Wilhelm Kasprzykiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wilhelm Kasprzykiewicz
Ilustracja
podpułkownik dyplomowany piechoty podpułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia 5 lipca 1896
Nowy Sącz
Data i miejsce śmierci wiosna 1940
Katyń
Przebieg służby
Lata służby 1914–1940
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Armia Polska we Francji
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 2 Pułk Piechoty
20 Pułk Piechoty Austro-Węgier
47 Pułk Strzelców Kresowych
48 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych
53 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych
2 Dywizja Piechoty Legionów
11 Karpacka Dywizja Piechoty
78 Pułk Piechoty
23 Górnośląska Dywizja Piechoty
Armia „Prusy”
DOK III
Stanowiska dowódca plutonu
dowódca kompanii
dowódca batalionu
oficer sztabu armii
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka (Bitwa Warszawska, bitwa pod Ossowem)
II wojna światowa (kampania wrześniowa)
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
Odznaka Pamiątkowa Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych

Wilhelm Jakub Kasprzykiewicz[1] (ur. 5 lipca 1896 w Nowym Sączu, zm. wiosną 1940 w Katyniu) – podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, uczestnik czterech wojen, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Nowym Sączu[2] jako syn Antoniego[3] (kolejarz, zmarł w styczniu 1939[4]) i Kunegundy[3] (bądź Katarzyny[2]) z Mordarskich. Miał siostrę Marię[4]. W rodzinnym mieście uczęszczał do szkoły powszechnej[5], a od 1907 do tamtejszego I Gimnazjum[3]. Podczas nauki szkolnej działał w harcerstwie i Związku Strzeleckim[5]

Po wybuchu I wojny światowej tuż po ukończeniu 18 roku życia wstąpił do Legionów Polskich[5]. Służył w 13 kompanii 2 pułku piechoty[2][3]. W 1915 zdał maturę w Pradze[5], po czym został wcielony do c. i k. armii, a po ukończeniu szkoły oficerskiej w Opawie[5] i służył w 20 pułku piechoty. Jako chorąży brał udział w walkach na frontach rosyjskim i włoskim; na froncie włoskim trafił do niewoli włoskiej w 1917[3][5]. Odzyskał wolność 20 listopada 1918[5]. Wówczas wstąpił do 2 pułku piechoty im. Tadeusza Kościuszki we Włoszech[5], zaś w 1919 w 5 pułku Strzelców Podhalańskich Armii Polska we Francji[3].

Wraz z tym wojskiem powrócił do ojczyzny i wstąpił do Wojska Polskiego. Został mianowany podporucznikiem piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919[3]. Uczestniczył w wojnie polsko-ukraińskiej. W 1919 awansował do stopnia porucznika. Podczas wojny polsko-bolszewickiej służył w 47 pułku Strzelców Kresowych pełniąc funkcję dowódcy plutonu[5], dowódcy 12 kompanii w trakcie Bitwy Warszawskiej 1920[2], zaś we wrześniu 1920 dowódcy III batalionu[3]. Otrzymał Order Virtuti Militari za swoje czyny dowódcze kompanią z 13 sierpnia 1920, gdy w trakcie bitwy pod Ossowem po utraceniu pola przez stronę polską dokonał wraz ze swoją 12 kompanią kontrataku, w wyniku którego wojska nieprzyjacielskie zostały wyparte z rejonu od Wołomina do Leśniakowizny[3][5][6].

3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 1840. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był nadal 6 Pułk Strzelców Podhalańskich[7]. W latach 1923-1924 pełnił służbę w Dowództwie 11 Dywizji Piechoty w Stanisławowie na stanowisku II oficera sztabu, pozostając oficerem nadetatowym 53 Pułku Piechoty w Stryju[8]. Tymczasowo studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego[4]. W marcu 1924 został przeniesiony do 48 pułku piechoty Strzelców Kresowych w Stanisławowie[9][10]. W 1928 ponownie w Dowództwie 11 Dywizji Piechoty[11]. Następnie został oficerem 78 pułku piechoty w Baranowiczach[3]. W latach 1929-1931 był słuchaczem Kursu Normalnego Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. W międzyczasie (27 stycznia 1930 roku) awansował do stopnia majora ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 roku i 94. lokatą w korpusie oficerów piechoty[12]. 1 września 1931 roku, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera dyplomowanego, został przydzielony do Dowództwa 23 Dywizji Piechoty w Katowicach na stanowisko szefa sztabu[13][14]. 26 stycznia 1934 roku otrzymał przeniesienie do składu osobowego Inspektora Armii generała dywizji Tadeusza Piskora na stanowisko oficera sztabu[15]. W 1937 roku został mianowany kierownikiem referatu[2] wydziału ogólnego w Dowództwa Okręgu Korpusu nr III w Grodnie[3][5][4]. Na stopień podpułkownika został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1938 roku i 39. lokatą w korpusie oficerów piechoty[16].

