Wyższe Kursy dla Kobiet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wyższe Kursy dla Kobiet im. A. Baranieckiego w Krakowie – rodzaj placówki naukowej, założonej w Krakowie w roku 1868 przez Adriana Baranieckiego (1828-1891) przy Muzeum Techniczno-Przemysłowym.

Ambicją Baranieckiego było kształcenie kobiet, co nie spotykało się ze zrozumieniem mu współczesnych.

W kształceniu istotnym kobiet ukochałem przyszłość mego kraju.

Janina Kras, Wyższe Kursy dla Kobiet im. A. Baranieckiego w Krakowie 1868-1924, Kraków, 1972, s. 19.

Były utrzymywane ze środków własnych Baranieckiego i z wolnych datków. Nie przynosiły założycielowi żadnych dochodów, raczej do nich dokładał. Kursy umożliwiały kształcenie się kobietom, pozbawionym wówczas możliwości studiowania na wyższych uczelniach. Był to pierwszy takiego rodzaju zakład w Polsce.

Rok ośmnasty już się rozpoczął od chwili, gdy Dr Baraniecki, przy założonem przez siebie w Krakowie, Muzeum Techniczno-Przemysłowem urządził wykłady dla kobiet. Troskliwość, z jaką pospolicie bywają katedry osadzane, przystępność warunków przyjęcia do tego wyższego zakładu, ułatwienia wielorakie, których nie szczędzi dla swych słuchaczek czcigodny założyciel a zarazem dyrektor tej instytucyi, sprawiają, iż niemała liczba kobiet szukała tam wiedzy głównie z innych dzielnic. W następnych korrespondencyach nie omieszkam podawać większej ilości szczegółów o owym jedynym w swym rodzaju zakładzie na ziemi naszej.

"Bluszcz" nr 51, 11 (23) XII 1885 r., s.407

Kursy podzielone były na wydziały: historyczno-literacki, przyrodniczy, artystyczny, gospodarczy i handlowy. Od nazwiska organizatora zwane były żartobliwie „Baraneum”.

Uczennicami kursu artystycznego były m. in. Olga Boznańska, Aniela Pająkówna, Teofila Certowicz, Antonina Rożniatowska, Bronisława Rychter-Janowska, Olga Niewska, Natalia Milan, Halina Miączyńska. Wydział Artystyczny planowano przekształcić w Szkołę Sztuk Pięknych dla Kobiet, aby zwolnić od obowiązku przyjmowania kobiet Szkołę Sztuk Pięknych (późniejsze ASP)[1].

Siedziba Kursów znajdowała się w Domu Nauczycielek przy ul. Karmelickiej 32. Po zgonie założyciela Kursy prowadzone były przez władze miasta Krakowa, mimo tego, że początkowo rada miasta odnosiła się do pomysłu negatywnie, twierdząc, że kształcenie sprowadza kobiety na bezdroża[2].

Kursy były dostępne dla kobiet w wieku od 16 lat, niezależnie od dotychczasowego wykształcenia, pochodzenia czy wyznania. Na kursy uczęszczało w niektórych latach do 200 słuchaczek, pochodzących nie tylko z Galicji, ale i z zaboru rosyjskiego. Kursy były prywatne, dlatego nie dawały żadnych uprawnień państwowych ani zawodowych.

W gronie wykładowców byli m.in. Jan Matejko, Stanisław Wyspiański i Lucjan Rydel.

W roku 1894 Uniwersytet Jagielloński dopuścił kobiety do grona studentów. Od tego czasu Kursy utraciły monopol na studia kobiet, przetrwały jednak do roku 1924.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pierwszą kobietę Zofię Baltarowicz-Dzielińską przyjęto na Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie w 1917 r. (jako wolną słuchaczkę).
  2. Kazimiera Bujwidowa, Jeszcze w sprawie gimnazjum żeńskiego w Krakowie, „Nowe Słowo (dwutygodnik)” (nr 9 (83)), 1 maja 1905, s. 194.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Janina Kras: Wyższe Kursy dla Kobiet im. A. Baranieckiego w Krakowie 1868-1924, Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1972.
  • Rostafiński Józef, Historya Kursów Wyższych dla Kobiet im. A. Baranieckiego oraz Sprawozdanie Dyrekcyi za rok szkolny 1899/1900 istnienia kursów XXXII [1]
  • Kraków, w pierwszych dniach Grudnia 1885 r., "Bluszcz. Pismo tygodniowe ilustrowane dla kobiet" nr 51, Warszawa, 11 (23) grudnia 1885 r., 407 [2]