Willa Teodora Milscha

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Willa Teodora Milscha
Obiekt zabytkowy nr rej. A/282 z 17.12.1982[1]
Ilustracja
Fasada północna przed remontem w 2012 r.
Państwo  Polska
Miejscowość Łódź
Adres ul. Kopernika 46 /

ul. Łąkowa 21

Typ budynku willa
Architekt Edward Kreuzberg
Kondygnacje 3
Powierzchnia użytkowa 800 m²
Rozpoczęcie budowy 1870
Ukończenie budowy 1882
Ważniejsze przebudowy 1908
Pierwszy właściciel Teodor Milsch
Obecny właściciel Cech Przedsiębiorców Branży Mięsnej Ziemi Łódzkiej
Położenie na mapie Łodzi
Mapa lokalizacyjna Łodzi
Willa Milscha
Willa Milscha
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Willa Milscha
Willa Milscha
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Willa Milscha
Willa Milscha
Ziemia51°45′35,3473″N 19°26′33,5080″E/51,759819 19,442641

Willa Teodora Milschawilla położona u zbiegu ulic Kopernika i Łąkowej w Łodzi[2], na terenie Polesia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Budynek w stylu neorenesansowym powstał w 1882 roku według projektu Edwarda Kreuzberga[3][2][4][5]. Willę zbudowano na zamówienie łódzkiego fabrykanta Teodora Milscha[3][2][4][5].

Teodor Milsch był założycielem trzeciego w Łodzi (po browarach braci Gehlig i rodziny Anstadtów) browaru przemysłowego[2][5]. Browar powstał w 1878 roku przy drugorzędnej piaszczystej drodze, biegnącej z centrum miasta do lasu miejskiego, pod numerem 53[6][3][2]. Wtedy też ulica przy browarze uzyskała przydomek Milsza (od nazwiska fabrykanta)[3] i nazwa ta – już jako urzędowa – funkcjonowała do 1923 roku, gdy patronem ulicy został Mikołaj Kopernik[2]. Obok browaru stworzono pierwszy w Łodzi „ogród rozrywkowy” oferujący klientom różnego typu plenerowe rozrywki[2]. Na jego terenie znajdował się ogród spacerowy, staw z łódkami, drewniane altany i muszla koncertowa, a także piętrowy budynek restauracji nazywany „Leśniczówką” (Waldschloesschen), który powstał około 1880 roku[3][2][5][6]. „Leśniczówka” posiadała salę taneczną oraz dobudowane później (1895) bufet i kuchnię[6]. Właściciele ogrodu urządzali występy artystyczne, koncerty orkiestr, loterie[3]. W „Leśniczówce” organizowano zabawy, imprezy taneczne[3][2]. Miejsce to zostało opisane przez Władysława Reymonta w Ziemi obiecanej[3][2]. Po rewolucji 1905 budynek był wykorzystywany przez związki zawodowe, a po ich rozwiązaniu przez władze rosyjskie jako obiekt mieszkalny[2]. W 1920 roku zakwaterowano w nim uciekinierów z tych obszarów Polski, które zostały zajęte przez wojska bolszewickie[2]. „Leśniczówkę” rozebrano w latach 30. XX wieku[2].

Tableau z okazji poświęcenia i otwarcia domu Cechu Rzeźników w dniu 3 listopada 1908 roku

W pobliżu browaru rodzina Milschów wybudowała swoją rodzinną siedzibę. Willa Milschów w 1908 roku stała się własnością Cechu Rzeźników i Wędliniarzy[5] i przeszła generalny remont[5]. Cech ten utracił prawa do willi w okresie PRL, gdy budynek został upaństwowiony. Mieścił się w nim m.in. dom kultury (klub „Karolek”), stołówka zakładów Harnama Rena-Kord, mających siedzibę przy ul. Łąkowej (w budynku zakładu jest obecnie hotel), oraz restauracje (najpierw „Kometa”, później „Kaprys”)[5][2]. W latach 80. XX wieku cech odzyskał obiekt[5]. Pomieszczenia w willi są podnajmowane, również na cele restauracyjne (pub, restauracja)[3][2].

17 grudnia 1982 roku willa została wpisana do rejestru zabytków[1].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Bryła budynku jest rozczłonkowana, częścią obiektu jest trzykondygnacyjna wieża[5]. Charakterystyczne dla willi są: boniowana elewacja, liczne gzymsy, otwory okienne podzielone przez półkolumienki z kapitelem jońskim[5]. Po bokach od strony ogrodu znajdują się rzeźbione, drewniane werandy[5]. Balkon od strony ul. Kopernika ma zdobione wolutami wsporniki, a nad oknem oparte na kartuszu putta z festonami[7].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Rejestr zabytków - województwo łódzkie. nid.pl, 2013-06-30. s. 40. [dostęp 2013-08-08].
  2. a b c d e f g h i j k l m n o Dariusz Kędzierski: Milscha czyli Milsza… Ulica Mikołaja Kopernika. uml.lodz.pl. [dostęp 2012-08-06].
  3. a b c d e f g h i Ryszard Bonisławski, Joanna Podolska: Spacerownik, Polesie i Karolew. Łódź: Gazeta Wyborcza, 21 czerwca 2007, s. 6-7.
  4. a b Krzysztof Stefański: Ludzie, którzy zbudowali Łódź Leksykon architektów i budowniczych miasta (do 1939 roku). Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn, 2009, s. 44-46. ISBN 978-83-61253-44-0.
  5. a b c d e f g h i j k Michał Markowicz: Historia willi Milscha – historia budynku. umilscha.pl. [dostęp 2012-08-06].
  6. a b c Mirosław Jaskulski: Piwo, flaki garnuszkowe, petersburskie bliny i kawior astrachański czyli Z dziejów gastronomii łódzkiej do 1918 roku. Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy, 2012, s. 96. ISBN 978-83-7729-165-8.
  7. Maria Nowakowska: Łódzki detal. Przewodnik po Łodzi szlakami detali architektonicznych. Łódź: Regio, 2016, s. 166. ISBN 978-83-931044-8-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]