Wybory prezydenckie na Białorusi w 2020 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Białoruś
Godło Białorusi
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Białorusi
Portal Portal Białoruś

Wybory prezydenckie na Białorusi w 2020 roku – wybory prezydenckie, które odbyły się 9 sierpnia 2020, w wyniku których wyłoniony został prezydent Białorusi.

8 maja 2020 Centralna Komisja Wyborcza podała do wiadomości kalendarz wyborczy[1]. Zgodnie z nim, do 15 maja włącznie istniała możliwość złożenia wniosków o rejestrację grup inicjatywnych. Zbiórka 100 tysięcy podpisów, wymaganych w celu zarejestrowania danej kandydatury, była organizowana od 21 maja do 19 czerwca włącznie.

Kandydaci[edytuj | edytuj kod]

Zbieranie podpisów[edytuj | edytuj kod]

21 maja 2020 r. swoją pracę rozpoczęło 15 grup inicjatywnych, zarejestrowanych przez Centralną Komisję Wyborczą Białorusi[2]. Do zarejestrowania kandydata w wyborach wymaganych było zebranie do 19 czerwca 2020 r. co najmniej 100 tys. podpisów pod kandydaturą.

Zarejestrowani kandydaci[edytuj | edytuj kod]

14 lipca 2020 r. do startu w wyborach prezydenckich zarejestrowanych zostało pięcioro kandydatów[3].

lp. imię i nazwisko zawód/zajęcie partia polityczna
1. Hanna Anatoleuna Kanapacka była posłanka Izby Reprezentantów (2016–2019) bezpartyjna
2. Andrej Uładzimirawicz Dzmitryjeu współprzewodniczący ruchu społecznego „Mów prawdę!” bezpartyjny
3. Siarhiej Uładzimirawicz Czeraczeń przewodniczący partii „Białoruska Socjaldemokratyczna Hramada” Białoruska Socjaldemokratyczna Hramada
4. Swiatłana Hieorhijeuna Cichanouska żona białoruskiego aktywisty i Youtubera Siarheja Cichanouskiego bezpartyjna
5. Alaksandr Ryhorawicz Łukaszenka prezydent Białorusi bezpartyjny

Badania opinii publicznej[edytuj | edytuj kod]

Białoruś nie przeprowadza niezależnych badań opinii publicznej, które umożliwiłyby obiektywną ocenę potencjalnych kandydatów.

Przez internet[edytuj | edytuj kod]

Pogrubionym i zielonym kolorem zaznaczony jest kandydat, który zajął pierwsze miejsce.

Pogrubioną kursywą i żółtym kolorem zaznaczony jest kandydat, który zajął drugie miejsce.

W jasnoczerwonym kolorze zaznaczono wynik Aleksandra Łukaszenki.

Sondaż TUT.by nn.by Telegraf.by Onliner.by Svaboda.org ont.by (sondaż rządowy) ont.by (sondaż rządowy)
Data badania 20.05.2020 20.05.2020 22.05.2020 26.05.2020 26.05.2020 14.07.2020 23-27.07.2020
Liczba uczestników głosowania 70 029 16 526 35 775 32 128 9 705 1807 1879
Wiktar Dzmitryjewicz Babaryka 54,91% 49,7% 52,43% 56% 32% 6,7%
Aleh Siarhiejewicz Hajdukiewicz 1,28% 0,65% 3,93% 0,4%
Juryj Michajławicz Hancewicz 0,34% 0,62% 0%
Juryj Iwanawicz Hubarewicz 0,45% 0,23% 0%
Andrej Uładzimirawicz Dzmitryjeu 0,58% 0,32% 0,33% 0,29% 0% 0,3% 0,7%
Hanna Anatoleuna Kanapacka 4,14% 2,5% 1,7% 1,4% 1% 1,5% 1,6%
Natalla Alaksiejeuna Kisiel 0,63% 0,22% 0%
Wolha Alaksandrauna Kawalkowa 0,37% 0,21% 0%
Mikałaj Ryhorawicz Kazłou 0,64% 0,61% 0,32% 1%
Alaksandr Ryhorawicz Łukaszenka 6,24% 2,96% 3,90% 3% 1% 69,4% 72,3%
Uładzimir Michajławicz Niapomniaszczych 0,4% 0,4% 0%
Alaksandr Ryhorawicz Tabolicz 1,37% 2,3% 0,25% 0,9% 2%
Siarhiej Leanidawicz Cichanouski

lub Swiatłana Hieorhijeuna Cichanouska

12,71% 18,39% 17,37% 12% 51% 2,2% 7,5%
Waleryj Wiljamawicz Cepkała 15,22% 7,5% 9,8% 17% 7% 3,1%
Siarhiej Uładzimirawicz Czeraczeń 0,72% 0,28% 0,16% 0% 0,8% 0,2%
przeciwko wszystkim lub inna odpowiedź 15,37% 7,8% 7,7% 4% 9,6% 17,7%

