Wersja ortograficzna: Wola Michowa

Wola Michowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 49°13′51″N 22°09′53″E
- błąd 39 m
WD 49°13'59.9"N, 22°9'0.0"E
- błąd 14 m
Odległość 1167 m
Wola Michowa
osada
Ilustracja
Kościół w Woli Michowej
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat sanocki
Gmina Komańcza
Liczba ludności  90
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 38-543
Tablice rejestracyjne RSA
SIMC 0354554
Położenie na mapie gminy Komańcza
Mapa konturowa gminy Komańcza, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Wola Michowa”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko dolnej krawiędzi po prawej znajduje się punkt z opisem „Wola Michowa”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Wola Michowa”
Położenie na mapie powiatu sanockiego
Mapa konturowa powiatu sanockiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Wola Michowa”
Ziemia49°13′51″N 22°09′53″E/49,230833 22,164722

Wola Michowaosada (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Komańcza[1][2]. Leży nad rzeką Osławą, przy DW897.

Wola Michowa uzyskała lokację miejską po 1731, zdegradowana w 1785[3]. Wieś królewska Wola Mychowa położona na przełomie XVI i XVII wieku w ziemi sanockiej województwa ruskiego[4], w drugiej połowie XVII wieku Michowa Wola należała do starostwa krośnieńskiego[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś była lokowana na prawie wołoskim jako własność królewska 16 czerwca 1546. W 1731 król polski August II Mocny zezwolił hrabiemu Klemensowi Branickiemu lokować miasto Wola w starostwie krośnieńskim województwa ruskiego i ustanowił jego prawa oraz herb[6].

Prawa miejskie Wola Michowa utraciła w 1785 po klasyfikacji austriackiej. Do 1772 w województwie ruskim, ziemi sanockiej. Miasteczko znajdowało się na szlaku prowadzącym z ziemi sanockiej do komitatu Zemplin na Węgrzech starym traktem popod Wierch nad Łazem.

Od 1772 należała (w Galicji) do obwodu liskiego w cyrkule samborskim, a następnie cyrkułu sanockiego w kraju Galicja. Pod koniec XIX w. wieś liczyła 840 mieszkańców (w tym 240 społeczność żydowską). Co roku we wsi odbywała się 6 jarmarków. Od 1895 wioska znalazła się na trasie kolei wąskotorowej z Łupkowa do Cisnej.

Działania wojenne w 1915 przyniosły znaczne zniszczenie wsi zajętej przez armię rosyjską. Od listopada 1918 do stycznia 1919 Republika Komańczańska. W 1927 wieś liczyła 777 osób (w tym 148 Żydów). W latach 1928-1935 stacjonował w miejscowości komisariat Straży Granicznej[7].

Od października 1934 do sierpnia 1946 wieś była siedzibą urzędu gminy zbiorowej w powiecie leskim.

Wieś na mapie Wojskowego Instytutu Geograficznego z 1938 roku

28 września 1944 wieś została zajęta przez wojska radzieckie[8].

Po 1947 zabudowa Woli Michowej została w części spalona, a po 1950 pozostałe obiekty, oprócz kilku w tzw. Małej Woli, przestały istnieć w niewyjaśnionych do dziś okolicznościach.

Do 1954 istniała gmina Wola Michowa, choć jej agendy prowadzone były przez Urząd Gminy w Łukowem z siedzibą w Tarnawie Górnej. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie krośnieńskim.

Synagogi[edytuj | edytuj kod]

Macewy na cmentarzu

Religia[edytuj | edytuj kod]

Parafia łacińska w Bukowsku do 1927, w Komańczy do 1979. Wola Michowa od 1979 należy do parafii łacińskiej św. Piotra i Pawła w Nowym Łupkowie w dekanacie Rzepedź. w 2010 poświęcono nowy drewniany kościół zbudowany na miejscu dotychczasowej kaplicy[9].

W okresie międzywojennym żydowski kahał utrzymywał dwa domy modlitwy. Jeden z domów należał do chasydów, natomiast większa synagoga stała w rynku michowskim. Była murowana kryta półokrągłym blaszanym dachem. Do chwili obecnej zachował się jedynie cmentarz żydowski, położony przy drodze na przełęcz Żebrak, ok. 0,5 km od dawnego rynku. Jest na nim ponad 50 nagrobków.

W Woli Michowej znajdowała się również murowana cerkiew pw. św. Mikołaja, zbudowana w 1843, w miejscu wcześniejszej, drewnianej cerkwi. Cerkiew również obecnie nie istnieje.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • 1785 – 455 grekokatolików, 4 rzymskich katolików, 59 żydów
  • 1840 – 604 grekokatolików
  • 1859 – 627 grekokatolików
  • 1879 – 587 grekokatolików
  • 1899 – 750 grekokatolików
  • 1926 – 488 grekokatolików
  • 1938 – 608 grekokatolików, 30 rzymskich katolików, 210 żydów
  • dla lat 1840-1926 brak informacji o innych wyznaniach
  • 2006 – 90 osób

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Wieś nie jest jednoznacznie wydzielona, leży wzdłuż drogi. Do niedawna była stacją końcową turystycznej kolejki wąskotorowej biegnącej z Majdanu. Obecnie (2016) kolejka kursuje do Balnicy. Na skraju wsi, w zakolu rzeki znajduje się jedna z najlepiej wyposażonych w Bieszczadach stanic ZHP. Przy szosie do Cisnej – legendarne schronisko Latarnia Wagabundy, obecnie (2020) działające już jako Ośrodek Wypoczynkowy Latarnia Wagabundy.

W Woli Michowej znajduje się stacja naukowa PAN-u.

W miejscowości znajdują się dwa stare cmentarze, to jest cmentarz żydowski oraz cmentarz greckokatolicki.

W latach 1992-1994 w stanicy w Woli Michowej odbył się Bieszczadzki Obóz Instruktorski. BOI.

Wola Michowa w literaturze[edytuj | edytuj kod]

Słynny czeski reporter Egon Erwin Kisch podczas I wojny światowej znalazł się w Woli Michowej z oddziałem, w którym służył, i w reportażu Den Golem wiederzuerwecken (Obudzić Golema) opisał spotkanie i rozmowę z jednym z tutejszych Żydów.

Egon Erwin Kisch, Zapisz to Kisch!, Warszawa 1957.

Wojciech Wesołkin, Wola Michowa i okolice, Sanok 2010.

Wojciech Wesołkin, W dorzeczu Osławy cz. I. Wola Michowa - wieś, miasto i gmina zbiorowa, Bieszczad 15, Ustrzyki Dolne 2009, s.126-167

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  2. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 84-85.
  4. Atlas historyczny Rzeczypospolitej Polskiej wydany z zasiłkiem Akademii Umiejętności w Krakowie , [T. 1] , Epoka przełomu z wieku XVI-ego na XVII-sty. Dział II-gi. "Ziemie Ruskie" Rzeczypospolitej, Dział opracowany przez Aleksandra Jabłonowskiego [...], k. 4.
  5. Lustracja województwa ruskiego 1661-1665. Cz. 1, Ziemia Przemyska i Sanocka, wydali Kazimierz Arłamowski i Wanda Kaput, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970, s. 279.
  6. Strona gminy. Wola Michowa - dawne wielokulturowe miasteczko na prawach miejskich
  7. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 30. ISBN 83-87424-77-3.
  8. ВОВ-60 - Сводки. [dostęp 2012-05-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-18)].
  9. Strona twojebieszczady.net

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]