Wojciech Fyda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wojciech Fyda
Ilustracja
pułkownik dyplomowany artylerii pułkownik dyplomowany artylerii
Data i miejsce urodzenia 12 kwietnia 1894
Siołkowa
Data i miejsce śmierci 7 maja 1944
Mauthausen
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie,
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 1 Pułk Artylerii,
1 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów,
6 Pułk Artylerii Ciężkiej
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Order Trzech Gwiazd I klasy (Łotwa) Oficer Orderu Gwiazdy Rumunii Komandor Orderu Avis (Portugalia)
Odznaka Pamiątkowa Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych
Zaprzysiężenie gabinetu Józefa Piłsudskiego - Wojciech Fyda trzeci z prawej; 2 października 1926 r.
Delegacja 6 pac na audiencji u prezydenta RP Ignacego Mościckiego - płk Wojciech Fyda trzeci z lewej; 10 kwietnia 1934 r.
Złożenie listów uwierzytelniających królowi belgijskiemu Leopoldowi III przez posła Michała Mościckiego 14 grudnia 1937 r.; Wojciech Fyda pierwszy z lewej

Wojciech Fyda (ur. 12 kwietnia 1894 w Siołkowej, zm. 7 maja 1944 w Mauthausen) – pułkownik dyplomowany artylerii Wojska Polskiego, zastępca szefa Gabinetu Wojskowego Prezydenta Rzeczypospolitej w latach 1926–1930[1], kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Absolwent II Gimnazjum w Nowym Sączu. Od 1913 do 1914 był studentem Studium Rolniczego na Uniwersytecie Jagiellońskim. Od sierpnia 1914 roku służył w Legionach Polskich. W 1915 roku jako ogniomistrz I batalionu Legionów. Szczególnie wyróżnił się walecznością 23 lutego 1916 roku w bitwie pod Kostiuchnówką.

Od listopada 1918 służył jako adiutant w Dowództwie Artylerii WP, a później adiutant 1 pułku artylerii polowej Legionów. Od 16 czerwca do 30 listopada 1919 był słuchaczem I Kursu Wojennej Szkoły Sztabu Generalnego w Warszawie. Po czym otrzymał przydział służbowy na referenta w Oddziale IV Naczelnego Dowództwa WP.

W wojnie polsko-bolszewickiej sprawował funkcję szefa Oddziału II dywizji, grupy operacyjnej i armii. Po ustaniu działań wojennych od 2 stycznia do połowy września 1921 kontynuował naukę na I Kursie Normalnym Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Po ukończeniu studiów przydzielony został do Inspektoratu Armii Nr 5, na stanowisko II referenta. Później był szefem wydziału w Wojskowym Instytucie Naukowo-Wydawniczym. W 1923 roku został szefem Oddziału III w Sztabie Dowództwa Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie. Następnie został szefem sztabu Dowództwa Obszaru Warownego „Gdynia”. 23 maja 1927 roku został przeniesiony z Gabinetu Wojskowego Prezydenta RP do Biura dla prac Komitetu Obrony Państwa przy Generalnym Inspektorze Sił Zbrojnych na stanowisko referenta przy równoczesnym pełnieniu obowiązków zastępcy szefa Gabinetu Wojskowego Prezydenta RP[2]. Z dniem 1 marca 1931 roku został przeniesiony z Gabinetu Wojskowego Prezydenta RP do 6 pułku artylerii ciężkiej we Lwowie na stanowisko dowódcy pułku[3].

Od 24 kwietnia 1936 do listopada 1939 był attaché wojskowym, morskim i lotniczym w Polskiej Ambasadzie w Paryżu (jednocześnie attaché wojskowy przy poselstwie RP w Brukseli z siedzibą w Paryżu)[4]

Po wybuchu II wojny światowej przedostał się do Francji. W nieustalonych okolicznościach aresztowany przez Niemców i 22 kwietnia 1944 deportowany do obozu KL Mauthausen. Tam otrzymał numer więźniarski 64127. Później przez kilka dni przebywał w KL Mauthausen-Gusen, a następnie ponownie znalazł się w obozie macierzystym w bl. 16, gdzie zginął 7 maja 1944.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • chorąży – 25 lutego 1916
  • podporucznik – 1 listopada 1916
  • porucznik
  • kapitan
  • major – 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919, w korpusie oficerów artylerii
  • podpułkownik – 23 stycznia 1928 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 i 9 lokatą w korpusie oficerów artylerii
  • pułkownik – 21 grudnia 1932 ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1933 i 3 lokatą w korpusie oficerów artylerii