Exit poll[edytuj | edytuj kod]

Według oficjalnego, rządowego sondażu exit poll 79,7% otrzymał Aleksandr Łukaszenka, Swiatłana Cichanouska – 6,8%, Hanna Kanapacka – 2,3%, Andrej Dzmitryjeu – 1,1%, Siarhiej Czeraczeń – 0,9%[4][5]. Według przeprowadzonego za granicą, niezależnego exit pollu, Swiatłana Cichanouska otrzymała 71%, a Aleksandr Łukaszenka 10%[6].

Oficjalne wyniki wyborów[edytuj | edytuj kod]

Kandydat Partia Głosy %
Alaksandr Łukaszenka bezpartyjny 4 661 075 80,1
Swiatłana Cichanouska bezpartyjna 588 622 10,1
Hanna Kanapacka bezpartyjna 97 489 1,67
Andrej Dzmitryjeu bezpartyjny 70 671 1,2
Siarhiej Czeraczeń Białoruska Socjaldemokratyczna Hramada 66 613 1,14
Przeciwko wszystkim 267 360 4,59
Łącznie 5 818 955 100
Zarejestrowani wyborcy/frekwencja 84,17
Źródło[7]:

Swiatłana Cichanouska poinformowała, że nie uznaje wyników wyborów podanych przez Centralną Komisja Republiki Białorusi ds. Wyborów i Prowadzenia Referendów Krajowych[8]. Wieczorem 9 sierpnia 2020 stwierdziła: „wierzę swoim oczom, a one mówią mi, że większość jest po naszej stronie”[8].

Przebieg głosowania[edytuj | edytuj kod]

Franciszak Wiaczorka poinformował, że w dniu głosowania „zatrzymano co najmniej 50 niezależnych obserwatorów”[9]. W Mińsku pojawiły się pojazdy z armatkami wodnymi do rozpędzania demonstracji oraz autobusy wypełnione milicjantami[10]. Portal Tut.by, powołując się na świadków, poinformował, że białoruska milicja zatrzymywała osoby, które zebrały się pod lokalami wyborczymi, czekając na wyniki wyborów prezydenckich[11].

Protesty związane z wyborami i zatrzymania[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Protesty na Białorusi (2020).

Po godz. 20:00 w Warszawie, przed Ambasadą Białorusi w Polsce zebrali się obywatele Białorusi, którzy nie zdążyli zagłosować w wyborach prezydenckich[12]. Przed Ambasadą Białorusi w Rosji tłum skandował „odejdź!”[9]. W Mińsku doszło do starcia między protestującymi a milicją[9]. Zatrzymanych zostało wiele osób, a milicja użyła granatów hukowych[9]. Portal Tut.by podał, że „w Mohylewie milicja rozpędziła protestujących” oraz że zatrzymano dziennikarkę portalu oraz co najmniej 3 osoby[13][9]. Według Radia Swaboda doszło do zatrzymań w Witebsku[14]. Stacja telewizyjna Biełsat TV poinformowała, że „w rękach białoruskiej milicji jest przynajmniej pięciu współpracowników”[15]. Jak podał Franciszak Wiaczorka, w Mołodecznie, na głównym placu zebrali się protestujący[16]. Przed lokalami wyborczymi zbierały się osoby, chcące (zgodnie z apelem Swiatłany Cichanouskiej) zapoznać się z protokołami, informującymi o wynikach wyborów[13]. W Brześciu zatrzymano członka sztabu Swiatłany Cichanouskiej[13]. W Homlu, gdy przyjechały busy, z których wyszli funkcjonariusze milicji, zebranych kilkadziesiąt osób zaczęło uciekać[13]. W Grodnie zebrały się tysiące osób (zatrzymano tam co najmniej 10 z nich)[13]. Franciszak Wiaczorka poinformował, że w Mińsku milicyjna furgonetka uderzyła w mężczyznę stojącego na jezdni, gdy podbiegli do niego inni ludzie, funkcjonariusze milicji rzucili granaty błyskowe[9]. Na miejsce przyjechała wówczas karetka pogotowia ratunkowego, mężczyzna miał poważne obrażenia[9].

