Wybory parlamentarne w Gruzji w 2016 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gruzja
Godło Gruzji
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Gruzji
Portal Portal Gruzja

Wybory parlamentarne w Gruzji odbyły się 8 października 2016 (I tura)[1]. Druga tura w 51 (spośród 73) okręgów jednomandatowych przeprowadzona będzie w ciągu 25 dni[2]. Gruzini wybierają 150 posłów do Parlamentu: 77 w głosowaniu proporcjonalnym i 73 w okręgach jednomandatowych[3]. Tego samego dnia odbywają się równoległe wybory do Rady Najwyższej Adżarskiej Republiki Autonomicznej[1].

System wyborczy[edytuj | edytuj kod]

W Gruzji obowiązuje ordynacja mieszana. 77 mandatów przydzielanych jest w głosowaniu proporcjonalnym na zamknięte listy kandydatów w jednym okręgu wyborczym, obejmującym cały kraj. Aby uczestniczyć w podziale mandatów, lista musi przekroczyć 5-procentowy próg wyborczy. Pozostałe 73 mandaty przydzielane są w systemie większościowym w okręgach jednomandatowych[3]. Mandat przypada kandydatowi, który uzyskał bezwzględną większość głosów. Jeśli żaden z kandydatów nie uzyska ponad 50% ważnych głosów, przeprowadza się drugą turę[4] nie później niż w ciągu 25 dni od pierwszego głosowania[1].

Scena polityczna[edytuj | edytuj kod]

W wyborach w 2012 przytłaczającą większość głosów (ok. 95%) i całą pulę miejsc w parlamencie zgarnęły dwie główne siły polityczne: Zjednoczony Ruch Narodowy i koalicja sześciu partii Gruzińskie Marzenie[5]. W międzyczasie obie strony uległy dekompozycji. W listopadzie 2014 koalicję Gruzińskie Marzenie opuściła Nasza Gruzja[6], a w kwietniu 2016 Forum Narodowe[7]. Również Republikanie zapowiedzieli w marcu 2016 samodzielny start w wyborach, mimo że pozostali równocześnie w koalicji rządzącej[8]. Także w Zjednoczonym Ruchu Narodowym dochodziło do rozłamów, wskutek których powstały nowe partie – Nowe polityczne Centrum – Szyszka oraz Nowa Gruzja[9]. Na scenie politycznej pojawiły się nowe partie, takie jak chadeckie ugrupowanie Państwo dla Ludzi czy prorosyjscy Centryści[5].

26 sierpnia upłynął termin rejestracji partii i bloków wyborczych. 30 sierpnia Centralna Komisja Wyborcza ogłosiła, że zarejestrowano 26 partii startujących samodzielnie i 18 partii startujących w 6 blokach wyborczych. Centralna Komisja Wyborcza odrzuciła wniosek o rejestrację 19 partii, w większości przypadków z powodu braku wymaganych podpisów poparcia[10].

Ostatecznie w wyborach wzięło udział 19 partii startujących samodzielnie i 6 bloków wyborczych. W 73 okręgach jednomandatowych wystartowało łącznie 816 osób, od 6 do 16 kandydatów na okręg[1], w tym 136 kobiet i 53 kandydatów niezależnych[11].

Kampania wyborcza[edytuj | edytuj kod]

Billboard partii Gruzińskie Marzenie, Tbilisi, sierpień 2016

8 czerwca 2016 opublikowany został dekret prezydenta, wyznaczający datę wyborów parlamentarnych na 8 października. Od tej pory rozpoczęła się formalnie kampania wyborcza[12][13].

Kampania rządzącej partii Gruzińskie Marzenie ogniskowała się wokół 4-punktowego planu, który obejmuje: 1. dalszą liberalizację podatków i wspieranie przedsiębiorczości, 2. dobre rządzenie, 3. rozwój regionalny i inwestycje w infrastrukturę, 4. reformę edukacji[14].

23 września Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka (ODIHR) ogłosiło raport cząstkowy na temat kampanii wyborczej w Gruzji. Według autorów raportu „przekaz kampanii skupia się głównie na kwestiach społeczno-ekonomicznych, rozwoju infrastruktury, rolnictwie i integracji euroatlantyckiej”. Za najbardziej aktywne w kampanii uznało ODIHR Gruzińskie Marzenie i Zjednoczony Ruch Narodowy, wskazując, że ton prowadzonej przez te partie kampanii jest „konfrontacyjny”[15].

