje się figura św. Jana Nepomucena z XVIII wieku z herbem Szreniawa na postumencie.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Do ruin zamku Trzewlin i do rezerwatu przyrody prowadzi niebieski szlak turystyczny niebieski szlak turystyczny rozpoczynający się na rynku w Wojniczu, dostępny także u stóp wzniesienia.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1448 [dostęp 2020-12-23] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. Informacje o parafii w Wielkiej Wsi na stronie Archiwum Diecezjalnego w Tarnowie [1].
  5. Tarnów i jego okolice w legendach i podaniach ludowych, oprac. R. Iwaniec, Tarnów 2000, na stronach Miejskiej Biblioteki Publicznej w Tarnowie [2].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]