Centrum Wiasna poinformowało o co najmniej jednej ofierze śmiertelnej oraz o minimum 120 osobach zatrzymanych[17]. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych poinformowało, że zatrzymanych zostało 3000 osób[18].

Strajki rozpoczęły m.in.: Stołeczna Telewizja, Radio Stalica, Białoruska Telewizja i Radio, Mińska Fabryka Traktorów, Mińska Fabryka Samochodów, Mińska Fabryka Silników, Mińska Fabryka Ciągników Kołowych, kopalnie soli potasowych i fabryki nawozów sztucznych koncernu Biełaruśkalij, petrochemia Naftan, Grodno Azot, Białoruska Fabryka Samochodowa[19], Biełszyna, Amkodor, Belcard, Elektrociepłownia nr 4 w Mińsku, Białoruska Elektrownia Jądrowa, Mińskie Sieci Energetyczne, Belenergosetproekt, Mińskie Zakłady Margaryn, Żabinecka Cukrownia, Mińskie Zakłady Elektrotechniczne, Fabryka Układów Scalonych Integrał, Belmedpreparaty, Białoruska Filharmonia Państwowa, Mińskie Metro, Mińska Zajezdnia Trolejbusowa nr 4, Khimvolokno, Polimir, Polotsk-Steklovolokno,Terrazyt, Grodnopromstroj, MAPID, Krasnoselskstroymaterialy, Zakłady Chemiczne Keramin, Grodnożyłstroj[20].

Reakcje międzynarodowe[edytuj | edytuj kod]

Brama nr 2 Stoczni Gdańskiej w dniu 10 sierpnia 2020

Państwa, które nie uznały wyników wyborów[edytuj | edytuj kod]

Sankcje międzynarodowe[edytuj | edytuj kod]