Polityka zagraniczna[edytuj | edytuj kod]

Jednym z głównych tematów kampanii stała się polityka zagraniczna. 5 sierpnia trzy centroprawicowe partie – Nowe Polityczne Centrum – Szyszka, Nowa Gruzja oraz Nowa Prawica zapowiedziały utworzenie bloku wyborczego, skupionego wokół trzech punktów: wolności osobistych, wolności gospodarczej i opcji prozachodniej[9]. 18 sierpnia do bloku przyłączyła się nowo utworzona partia Państwo dla Ludzi, założona przez śpiewaka operowego Paatę Burczuladzego. Burczuladze został liderem bloku. Jednym z głównych postulatów koalicji jest przystąpienie Gruzji do NATO[16]. 27 września Nowe Polityczne Centrum – Szyszka ogłosiło jednak, że opuszcza blok wyborczy, a tym samym rezygnuje z udziału w wyborach[17].

Głównym tematem kampanii partii Ruch Demokratyczny jest wpisanie do Konstytucji gwarancji neutralności wojskowej Gruzji. W spocie wyborczym liderka tej partii Nino Burdżanadze przekonywała, że jest to jedyna szansa na odzyskanie przez Gruzję integralności terytorialnej i ekonomicznego dobrobytu[18].

W odpowiedzi lider Partii Republikańskiej Dawit Usupaszwili zapowiedział wniosek o zapisanie w preambule Konstytucji dążenia Gruzji do „zajęcia pełnoprawnego miejsca w euroatlantyckim systemie bezpieczeństwa i współpracy państw demokratycznych”[18].

Z kolei prorosyjscy Centryści wyemitowali kontrowersyjny spot wyborczy, w którym prezentowano rosyjską flagę, rosyjskich żołnierzy i zdjęcie Władimira Putina; spot obiecywał „rosyjskie emerytury, podwójne obywatelstwo i rosyjskie bazy wojskowe na terytorium Gruzji”. Kilka dni później partia została wykreślona z rejestru partii politycznych z przyczyn formalnych. W uzasadnieniu napisano, że partia nie posiada władz wybranych zgodnie ze swoim statutem[19].

Afery podsłuchowe[edytuj | edytuj kod]

14 września w internecie opublikowane zostało nagranie rozmowy telefonicznej między liderem opozycyjnej partii Państwo dla Ludzi Paatą Burczuladzem a szefem prywatnej stacji telewizyjnej Rustawi 2 Niką Gwaramia. W podsłuchanej rozmowie Gwaramia wyraził rozczarowanie w związku z tym, że partnerzy koalicyjni Burczuladzego z bloku Państwo dla Ludzi – Szyszka dopuszczaliby zawarcie po wyborach koalicji z Gruzińskim Marzeniem. Zadeklarował, że „to jest nieprzekraczalna granica” i że Rustawi 2 TV „nie jest gotowa współpracować z tymi, którzy są gotowi współpracować z Iwaniszwilim”. Burczuladze odpowiedział, że słowa jego kolegów zostały źle zrozumiane[20].

Wcześniej w kampanii wyborczej politycy Gruzińskiego Marzenia wielokrotnie atakowali partię Państwo dla Ludzi, zarzucając jej bycie „satelitą” Zjednoczonego Ruchu Narodowego. Komentując podsłuchaną rozmowę, jeden z polityków Gruzińskiego Marzenia stwierdził, że dowodzi ona, iż Gwaramia „próbuje dawać instrukcje” Burczuladzemu[20].

Gwaramia bronił się, stwierdzając, że w opublikowanym nagraniu usunięta została wypowiedź Burczuladzego, w której stwierdzał, że jego partia jest w opozycji zarówno wobec Gruzińskiego Marzenia, jak i Zjednoczonego Ruchu Narodowego. Z kolei Państwo dla Ludzi zarzuciło rządowi nielegalne podsłuchiwanie opozycji i wykorzystywanie służb specjalnych do manipulowania kampanią wyborczą[20].

27 września w internecie pojawiło się nagranie rzekomej rozmowy między przebywającym na Ukrainie byłym prezydentem Saakaszwilim a politykami Zjednoczonego Ruchu Narodowego. Rozmowa dotyczy planów obalenia rządu w przypadku ponownego zwycięstwa Gruzińskiego Marzenia. Rzekomo nagrani politycy zaprzeczyli, jakoby taka rozmowa miała miejsce, równocześnie oskarżając partię rządzącą o preparowanie materiałów mających skompromitować opozycję[21].

