Wyższa Szkoła Lotnicza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wyższa Szkoła Lotnicza
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1936
Rozformowanie 1939
Dowódcy
Pierwszy płk dypl. pil. inż. obs. Stanisław Kuźmiński
Organizacja
Dyslokacja Warszawa
Rodzaj wojsk lotnictwo

Wyższa Szkoła Lotnicza (WSL) – samodzielny wydział Wyższej Szkoły Wojennej (WSWoj.) w latach 1936-1939.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Normalny dwuletni kurs Wyższej Szkoły Wojennej nie dawał absolwentom-lotnikom wszechstronnej wiedz o nowoczesnym lotnictwie. W 1936 r. było a Siłach Zbrojnych tylko 21 oficerów dyplomowanych w lotnictwie. Ponadto brakowało oficerów starszych przygotowanych operacyjnie do kierowania jednostkami i sztabami lotniczymi, a szczególnie w razie mobilizacji na wypadek wojny. Powstała więc myśl utworzenia przy WSWoj. stałego kursu dla oficerów lotnictwa, który obok pogłębienia wiedzy taktycznej i operacyjnej dałby szerszą współczesną wiedzę o lotnictwie. Gen. Tadeusz Kutrzeba poruszył tę sprawę na posiedzeniu Komitetu WSWoj. 7 grudnia 1934 r. stawiając wniosek o utworzenie WSL, której kurs trwałby 9-12 miesięcy. Uzasadnianie propozycji trwało dwa lata i Departament Dowodzenia MSWoj. wydał zarządzenie nr. L. dz.2584/tj. z 3.VII.1936 r. o jej utworzeniu z rocznym kursem nauczania[1].

Historia szkoły[edytuj | edytuj kod]

Utworzona na podstawie ww. zarządzenia Ministra Spraw Wojskowych z 3 lipca 1936. Zadaniem Szkoły było przeszkolenie oficerów (kpt. mjr) przygotowując ich do roli zarówno dowódców na wypadek wony jak i oficerów do sztabów lotniczych, a zdolniejsze jednostki do roli dowódców lotnictwa na szczeblu operacyjnym. Szkoła nie dawała jednak tytułu oficera dyplomowanego[1]. Przygotowywała dowódców lotnictwa i artylerii przeciwlotniczej, oficerów sztabów różnych szczebli i oficerów OPL dla sztabów ogólnowojskowych. Utworzenie Szkoły miało duży wpływ na kształcenie kadr dla jednostek i sztabów lotnictwa i wypracowanie zasad użycia lotnictwa na polu walki. Kandydatów do Szkoły powoływał dowódca lotnictwa. Odbywali oni krótki staż w jednostkach oraz przechodzili przeszkolenie w Centrum Wyszkolenia Piechoty. Nauka trwała jeden rok, a od 1938 dwa lata. W 1938 Dowództwo Lotnictwa MSWojsk wysunęło wniosek o usamodzielnieniu uczelni oraz przedłużeniu szkolenia do 2 lat. Wniosek pierwszy nie przeszedł, drugi został wprowadzony. Komitet Wyższej Szkoły Wojennej odrzucił wniosek usamodzielnienia na skutek sprzeciwu szefa Sztabu Głównego i gen. J. Głuchowskiego.