Organizacje międzynarodowe wyrażające zaniepokojenie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Постановление Центральной комиссии Республики Беларусь по выборам и проведению республиканских референдумов 8 мая 2020 г. № 12.
  2. Belarus’ CEC registers 15 initiative groups, eng.belta.by, 20 maja 2020 [dostęp 2020-07-20] (ang.).
  3. Заседание Центральной комиссии | Центральная комиссия Республики Беларусь по выборам и проведению республиканских референдумов, www.rec.gov.by [dostęp 2020-07-20].
  4. Białoruś: według rządowego sondażu wygrywa Aleksander Łukaszenko, wiadomosci.onet.pl, 9 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-09] (pol.).
  5. Mikołaj Pietraszewski, Wybory na Białorusi. Rządowy exit poll: miażdżąca wygrana Łukaszenki, wiadomosci.radiozet.pl, 9 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-09] (pol.).
  6. Oficjalny exit-poll daje Łukaszence 79,7% poparcia, belsat.eu, 9 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-09] (pol.).
  7. ЦИК огласил окончательные итоги выборов. За Лукашенко проголосовало 80,1%, за Тихановскую – 10,1% (ros.). tut.by, 2020-08-14. [dostęp 2020-08-14].
  8. a b Wybory na Białorusi. Cichanouska o swoim zwycięstwie, wiadomosci.onet.pl, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-10] (pol.).
  9. a b c d e f g h i Wybory na Białorusi. Wojsko na ulicach, zatrzymania. Protesty na Białorusi i przed ambasadami. Rosyjskie media: prezydent Łukaszenko wyleciał z Białorusi [RELACJA NA ŻYWO], wiadomosci.onet.pl, 9 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-09] (pol.).
  10. Białoruś. Zakończyły się wybory prezydenckie. Wyniki rządowego sondażu? Prawie 80 proc. dla Łukaszenki, gazeta.pl, 9 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-09] (pol.).
  11. Białoruskie media: milicja zatrzymuje ludzi przed lokalami wyborczymi, pap.pl, 9 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-09] (pol.).
  12. Milicja zatrzymuje ludzi przed lokalami wyborczymi, wpolityce.pl, 9 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-09].
  13. a b c d e PODSUMOWANIE Wieczór powyborczy: zatrzymania, głosowanie przedłużone, belsat.eu, 9 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-09] (pol.).
  14. Białoruskie media: w Mińsku doszło do starć protestujących z milicją, pap.pl [dostęp 2020-08-09] (pol.).
  15. W Mińsku zatrzymano dziennikarki Biełsatu, belsat.eu, 9 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-09] (pol.).
  16. Franciszak Wiaczorka, In Maladziecna – people gathered at the central square., twitter.com, 9 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-09] (ang.).
  17. Centrum Wiasna: co najmniej jedna osoba zginęła w starciach z milicją, pap.pl, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-10] (pol.).
  18. Obrońcy praw człowieka: jedna osoba nie żyje. Białoruskie MSW: około trzy tysiące zatrzymanych, tvn24.pl [dostęp 2020-08-10].
  19. Na Białorusi strajk generalny, belsat.eu, 17 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-17] (pol.).
  20. Vadim Makarenko, Katarzyna Korzeniowska, Protesty na Białorusi. Pokazujemy, ile firm bierze w nich udział. I wyjaśniamy, dlaczego robotnicy mają dość Łukaszenki, biqdata.wyborcza.pl, 19 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-21] (pol.).
  21. President Aliyev congratulates Belarusian counterpart on election victory, azernews.az, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-10] (ang.).
  22. Charles Michel, Violence against protesters is not the answer #Belarus, twitter.com, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-10] (pol.).
  23. Belarus: Joint Statement by High Representative/Vice-President Josep Borrell and Neighbourhood and Enlargement Commissioner Olivér Várhelyi on the Presidential elections, eeas.europa.eu, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-10] (ang.).
  24. Tomasz Grodzki, Demokratyczna Białoruś jest w najgłębszym interesie Polski., twitter.com, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-10] (pol.).
  25. Oświadczenie MSZ w sprawie wydarzeń na Białorusi, wiadomosci.onet.pl, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-10] (pol.).
  26. Władze Warszawy oświetliły PKiN w barwy wolnej Białorusi, belsat.eu, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-10] (pol.).
  27. 27 lat temu Białoruś wróciła do historycznej biało-czerwono-białej flagi, naviny.belsat.eu, 11 grudnia 2018 [dostęp 2020-08-10] (pol.).
  28. Dorota Karaś, Białorusin, który mieszkał w Gdańsku, pobity podczas protestów w Mińsku, trojmiasto.wyborcza.pl, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-10] (pol.).
  29. Litwa: Szef MSZ: społeczeństwo obywatelskie na Białorusi gotowe na zmiany, wnp.pl, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-10] (pol.).
  30. Statement of the Ministry of Foreign Affairs concerning elections in Belarus, mfa.gov.lv, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-10].
  31. a b Premier Morawiecki apeluje o unijny szczyt w sprawie Białorusi, belsat.eu, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-10] (pol.).
  32. Бакыт Стамов, Сооронбай Жээнбеков поздравил Александра Лукашенко с переизбранием, Wieczernij Biszkiek, 10 września 2020 [dostęp 2020-09-19] (ros.).
  33. Anna Widzyk, Berlin potępia przemoc wobec demonstrantów na Białorusi, dw.com, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-10] (pol.).
  34. Uttalande från utrikesminister Ann Linde med anledning av utvecklingen i Belarus, regeringen.se, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-10] (szw.).
  35. a b Urmas Reinsalu, Very concerned over the developments in #Belarus., twitter.com, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-10] (ang.).
  36. MSZ Litwy, Polski i Ukrainy w sprawie Białorusi, belsat.eu, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-10] (pol.).
  37. Ivan Korčok, We call on President #Lukashenko to respect the fundamental principles of democracy and freedom of speech., twitter.com, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-10] (ang.).
  38. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v Conclusions by the President of the European Council following the video conference of the members of the European Council on 19 August 2020, consilium.europa.eu, 19 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-21] (ang.).
  39. Kolejne kraje nie uznają wyników wyborów na Białorusi. "Będziemy nadal wywierać presję", tvn24.pl, 18 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-21] (pol.).
  40. Dominik Gołdyn, Białoruś. Cichanouska chce zostać liderem, Łukaszenka: nie będzie nowych wyborów, wiadomosci.radiozet.pl, 17 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-21] (pol.).
  41. Eryk Sarnecki, Litwa z własnymi sankcjami wobec Białorusi. „Sankcje są symboliczne”, euractiv.pl, 20 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-21] (pol.).
  42. Bieloruská kríza: Matovič chce ekonomické sankcie proti páchateľom, slovensko.hnonline.sk, 19 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-21] (słow.).
  43. UE jednogłośnie: sankcje dla reżimu, finansowe wsparcie dla Białorusinów, oko.press [dostęp 2020-08-21].
  44. a b ONZ i NATO wyrażają zaniepokojenie sytuacją na Białorusi, gazetaprawna.pl, 10 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-21].
  45. Rama, as OSCE Chairman, offers to visit Belarus to support dialogue, euronews.al, 18 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-21] (ang.).