Wiktor Nechay

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wiktor Paweł Nechay de Felseis
Ilustracja
porucznik porucznik
Data i miejsce urodzenia 25 stycznia 1895
Lwów
Data i miejsce śmierci wiosna 1940
Kijów
Przebieg służby
Lata służby 1929-1940
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki I Brygada Legionów Polskich
26 Pułk Piechoty
Stanowiska dowódca plutonu
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
II wojna światowa
kampania wrześniowa
obrona Lwowa 1939
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości

Wiktor Paweł Nechay de Felseis herbu własnego Nechay (ur. 25 stycznia 1895 we Lwowie, zm. w 1940 w Kijowie) – polski geolog i geograf, pedagog, porucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość i wojsko[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 25 stycznia 1895 we Lwowie, w rodzinie Stanisławy z domu Michalewskiej i Ernesta – inżyniera i górnika żup solnych.

Na krótko przed wybuchem I wojny światowej ukończył szkołę średnią i miał początkowo zamiar rozpocząć studia, wstąpił jednak do Legionów Piłsudskiego i rozpoczął służbę wojskową w I Brygadzie. Po awansie został przydzielony do komendy w Wiedniu, a po zakończeniu wojny i odzyskaniu przez Polskę niepodległości pozostał w Wojsku Polskim aż do 1920. Został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów rezerwy piechoty.

W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Lwów Miasto. Posiadał przydział w rezerwie do 26 Pułku Piechoty w Gródku Jagiellońskim[1].

Kariera naukowa[edytuj | edytuj kod]

Wtedy to rozpoczął studia na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, a po uzyskaniu stopnia doktora rozpoczął pracę jako asystent w Katedrze Geologii i Paleontologii na Politechnice Lwowskiej. Wydał dwie książki z tej dziedziny oraz opublikował szereg artykułów naukowych dotyczących dyluwizmu ziemi dobrzyńskiej i Śląska, jezior polodowcowych Polski oraz analizy ruchu lodowców. Jako naukowiec miał bardzo szeroki zakres zainteresowań.

W 1929 ożenił się z Teresą Sendzimirówną – siostrą znanego metalurga Tadeusza Sendzimira, którego imię nosiła huta w Krakowie.

Dyrektor Gimnazjum Polskiego w Bytomiu[edytuj | edytuj kod]

Do 1932 mieszkał we Lwowie, wtedy to przeniósł się do (Beuthen) Bytomia, należącego wtedy do Rzeszy Niemieckiej. Objął tam stanowisko dyrektora I Polskiego Gimnazjum. W protokole odbiorczym budynku gimnazjum zachowała się następująca charakterystyka: Prof. Nechay de Felseis, pochodzący z Galicji, który nie zna należycie języka niemieckiego i nie wywarł także korzystnego wrażenia, ma zostać kierownikiem szkoły... Nechay reprezentuje nauki przyrodnicze i geografię. Okres jego pracy w Bytomiu to okres ciężkiej walki o polskość Śląska i młodzieży oddanej mu pod opiekę. W okresie pełnienia przez niego funkcji dyrektora w gimnazjum bytomskim zaszły istotne zmiany: zdołano pomyślnie przezwyciężyć trudności związane z początkowym okresem istnienia szkoły, znacznie powiększono liczbę uczniów i nauczycieli, wywalczono dla gimnazjum prawa publiczne, szkołę ukończyli pierwsi absolwenci. Na podstawie niemieckich materiałów archiwalnych można odnieść wrażenie, że dr Nechay nie zdobył sobie przychylności całego grona nauczycielskiego, a także niektórych przywódców ruchu polskiego na Górnym Śląsku. Dochodziło do nieporozumień. Cała ta sprawa interesowała żywo władze niemieckie, które żywiły w związku z tym nadzieje na upadek gimnazjum. Ostatecznie 16 stycznia 1936 Nechay został zmuszony do rezygnacji z bytomskiej placówki. Jego następcą został Florian Kozanecki. 31 stycznia 1936 Wiktor Nechay wyjechał do Katowic, gdzie objął stanowisko kustosza i kierownika działu przyrodniczego w Muzeum Śląskim.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W czasie kampanii wrześniowej 1939 pełnił służbę w Dowództwie Grupy Obrony Lwowa na stanowisku szefa Oddziału II[2].

3 października został aresztowany przez NKWD i osadzony we lwowskim więzieniu Brygidki[3], przyczyną była działalność w tajnej organizacji wojskowej, która miała za zadanie walkę z sowieckim okupantem oraz przerzuty niedobitków wojskowych do Rumunii i dalej, do organizującego się na Zachodzie Wojska Polskiego. Był przetrzymywany we lwowskim więzieniu na Zamarstynowie. Pod koniec kwietnia 1940 wraz z grupą współwięźniów został wywieziony do Kijowa i osadzony w więzieniu "Lubianka". Prawdopodobnie ostatni raz widziano go 17 grudnia 1940, podobno zmarł w lazarecie więziennym. W 1940 został zamordowany w więzieniu NKWD w Kijowie przy ul. Karolenkiwskiej 17. Jego nazwisko znalazło się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej opublikowanej w 1994 (został wymieniony na liście wywózkowej 55/3-78 oznaczony numerem 2072 i podany pod nazwiskiem Niechaj)[4][5][a]. Został pochowany na otwartym w 2012 Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Jeziora polodowcowe w Polsce (1927)
  • Uwagi o genezie jezior rynnowych i jeziorek dyluwjalnych ("oczek") (1927)
  • Groty gipsowe w Krzywczu Górnem na Podolu (1932)
  • Studia nad genezą jezior Dobrzyńskich (1932)
  • Śląsk jako region geograficzny (1935)
  • Niemiecka krytyka mapy z r. 1910 : [Kopft.]. (1935)
  • Oddział Przyrodniczy Muzeum Śląskiego : powstanie i organizacja Oddziału (1936)
  • Ilu polaków mieszka w Niemczech: według urzędowych statystyk III Rzeszy (1936)
  • Państwowa Szkoła Górnicza w Katowicach (1937)
  • Spostrzeżenia dotyczące dyluwium południowej części Śląska Górnego (1939)

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W publikacjach bywa podawany okres życia Wikrora Nechaya (1895-1944

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 13, 462.
  2. Dokumenty 1997 ↓, s. 50.
  3. Sławomir Kalbarczyk. Ukraińska Lista Katyńska. „Komentarze historyczne”, s. 54. Instytut Pamięci Narodowej. 
  4. Ukraińska Lista Katyńska. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 1994. s. 65. [dostęp 4 sierpnia 2014].
  5. Sławomir Kalbarczyk. „Komentarze historyczne”, s. 54. Instytut Pamięci Narodowej. 
  6. M.P. z 1931 r. nr 260, poz. 352.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]