Kształcenie[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy rok nauki był kursem eksperymentalnym, w którym kładziono większy nacisk na przedmioty lotnicze. Całość wykładanych przedmiotów można było podzielić na dwie grupy: przedmioty ogólne i lotnicze. Rok szkolny obejmował trzy okresy: zimowy – trwający około trzech miesięcy i poświęcony studiom taktycznym dywizji piechoty i brygad kawalerii oraz lotnictwu organicznemu. Uczono słuchaczy taktyki ogólnowojskowej i taktyki poszczególnych rodzajów lotnictwa i służby sztabów lotniczych; wiosenny około 4 miesięcy poświęcony był studium związków operacyjnych oraz działania lotnictwa w ramach tych związków, a także Lotnictwa Naczelnego Wodza, oraz lotnictwa samodzielnego. Omawiano działanie lotnictwa bombowego i myśliwskiego w walkach. Pod koniec okresu oficerowie brali udział w grach wojennych WSWoj.; okres jesienno-zimowy – około 5,5 miesiąca przeznaczony był na podróże operacyjne wspólnie z drugim rocznikiem WSWoj. oraz udział w ćwiczeniach międzydywizyjnych[2]. W toku studiów słuchacze zapoznawali się z zasadami walki lotniczej i sprzętem bojowym oraz zasadami współdziałania lotnictwa z wojskami lądowymi na polu walki. Główne szkolenie zawierało zaznajomienie słuchaczy z zasadami dowodzenia na szczeblu operacyjnym i na użyciu w walce większych jednostek lotniczych. Zapoznawano też z zasadami obrony plot i rolą w niej lotnictwa. Słuchacze studiowali taktykę ogólną i rodzajów wojsk oraz operacyjną służbę sztabów, armie obce, historie i geografię wojenną. Prowadzono gry wojenne i manewry międzydywizyjne oraz podróże terenowo-krajoznawcze. W II promocji 1937-1939 – dwuletni okres szkolenia obejmował 664 godz. przy czym przemysł wojenny i techniczne urządzenia kolejowe obejmowały 239 godz., taktyka lotnictwa, OPL i balonów, służba sztabów lotnictwa, technika i przemysł lotniczy, lotnictwo obce i inne 379 godz., gra wojenna 24 godz., rezerwa 22 godz. W dwuletnim okresie szkolenia na przedmioty ogólne przeznaczono 239 godz. (w jednorocznym 248 godz), na przedmioty lotnicze 425 godz. (w jednorocznym 286 godz).

Program wychodził znacznie poza ramy obowiązującego Regulaminu Lotnictwa z 1931 r., w którym były pominięte rozwijające się na Zachodzie i w ZSRR lotnictwo szturmowe, lotnictwo nurkowe itd. (mimo, że w Polsce nie istniały wprowadzono do gier wojennych, weszły nowe przedmioty jak geografia lotnicza, studium urządzeń kolejowych itd.)[3].

Absolwenci[edytuj | edytuj kod]

W sumie trzy kursy WSL ukończyło 79 absolwentów [4]), w tym 4 z artylerii przeciwlotniczej (plot.), w tym: kurs 1936/1937 – 22 absolwentów, w tym 14 pilotów i 8 obserwatorów; kurs 1937/1938 – 24 absolwentów, w tym 15 pilotów i 8 obserwatorów i 1 oficer artylerii plot.; kurs 1938/1939 – 33 absolwentów, z tego 17 pilotów i 3 oficerów artylerii plot. i 13 obserwatorów. Absolwenci obsadzili stanowiska dowódcze – zasadniczo dywizjonów i weszli w skład sztabów lotniczych[4].

Szkołę odtworzono w Wielkiej Brytanii w 1943 roku. Jej komendantami byli: płk pil. Michał Stefan Bokalski, a następnie płk dypl. pil. mgr Olgierd Tuskiewicz. W sumie cztery kursy WSL ukończyło 118 absolwentów.

W grudniu 1982 na łamach organu prasowego Stowarzyszenia Lotników Polskich w Wielkiej Brytanii „Skrzydła” ppłk dypl. Oskar Marian Grzeczkowski, w imieniu Koła Oficerów Dyplomowanych w Londynie, poinformował aboslwentów pełnych kursów Wyższej Szkoły Lotniczej w Warszawie, w Szkocji i Anglii (Weston-super-Mare), że zostały im przyznane pełne prawa, tytuł i odznaki oficerów dyplomowanych. Pułkownik Grzeczkowski poinformował czytelników „Skrzydeł”, że wspomniana decyzja podjęta została na podstawie następujących pism:

  • Naczelnego Wodza L.dz. 1230/Sztab z 1 września 1944,
  • Ministra Obrony Narodowej L.dz. 999/AMIN/44 z 16 września 1944,
  • Szefa Sztabu Naczelnego Wodza L.dz. 1654/Sztab/45 z 4 sierpnia 1945,
  • Lotniczego Zastępcy Szefa Sztabu Naczelnego Wodza L.dz. 24/tjn./221/wyszk. z 7 lipca 1945,
  • Szefa Sztabu Głównego L.dz. 8465/Pers. I.46 z 13 listopada 1946[5].

