Wiesława Aniela Cichowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wiesława Aniela Cichowicz
Data i miejsce urodzenia 2 października 1886
Poznań
Data i miejsce śmierci 25 marca 1975
Poznań
Zawód, zajęcie śpiewaczka, etnografka-amatorka
Rodzice Helena Cichowicz Ludwik Zachariasz Cichowicz

Wiesława Aniela[1][2] Cichowicz (ur. 2 października 1886 w Poznaniu, zm. 25 marca 1975 w Poznaniu[3]) - polska śpiewaczka, etnografka-amatorka, współzałożycielka Zbiorów Ludoznawczych w Poznaniu.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w zamożnej poznańskiej rodzinie. Matka Helena z Robińskich Cichowicz (ur. 1860 w Krotoszynie, zm. 1929 w Knocke sur Mer) była działaczką kulturalno-oświatową i ludoznawczynią. Ojciec Ludwik Zachariasz Cichowicz (ur. 1857 w Pszczewie, zm. 1940 w Poznaniu) był prawnikiem, adwokatem i notariuszem. Miała młodszego brata Zbigniewa (ur. 1890 w Poznaniu). Uczyła się na pensji Anny Danysz[4], a następnie w Zakładzie Sióstr Urszulanek we Wrocławiu. Studiowała język francuski na uniwersytecie w Grenoble, znała też dobrze języki angielski, niemiecki i włoski. Zajmowała się tłumaczeniami[5]. Miała gruntowne wykształcenie muzyczne, uczyła się śpiewu. W okresie międzywojennym współpracowała z Feliksem Nowowiejskim będąc pierwsza wykonawczynią pieśni jego autorstwa. Fascynowała się twórczością Leona Wyczółkowskiego, którego dobrze znała i od którego kupiła kilka obrazów[6].

Po śmierci matki Heleny Cichowicz w 1929 roku została kustoszką zbiorów ludoznawczych. Po wybuchu II wojny światowej opuściła rodzinne mieszkanie w kamienicy przy Placu Wolności 15. Zamieszkała ze swoją przyjaciółką Marią Wierzbińską przy ul. Krakowskiej 2[5]. w latach 1945-1959 pracowała w Referacie Kultury Ludowej Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu.

Grób Wiesławy Cichowicz

W testamencie wszystkie rzeczy osobiste oraz związane z pracą zawodową przekazała do Muzeum Archidiecezjalnego w Poznaniu[4].

Nie założyła rodziny. Pochowana jest na Cmentarzu Górczyńskim w Poznaniu (kwatera: II L 1, rząd: 3, miejsce:1). Na nagrobku widnieje niesygnowana rzeźba autorstwa Zbigniewa Woźniaka[7]. Przedstawia kobiecą głowę w czepcu od stroju szamotulskiego, poniżej znajduje się napis: „Ukochała lud swój i jego kulturę”.

Działalność ludoznawcza[edytuj | edytuj kod]

Prowadziła badania terenowe na obszarze Wielkopolski, a ich głównym celem w czasach powojennych było odtworzenie i odbudowanie kolekcji ludoznawczej, która uległa zniszczeniu podczas wojny[8]. Skupiała się głównie na tematyce strojów ludowych, czego świadectwem są opublikowane artykuły. Jej powojenną działalność tak charakteryzował Stanisław Błaszczyk: „z właściwą sobie energią zabrała się do ponownego organizowania kursów hafciarskich, do gromadzenia wzorów ludowego haftu i ludowych ubiorów dla potrzeb rozwijającego się pod opieką władz amatorskiego ruchu regionalnego. Urządza wtedy też wystawy sztuki ludowej w terenie, często konkursowe. Nadal popularyzuje wielkopolski haft czy to w Polskiej Sztuce Ludowej, czy innych pismach i tygodnikach, zwracając szczególną uwagę na stronę techniczną tej sztuki”[9].

W 1962 roku na wniosek[10] Oddziału Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego w Poznaniu, podczas XXXVII Walnego Zgromadzenia Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego przyznano jej tytuł członka honorowego (w jednomyślnym głosowaniu)[11].

Pamięć[edytuj | edytuj kod]

W 1986 w Instytucie Etnologii UAM powstała praca magisterska napisana pod kierunkiem doc. dr hab. Bogusława Linette. Pracę pt. Działalność ludoznawcza Heleny i Wiesławy Cichowicz przygotowała Ewa Kuźniewska (obecnie Antyborzec) związana z Instytutem im. Oskara Kolberga w Poznaniu. Opisuje w niej szczegółowo działalność ludoznawczą oraz dzieje zbiorów ludoznawczych. Wykorzystała też wspomnienia osób, które znały Wiesławę (Adam Glapa, Jan z Domachowa Bzdęga oraz Maria Wierzbińska, która mieszkała z nią przez 30 lat).

