Wojciech Garus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wojciech Garus
Mały
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 2 stycznia 1928
Strzemieszyce
Miejsce zamieszkania Dąbrowa Górnicza
Narodowość Polska
Stanowisko Przewodniczący Górnośląskiego Stowarzyszenia Szarych Szeregów
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Partyzancki Krzyż Armii Krajowej Srebrny Krzyż Zasługi Krzyż Niezłomnych Medal „Pro Memoria” Srebrny Krzyż „Za Zasługi dla ZHP”

Wojciech Garus (ps. Mały, ur. 2 stycznia 1928 w Strzemieszycach, niedaleko Dąbrowy Górniczej) – Harcerz Orli, porucznik WP, bojownik Szarych Szeregów, dywersant z czasów II wojny światowej, przewodniczący Górnośląskiego Stowarzyszenia Szarych Szeregów

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Życie przed wojną[edytuj | edytuj kod]

Syn Mariana i matki z domu Nowacka. Pochodzi z rodziny kolejarskiej. Do wybuchu wojny ukończył 6 klas Szkoły Powszechnej nr. 1 w Strzemieszycach. Z powodu problemów rodzinnych mieszkał okresowo w Grodnie gdzie wychował się w kontakcie ze środowiskiem żydowskim. Z harcerstwem zetknął się już w pierwszej klasie szkoły podstawowej (jako zuch), następnie wstąpił do 7 ZDH(Zagłębiowska Drużyna Harcerska) w Strzemieszycach. W 1939 roku otrzymał krzyż harcerski[1].

Życie podczas okupacji[edytuj | edytuj kod]

Lata 1939 - 1943

Od momentu rozpoczęcia działań wojennych brał udział w harcerskim pogotowiu wojennym, w ramach którego zajmował się działalnością zwiadowczą i wyszukiwaniem dywersantów "V kolumny" na terenie Zagłębia, którzy szerzyli panikę wśród uciekającej ludności polskiej. Już w pierwszych miesiącach okupacji działa w konspiracyjnych Grupach Harcerskich, uczęszcza na tajne komplety i msze za ojczyznę. W 1941 udaje mu się uniknąć wywózki na przymusowe roboty w III Rzeszy - zostaje kupiony za 50 marek przez nowego, niemieckiego właściciela odlewni w Ostrowach,( gdzie pracuje, aż do końca wojny). Zostaje szkolony w zakresie obróbki stali, zdobywa umiejętności tokarza i rusznikarza[1].

Lata 1943 - 1945 W lipcu 1943 roku składa przysięgę i oficjalnie wstępuje do Szarych Szeregów (wcześniej informacje o konspiracyjnym ZHP nie docierały do Zagłębia). Zostaje członkiem, a następnie szefem harcerskiej "piątki", która zajmuje się zwiadem i dywersją głównie na linii kolejowej Strzemieszyce - Olkusz (dostęp ułatwiony był dzięki zatrudnieniu na kolei ojców członków). Do najważniejszych działań "piątki" należały:

  • Nasłuch wiadomości z Londynu (odbiornikiem zrobionym własnoręcznie przez Garusa).
  • Informowanie dowództwa o ruchach okolicznych wojsk niemieckich (głównie artylerii przeciwlotniczej).
  • Informowanie dowództwa o transportach wojskowych na front wschodni.
  • Uszkadzanie zwrotnic kolejowych (doprowadziło to do poważnej katastrofy kolejowej na moście w Strzemieszycach).
  • Uszkadzanie osi wagonów kolejowych(poprzez wsypywanie do maźnic koruntu wyniesionego z odlewni).
  • Okradanie transportów żywności jadących na front wschodni.
  • Okradanie wagonów poczty polowej z paczek i listów.
  • Dywersja psychologiczna: wysyłanie listów do rodzin żołnierzy niemieckich opisujące tragiczne warunki na froncie, wysyłanie do żołnierzy listów mówiących o bombardowaniach i złej sytuacji w ich rodzinnych miastach.
  • Działania podobne do akcji "małego sabotażu" - rozprowadzanie ulotek mających osłabić niemieckie morale itp.

"Piątka" dzięki znajomościom rodzinnym ściśle współpracowała z oddziałami partyzanckimi "Hardego". Dostarczano im informacje, przekazywano zdobyczną broń i naprawiano uszkodzoną[1].

Życie po wojnie[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu działań wojennych, dzięki tajnym kompletom mógł szybko ukończyć liceum i rozpocząć pięcioletnią naukę w Państwowej Szkole Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Dąbrowie Górniczej, którą ukończył w 1950 r. Następnie rozpoczął pracę w Rafinerii nafty w Czechowicach i Trzebini. Był kolejno: pracownikiem fabryki maszyn górniczych "Niwka" w Sosnowcu, studentem wydziału Energomechanicznego Politechniki Śląskiej, pracownikiem biur projektowych (min. Wojewódzkiego biura projektów w Katowicach). W 1968 r. trafił do "Mikrohuty" w Strzemieszycach, następnie, w 1972 r. został członkiem grupy rozruchowej Huty Katowice, gdzie pracował aż do emerytury w 1998 roku[1].

Stowarzyszenie Szarych Szeregów[edytuj | edytuj kod]

Wstąpił do Stowarzyszenia Szarych Szeregów wkrótce po jego utworzeniu jako członek zwyczajny. Od 2007 roku pełni funkcje przewodniczącego górnośląskiego oddziału organizacji[1].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Zapis rozmowy z Wojciechem Garusem z dnia 21 stycznia 2011r.
  2. Legitymacja Nr 3386-85-2
  3. Legitymacja Nr 61-98-38
  4. Legitymacja Nr 4440
  5. Legitymacja Nr 000879
  6. Legitymacja Nr 4858/05