Obsada personalna[a][edytuj | edytuj kod]

Dyrektorzy nauk
  • ppłk dypl. obs. Marian Romeyko (1936-1938 → attaché wojskowy w Rzymie)
  • ppłk dypl. obs. Adam Kurowski* (1938-1939 → szef sztabu Dowództwa Lotnictwa i OPL Armii „Poznań”)
Oficer do zleceń
  • kpt. lot. Władysław Gruza*
Wykładowcy
  • płk obs. Stefan Sznuk
  • ppłk dypl. pil. Adam Kurowski – taktyka lotnicza
  • ppłk dypl. obs. Kazimierz Winicki* – służba sztabów lotniczych
  • ppłk pil. Michał Stefan Bokalski – taktyka lotnictwa bombowego
  • mjr dypl. pil. Eugeniusz Wyrwicki* – taktyka lotnictwa myśliwskiego
  • mjr dypl. art. Antoni Mordasewicz – OPL
  • mjr obs. bal. Kazimierz Wincenty Kraczkiewicz – taktyka balonowa
  • ppłk obs. Józef Jungrav – geografia lotnicza
  • gen. bryg. pil. inż. Ludomił Rayski - polityka lotnicza
  • mjr aud. mgr Jan Józef Piątkowski – prawo lotnicze
  • mjr lot. Ferdynand Leopold Bobiński z Oddziału II SG – lotnictwo państw obcych
  • kmdr por. pil Karol Trzasko-Durski – lotnictwo morskie[7]
  • ppłk Bernard Adamecki*
  • mjr Tadeusz Lewkowicz*
  • mjr Stanisław Pawluć*

Absolwenci[edytuj | edytuj kod]

I Kurs 1936–1937[5]
  1. kpt. pil. Jan Bąk
  2. kpt. pil. Stanisław Brzezina
  3. kpt. pil. Tadeusz Czołowski
  4. kpt. obs. Stanisław Hermanowski
  5. mjr obs. Jan Jankowski
  6. ppłk pil. Stanisław Karpiński
  7. kpt. pil. Józef Kiecoń
  8. mjr pil. Kazimierz Kielich
  9. kpt. pil. Adam Kropiński
  10. kpt. obs. Tadeusz Lewkowicz
  11. kpt. pil. Stanisław Łukiński
  12. mjr obs. Stanisław Luziński
  13. mjr obs. Edward Młynarski
  14. kpt. pil. Kazimierz II Niedźwiedzki
  15. mjr pil. Ksawery Piniński
  16. mjr pil. Stanisław Skarżyński
  17. ppłk pil. Bolesław Feliks Stachoń
  18. mjr obs. Władysław Tuchułka
  19. mjr obs. Mieczysław Wiśniowski
II Kurs 1937–1938[5]
  1. mjr pil. Bernard Adamecki
  2. kpt. pil. Władysław Michał Hrabowski
  3. kpt. pil. Zygmunt Janicki
  4. mjr pil. Jakub Kosiński
  5. kpt. pil. Florian Laskowski
  6. ppłk pil. Karol Malik
  7. kpt. art. Walenty Miller
  8. mjr pil. Leopold Pamuła
  9. mjr pil. Stanisław Pawluć
  10. kpt. art. J. Pawłowski
  11. mjr obs. Alfred Peszke
  12. ppłk pil. Tadeusz Piotrowicz
  13. ppłk pil. Zygmunt Pistl
  14. kpt. Szczepan Ścibior
  15. kpt. obs. Józef Ludwik Skibiński
  16. mjr obs. Ignacy Skorobohaty
  17. mjr obs. Julian Skrzat
  18. mjr obs. Tadeusz IV Szymański
  19. ppłk pil. Adam Maksymilian Teofil Wojtyga
  20. mjr obs. Tadeusz Wójcicki
  21. mjr pil. Józef Werakso
III Kurs 1938–1939[6][8]
  1. mjr art. Marian Bieniak[b]
  2. mjr art. Stefan Sztukowski
  3. kpt. art. Witold Berendt
  4. ppłk Michał Stefan Bokalski
  5. ppłk Henryk Borowy
  6. mjr Kazimierz Benz
  7. mjr Wit Budziński
  8. mjr Stefan Floryanowicz
  9. mjr Czesław Krajewski
  10. mjr Jan III Maciejowski
  11. mjr Władysław Madejski
  12. mjr Tadeusz Moszkowski
  13. mjr Józef II Mroczkiewicz
  14. mjr Władysław Prohazka
  15. mjr Władysław Zaczkiewicz
  16. mjr Witold Zaniewski
  17. mjr Stanisław Żarski
  18. kpt. Olgierd Cumft
  19. kpt. Franciszek II Dudzik
  20. kpt. Emil Fuhrman
  21. kpt. Józef Grzebalski
  22. kpt. Kazimierz Grabianowski
  23. kpt. Antoni Kłosiński
  24. kpt. Stefan Kołodyński
  25. kpt. Piotr Łaguna
  26. kpt. Stanisław Michowski
  27. kpt. obs. Tadeusz Nowacki[c]
  28. kpt. Stanisław Jan Olszanik
  29. kpt. Jerzy Orzechowski
  30. kpt. Eugeniusz Paszkowski
  31. kpt. Romuald Zdzisław Stelmach
  32. kpt. Stefan Schubert
  33. kpt. Andrzej Włodarkiewicz
  34. kpt. Julian Stanisław Wojda
IV Kurs[8] (15 kwietnia 1943 – 16 stycznia 1944)
  1. mjr pil. inż. Stanisław Brejnak
  2. mjr pil. Kazimierz Czetowicz
  3. por. bal. Kajetan Kalisz
  4. kpt. obs. Antoni Koźmiński
  5. por. pil. Andrzej Kazimierz Malarowski
  6. kpt. tech. Czesław Piotrowicz
  7. mjr pil. Mieczysław Wiórkiewicz
  8. kpt. pil. Jan Zumbach
  9. kpt. pil. Václav Hájek
  10. kpt. pil. Oldřich Hořejší
  11. kpt. pil. František Pohlodek
  12. kpt. pil. Jaroslav Studený
V Kurs[8] (3 kwietnia – 28 listopada 1944)
  1. kpt. obs. Bronisław Bąk
  2. kpt. piech. Julian Majchrzak
  3. kpt. radioobs. Leon Michalski
VI Kurs[10] (2 stycznia – 17 września 1945)
  1. kpt. obs. Edward Bohdanowicz
  2. por. piech. Józef Kurzeja
  3. ppłk dypl. kaw. Bohdan Mincer
VII Kurs 1945–1946[11] (17 września 1945 – 7 kwietnia 1946)
  1. kpt. pil. Tadeusz Andersz
  2. mjr pil. Maksymilian Brzozowski
  3. por. tech. Kazimierz Chan
  4. kpt. obs. Mieczysław Daab
  5. kpt. pil. Jerzy Gołko
  6. kpt. obs. Jan Iżycki
  7. mjr obs. Kazimierz Jaklewicz
  8. kpt. pil. Kazimierz Rutkowski
  9. por. lot. inż. Stefan Szwed
  10. mjr obs. Wacław Ungar
  11. por. obs. Antoni Wajda (?)
  12. kpt. mar. obs. Alfons Górski
  13. mjr piech. Karol Kowalski
  14. kpt. dypl. art. Jerzy Horbaczewski
  15. por. piech. Wacław Kuczuk