Kampanię wrześniową odbył w Sztabie Armii „Prusy” na stanowisku szefa oddziału IV[2][3]. Do 23 września 1939[3] uczestniczył w walkach wojny obronnej z ich zakończeniem w rejonie Tomaszowa Lubelskiego[5]. Podczas usiłowania przejścia na obszar Węgier został zatrzymany przez Niemców i trafił do niewoli niemieckiej. Był osadzony w tymczasowym obozie jenieckim w Radomiu[3] (przebywał tam jeszcze na początku listopada 1939[4]). Stamtąd został przekazany przez Niemców stronie sowieckiej. Przyczyna oddania sowietom jego osoby przez Niemców nie została wyjaśniona[3][4]. Został osadzony w obozie w Kozielsku, gdzie przebywał wraz z jeńcami polskimi aresztowanymi po agresji ZSRR na Polskę. Po 4 kwietnia 1940[3] został przetransportowany do Katynia i rozstrzelany przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji biura politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Został pochowany na terenie otwartego 28 lipca 2000 Polskiego Cmentarza Wojennego w Katyniu, gdzie w 1943 jego ciało zidentyfikowano podczas ekshumacji prowadzonych przez Niemców pod numerem 25[17]. Przy zwłokach Wilhelma Kasprzykiewicza zostały odnalezione: listy oraz wizytówka[18].

Wilhelm Kasprzykiewicz był kawalerem[3][2].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

5 października 2007 roku Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło awansował go pośmiertnie do stopnia pułkownika[19]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”[20].

W Nowym Sączu Wilhelm Kasprzykiewicz został upamiętniony w sposób symboliczny na cmentarzu w części osiedle Helena oraz został wymieniony wraz z innymi uhonorowanymi na tablicy pamiątkowej ofiar zbrodni katyńskiej związanych z Sądecczyzną, ustanowionej 16 maja 1992 w kościele św. Kazimierza[21].

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia” został zasadzone Dęby Pamięci honorujące Wilhelma Kasprzykiewicza: przy Zespole Szkół w Dziadkowicach[22] oraz 15 kwietnia 2012 przy Szkole Podstawowej w Majdanie[23].

15 sierpnia 2014, w 94. rocznicę bitwy warszawskiej, na Cmentarzu Poległych w Bitwie Warszawskiej w Ossowie została odsłonięta w Ossowie tablica upamiętniająca ośmiu dowódców polskich oddziałów uczestniczących w walkach, którzy w 1940 zostali ofiarami zbrodni katyńskiej; upamiętnieni zostali gen. dyw. Stanisław Haller, gen. dyw. Henryk Minkiewicz, gen. dyw. Leonard Skierski, gen. bryg. Bronisław Bohaterewicz, gen. bryg. Kazimierz Orlik-Łukoski, gen. bryg. Mieczysław Smorawiński, płk dypl. Stefan Kossecki, ppłk. Wilhelm Kasprzykiewicz[24][25].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 1 czerwca 1935 roku, s. 61, sprostowano imię z „Wilhelm” na „Wilhelm Jakub”.
  2. a b c d e f g h Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego: Katyń. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 2000. s. 254. [dostęp 4 marca 2015].
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u Wykaz Legionistów ↓.
  4. a b c d e f Marek Bartosik: Niemcy wydali go Sowietom na zatracenie. polskatimes.pl, 8 kwietnia 2010. [dostęp 4 marca 2015].
  5. a b c d e f g h i j k l m K. Banaszek, W. K. Roman, Z. Sawicki: Kawalerowie orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Warszawa: 2000, s. 127.
  6. Bój pod Ossowem. rok1920.pl. [dostęp 4 marca 2015].
  7. Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 69.
  8. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 99, 275, 421.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 14 marca 1924 roku, s. 121.
  10. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 240, 364.
  11. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 132, 198.
  12. a b c Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 37.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 322.
  14. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 491.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 8.
  16. Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 418.
  17. Katyń według źródeł niemieckich – 1943 r.. stankiewicze.com. [dostęp 4 marca 2015].
  18. Andrzej Leszek Szcześniak: Katyń. Lista ofiar i zaginionych jeńców obozów Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk. Warszawa: Alfa, 1989, s. 76. ISBN 83-7001-294-9.
  19. Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
  20. Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie. policja.pl. [dostęp 4 marca 2015].
  21. Nowy Sącz – tablica katyńska. miejscapamiecinarodowej.pl. [dostęp 4 marca 2015].
  22. Wilhelm Kasprzykiewicz. Stowarzyszenie Parafiada. [dostęp 2019-02-22].
  23. Dąb pamięci w Majdanie. Urząd Miejski w Wołominie. [dostęp 2019-02-22].
  24. Odsłonięcie w Ossowie popiersi gen. Andrzeja Błasika i abp. Mirona Chodakowskiego. blogpress.pl/, 18 sierpnia 2015. [dostęp 4 marca 2015].
  25. Piotr Czartoryski-Sziler. naszdziennik.pl/, 16 sierpnia 2015. [dostęp 4 marca 2015].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]