Wyniki wyborów[edytuj | edytuj kod]

Według wstępnych wyników oficjalnych ogłoszonych przez Centralną Komisję Wyborczą mandaty w systemie proporcjonalnym otrzymają najprawdopodobniej dwie partie: Gruzińskie Marzenie (49,55% głosów) i Zjednoczony Ruch Narodowy (26,63% głosów). Pozostałym listom nie udało się przekroczyć progu wyborczego[22]. W 22 okręgach jednomandatowych wygrali kandydaci Gruzińskiego Marzenia. W pozostałych 51 okręgach jednomandatowych przeprowadzona zostanie druga tura głosowania, najczęściej między kandydatami Gruzińskiego Marzenia i Zjednoczonego Ruchu Narodowego[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Elections Guide (ang.). civil.ge, 3 października 2016. [dostęp 2016-10-03].
  2. a b In Runoffs GDDG Eyes Constitutional Majority (ang.). Civil.ge, 9 października 2016. [dostęp 2016-10-09].
  3. a b Georgia - Sakartvelos Parlamenti - Electoral System (ang.). Inter-Parliamentary Union. [dostęp 2016-07-23].
  4. Bill Increasing Threshold for Electing Majoritarian MPs Approved (ang.). Civil.ge, 24 grudnia 2015. [dostęp 2016-08-05].
  5. a b Bartłomiej Kozek: Gruzja: kampania wyborcza przyspiesza. Trybuna.eu, 22 sierpnia 2016. [dostęp 2016-08-23].
  6. Alasania’s Free Democrats Quit GD Coalition (ang.). Civil.ge, 5 listopada 2014. [dostęp 2016-08-23].
  7. National Forum Quits GD Parliamentary Majority (ang.). Civil.ge, 4 kwietnia 2016. [dostęp 2016-08-23].
  8. GD Coalition Members Part Ways for Upcoming Elections (ang.). Civil.ge, 31 marca 2016. [dostęp 2016-08-23].
  9. a b NPC-Girchi, New Georgia, New Rights Form Electoral Bloc (ang.). Civil.ge, 5 sierpnia 2016. [dostęp 2016-08-22].
  10. 26 Parties, 6 Blocs Run in Parliamentary Elections (ang.). Civil.ge, 30 sierpnia 2016. [dostęp 2016-08-31].
  11. UPDATE: List of Majoritarian MP Candidates (ang.). civil.ge, 1 października 2016. [dostęp 2016-10-01].
  12. Parliament Election Date Officially Set for October 8 (ang.). Civil.ge, 8 czerwca 2016. [dostęp 2016-08-05].
  13. Key Election Dates and Deadlines (ang.). Civil.ge, 11 czerwca 2016. [dostęp 2016-08-05].
  14. PM Addresses UN General Assembly (ang.). Civil.ge, 22 września 2016. [dostęp 2016-09-22].
  15. OSCE Election Observers’ Interim Report (ang.). Civil.ge, 26 września 2016. [dostęp 2016-09-27].
  16. Opera Singer’s Party Forms Election Bloc with NPC-Girchi, New Georgia, New Rights (ang.). Civil.ge, 18 sierpnia 2016. [dostęp 2016-08-27].
  17. NPC-Girchi Quits Burchuladze’s Election Bloc (ang.). Civil.ge, 27 września 2016. [dostęp 2016-09-28].
  18. a b In Response to Burjanadze’s Campaign, Republicans Call for Pro-NATO Clause in Constitution (ang.). Civil.ge, 12 sierpnia 2016. [dostęp 2016-08-27].
  19. Thea Morrison: Georgia’s Election Committee Disqualifies Pro-Russian Centrist Party (ang.). Georgia Today, 16 sierpnia 2016. [dostęp 2016-08-21].
  20. a b c Govt Accused of Leaking Wiretapped Recording of Burchuladze and Rustavi 2 TV Head (ang.). Civil.ge, 14 września 2016. [dostęp 2016-09-15].
  21. After Leaked Audio Recording, Security Service Launches ‘Coup Plot’ Probe (ang.). Civil.ge, 27 września 2016. [dostęp 2016-09-28].
  22. Early Official Results Give Big Lead to GDDG (ang.). Civil.ge, 9 października 2016. [dostęp 2016-10-09].