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Gwiazdką przy nazwisku oznaczono oficerów stanowiących stałą kadrę WSLot. w marcu 1939 roku[6].
  2. Z pozostawieniem na stanowisku dowódcy 8 daplot.
  3. Tadeusz Nowacki s. Witolda (ur. 28 maja 1904 w Petersburgu) na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1937 i 29. lokatą w korpusie oficerów lotnictwa, grupa liniowa. Był odznaczony SKZ[9]. Od października 1937 dowodził 16 eskadrą towarzyszącą. W czasie kampanii wrześniowej wziął udział w obronie Warszawy. Pełnił służbę w Lotniczym Oddziale Szturmowym. 29 września 1939 dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w Oflagu II A Prenzlau i II E Neubrandenburg.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mała Encyklopedia Wojskowa, t.3, wyd. MON, Warszawa 1971.
  • Wacław Chocianowicz: W 50-lecie powstania Wyższej Szkoły Wojennej. Londyn: Nakładem oficerów dyplomowanych na Obczyźnie, 1969.
  • Stanisław Rutkowski, Zarys dziejów polskiego szkolnictwa wojskowego, wyd. MON, Warszawa 1970.
  • Eugeniusz Kozłowski, Wojsko Polskie 1936-1939 Próby modernizacji i rozbudowy, wyd. MON, Warszawa 1964.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
  • Oskar Grzeczkowski. Wyższa Szkoła Lotnicza – nadanie dyplomów. „Skrzydła”. 128 (614), grudzień 1982. Londyn.