Willa przy ul. Powroźniczej 2 w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Willa przy ul. Powroźniczej 2 w Krakowie
Obiekt zabytkowy nr rej. A-884 z 23 maja 1991
Ilustracja
Willa, widok od ogrodu
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Adres ul. Powroźnicza 2
Typ budynku willa/dworek
Styl architektoniczny historyzujący z elementami neogotyku i secesji
Rozpoczęcie budowy ok. 1889
Pierwszy właściciel Franciszka Kirchmayerowa
Obecny właściciel Skarb Państwa
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Willa przy ul. Powroźniczej 2 w Krakowie
Willa przy ul. Powroźniczej 2 w Krakowie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Willa przy ul. Powroźniczej 2 w Krakowie
Willa przy ul. Powroźniczej 2 w Krakowie
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Willa przy ul. Powroźniczej 2 w Krakowie
Willa przy ul. Powroźniczej 2 w Krakowie
Ziemia50°03′07″N 19°55′46″E/50,051944 19,929444

Willa przy ul. Powroźniczej 2 w Krakowie – zabytkowy (nr rej. A-884 z dn. 23 maja 1991 r.)[1] budynek, przykład dawnej willowo-dworkowej zabudowy podmiejskiej wsi Dębniki, będącej dziś częścią Krakowa. Właścicielami dworku byli w latach 1910-1925 Kirchmayerowie, rodzina skoligacona z Janem Matejko. Od 1995 r. w budynku znajdowała się siedziba Podgórskiej Biblioteki Publicznej, od 1.01.2017 Biblioteka Główna Biblioteki Kraków[2].

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • 1889 – na planie Twierdzy Kraków widnieje budynek wraz z ogrodem, zlokalizowany pomiędzy dzisiejszymi ulicami: Konopnickiej, Powroźniczą, Barską i Zduńską
  • 1902 – w Archiwum Planów Budownictwa Miejskiego powstała notatka datująca czas powstania posesji
  • 1910 – właścicielka dworku Franciszka Kirchamyerowa uzyskała zgodę na budowę oranżerii
  • 1921 – właściciel posesji inż. Piotr Król uzyskał zatwierdzenie projektu kanalizacji domowej
  • 1925 – inż. Piotr Król złożył wniosek o zatwierdzenie projektu garażu
  • 1939-1945 – budynek zamieszkiwał oficer Gestapo
  • 1945 – posesja została przekazana na cele społeczne
  • 1953 – zatwierdzono plan przebudowy budynku na przedszkole; w ogrodzie mieścił się plac zabaw dla dzieci
  • 1966-1982 – w dworku mieścił się żłobek tygodniowy
  • 1988 – przekazanie willi w nieodpłatny zarząd Dzielnicowej Bibliotece Publicznej Kraków-Podgórze[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dworek przy ul. Powroźniczej 2 został wzniesiony pod koniec XIX wieku. Dokładny czas powstania willi nie jest znany. Na planie Twierdzy Kraków z 1889 roku można dostrzec podłużny budynek z ogrodem usytuowany między dzisiejszymi ulicami: Barską, Zduńską, Powroźniczą oraz Konopnickiej.

Pierwszą właścicielką willi była Franciszka Kirchmayerowa, jedną z kolejnych – córka Jana Matejki. W 1882 roku Beata z Matejków poślubiła Wincentego Kirchmayera. Nowożeńcy zamieszkali w Dębnikach, gdzie w parcelach u zbiegu ulic Zduńskiej i Barskiej prowadzili fabrykę kafli i majoliki. Według niektórych źródeł[4] w 1896 roku wykupili oni od Efraina Gruenberga i Izaaka Reicha sąsiedni budynek z ogrodem, natomiast inny dokument wskazuje, że w 1910 roku właścicielką posesji była jeszcze Franciszka Kirchmayerowa[5].

W 1920 roku dworek kupił inż. Piotr Król. Po jego śmierci w 1935 roku posesja przypadła żonie Marii, a od 1938 roku należała już do Kazimierza i Barbary Braunów. W czasie okupacji hitlerowskiej dworek prawdopodobnie zajmował funkcjonariusz Gestapo. W latach 1966-1982 prowadzono tu żłobek. Po opustoszeniu obiektu, willa zaczęła stopniowo niszczeć, a zaniedbany ogród dziczeć.

W 1988 roku Skarb Państwa wykupił budynek wraz z działką od państwa Braunów, by po kapitalnym remoncie w 1995 roku stał się siedzibą Dzielnicowej Biblioteki Publicznej Kraków-Podgórze.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Dworek przy ul. Powroźniczej 2 – widok od frontu

Willa została wzniesiona w końcu XIX w. w stylu historyzującym z elementami neogotyku i secesji. Otoczoną ogrodem, parterową, murowaną posesję zbudowano na planie prostokąta. Częściowo podpiwniczona i przykryta dwuspadowym dachem willa ma charakter podmiejskiego dworku. Jego szczytowe ściany zdobią sterczyny, a część ogrodową – kamienny taras z tralkami.

W okresie okupacji niemieckiej ogród był pielęgnowany przez ogrodnika. Przed budynkiem były rabaty z róż, a ścieżki zdobiły pergole z różami. Największą wartość częściowo otoczonego ażurowym ogrodzeniem ogrodu, stanowi jego drzewostan wraz z dwoma pomnikami przyrody: iglicznią trójcierniową oraz dębem czerwonym[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Decyzja Państwowego Urzędu Ochrony Zabytków – Oddział w Krakowie w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków nieruchomych z dn. 23 V 1991 r.
  2. Biblioteka Kraków (pol.). [dostęp 2017-09-13].
  3. Materiały udostępnione przez PBP
  4. Julian Zinkow. Obywatelka Dębnik – Beata z Matejków. „Echo Krakowa”. nr 46, s. 8, 05.03.1996. 
  5. Archiwum Planów Budownictwa miejskiego w Krakowie Dz.XI L.s. 136 (WAP-Krakow)
  6. BIP Miasta Kraków. [online] https://www.bip.krakow.pl/zalaczniki/dokumenty/n/86320/karta[dostęp 09.12.2012]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]