W 2000 roku w Muzeum Etnograficznym w Poznaniu zrealizowana została wystawa czasowa Salon rodziny Cichowiczów, której kuratorem był Witold Przewoźny. Wystawie towarzyszył katalog[12] pod tym samym tytułem. W 2012 roku w tym samym muzeum otwarto wystawę Rzeczy mówią. 100 lat zbiorów Muzeum Etnograficznego w Poznaniu[8], na której prezentowane są początki zbiorów ludoznawczych. W jednej z sal wystawowych prezentowane są sylwetki Heleny i Wiesławy Cichowicz.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

W. Cichowicz, J. Orańska „Wielkopolska w grafice K. W. Kielesińskiego. Stroje ludowe. Krajobrazy”. Kórnik 1955, Nakładem Biblioteki Kórnickiej

Dział Ludoznawczy w Muzeum im. Mielżyńskich w Poznaniu. Przewodnik po zbiorach. Poznań 1911.

Przewodnik ilustrowany po Dziale Ludoznawczym im. Heleny i Wiesławy Cichowicz w Muzeum Wielkopolskim w Poznaniu, Poznań 1929.

Strój bamberki w XXVlecie Zbiorów Ludoznawczych im. Heleny i Wiesławy Cichowicz w Poznaniu, Poznań 1937.

Haft wielkopolski i czepce wielkopolskie, „Polska Sztuka Ludowa”. 1949, nr 7-8, s. 236-240.

Wielkopolskie czepki oczepinowe, „Polska Sztuka Ludowa”. 1951, nr 6, s. 177-179.

Wielkopolska w grafice K. W. Kielesińskiego. Stroje ludowe. Krajobrazy (razem z J. Orańską), Kórnik 1955.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Profil osoby: Wiesława Emilia Cichowicz, MyHeritage.com [dostęp 2017-12-17].
  2. Search archives, szukajwarchiwach.pl [dostęp 2018-03-03] (ang.).
  3. Fryś-Pietraszkowa i inni, Etnografowie i ludoznawcy polscy : sylwetki, szkice biograficzne, Kraków, s. 47, ISBN 83-87623-65-2, OCLC 55860393.
  4. a b Witold Przewoźny, Salon rodziny Cichowiczów, „Kronika Miasta Poznania”, 62 (1-2), 1994, s. 32 [zarchiwizowane z adresu 2018-04-07].
  5. a b Witold Przewoźny, Salon rodziny Cichowiczów: wystawa w Muzeum Etnograficznym, październik 2000 - sierpień 2001, Poznań: Muzeum Narodowe, [cop. 2000], s. 32, ISBN 83-85296-70-0, OCLC 749781212.
  6. Obrazy te stanowią część ekspozycji stałej pt. „Salon ofiarodawców” w Muzeum Archidiecezjalnym w Poznaniu, http://web.archive.org/web/20170929041226/http://www.muzeum.poznan.pl:80/www2/index.php?option=com_content&view=article&id=31&Itemid=59
  7. Irena Barełkowska, Janusz Karwat, Górczyńska nekropolia, „Kronika Miasta Poznania”, 1 „Górczyn”, 2002 [zarchiwizowane z adresu 2017-12-26].
  8. a b RZECZY MÓWIĄ. 100 lat zbiorów etnograficznych w Poznaniu. Ekspozycja stała, www.mnp.art.pl, s. 32-33 [dostęp 2017-12-17] (pol.).
  9. Stanisław Błaszczyk, Wiesława Cichowicz (1886-1975), „Lud”, t. 60, s. 370.
  10. Sprawozdanie Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego z siedzibą w Poznaniu, przy ul. Kantaka 2/I p., za okres od 1.X.1961 r. do 30.IX.1962 r., „Lud”, 48, 1962, s. 619-620.
  11. Wyciąg z protokołu XXXVI Walnego Zgromadzenia Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, „Lud”, 1962, s. 592.
  12. Muzeum Etnograficzne (Poznań)., Salon rodziny Cichowiczów : wystawa w Muzeum Etnograficznym, październik 2000 - sierpień 2001, Poznań: MN, [cop. 2000], ISBN 83-85296-70-0, OCLC 749781212.