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Gnat-Wieteska. Garwolin. Gabinet Wojskowy Prezydenta. Rzeczypospolitej w latach 1926-1939, w: Niepodległość i Pamięć, 2006, Tom 13 , Numer 1 (22), s. 21.
  2. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 15 z 23 maja 1927 roku, s. 149.
  3. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 14.
  4. Nowy attaché wojskowy w Paryżu i Brukseli. „Wschód”, s. 7, Nr 11 z 10 maja 1936. 
  5. Rozporządzenie Kierownika MSWojsk. L. 4597/22 (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 9, s. 314)
  6. Cidadãos Estrangeiros Agraciados com Ordens Portuguesas (port.). ordens.presidencia.pt. [dostęp 2015-05-13].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • W. K. Cygan, Oficerowie Legionów Polskich 1914 – 1917. Słownik biograficzny A-F, t. 1, Warszawa 2005, s. 301;
  • W. Chocianowicz, Dzieje 1 Pułku Artylerii Lekkiej Legionów Józefa Piłsudskiego, Londyn 1967, s. passim; idem, W 50 lecie powstania Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, Londyn 1969, s. passim;
  • M. Leczyk, Polska i sąsiedzi. Stosunki wojskowe 1921 – 1939, Białystok 1997, s. 332; A. Pepłoński, Wywiad polski na ZSRR 1921 – 1939, Warszawa 1996, s. 206, 332; idem, Wywiad a dyplomacja II Rzeczypospolitej, Toruń 2004, s. 206-207;
  • P. Stawecki, Oficerowie dyplomowani wojska Drugiej Rzeczypospolitej, Wrocław-Warszawa-Kraków 1997, s. 29, 72, 153; idem, Attaché wojskowi Drugiej Rzeczypospolitej, Przegląd Historyczno-Wojskowy 2004, nr 2, s. 113;
  • G. Płachciak, Zarys działalności informacyjnej i wywiadowczej ataszatu wojskowego w Paryżu w latach 1921 – 1939, (w:) Polski wywiad wojskowy 1918 – 1945, Toruń 2006, s. 243-246; Zbiory autora,
  • J. Dębski, Oficerowie Legionów Polskich więźniami niemieckich obozów koncentracyjnych 1939 – 1945, (wersja elektroniczna; Zbiory autora, Korespondencja, Informacja e-mailowa z KZ-Gedenkstätte Mauthausen.
  • Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich, Warszawa 1917, s. 38.
  • Rocznik Oficerski Ministerstwa Spraw Wojskowych 1923, Warszawa 1923.
  • Rocznik Oficerski Ministerstwa Spraw Wojskowych 1924, Warszawa 1924.
  • Rocznik Oficerski Ministerstwa Spraw Wojskowych 1928, Warszawa 1928.
  • Rocznik Oficerski Ministerstwa Spraw Wojskowych 1932, Warszawa 1932.
  • CAW. Teczki personalne oficerów, Fyda Wojciech – teczka personalna, sygn. Ap. 1769/89/1361; CAW. Charakterystyki przydatności oficerów, Fyda Wojciech, sygn.I.340,1/229, s. 10; CAW. Wyższa Szkoła Wojenna, Wykaz absolwentów I promocji 1919 – 1921, sygn. I.340,1/202; CAW. Oddział II Sztabu Generalnego WP, Sprawozdanie attaché wojskowego Paryżu płk. W. Fydy za III kwartał 1938 r., sygn. I.303.4.7605; AAN. Ataszaty wojskowe, Raport attaché wojskowego w Paryżu płk. W. Fydy z 30 lipca 1936 r., t. 131, sygn. A. II; AAN. Sztab Generalny WP, Sprawozdanie attaché wojskowego w Paryżu płk. W. Fydy za II i III kwartał 1936 r., t. 215, sygn. 616.
  • Wykaz Legionistów Polskich 1914–1918. Wojciech Fyda. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2015-06-26].