Wyczerpy-Aniołów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wyczerpy-Aniołów
Dzielnica Częstochowy
Ilustracja
Zabudowa wielorodzinna Wyczerp przy ulicy Stanisława Kontkiewicza
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Częstochowa
Data założenia 1356
W granicach Częstochowy 1928–1930 (Kamień)
1952 (W. Dolne)
1977 (W. Górne)
Zarządzający Jakub Michalski
Powierzchnia 16,62[1] km²
Wysokość 248 m n.p.m.
Populacja 
• liczba ludności

9 182[1]
Nr kierunkowy + 48 34
Kod pocztowy 42-209
Tablice rejestracyjne SC
Położenie na mapie Częstochowy
Położenie na mapie
50°50′16,31″N 19°09′33,47″E/50,837864 19,159297
Portal Portal Polska
Ulica Warszawska w Wyczerpach
Posterunek odgałęźny Częstochowa Wyczerpy

Wyczerpy-Aniołów – dzielnica Częstochowy położona w północno-wschodniej części miasta, na lewym brzegu Warty. W skład dzielnicy wchodzą części miasta: Aniołów, Kamień, Kule, Rząsawa, Wyczerpy Dolne, Wyczerpy Górne oraz Zagajnik.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Z zabudowie dzielnicy dominuje budownictwo niskie, z szeregiem zakładów i warsztatów rzemieślniczych. Na Wyczerpach istnieje jednak również osiedle bloków mieszkaniowych i szeregowców[2]. Zabudowa Wyczerp oraz Aniołowa jest dość zwarta. Choć podział na oba osiedla funkcjonuje w świadomości mieszkańców, trudno byłoby wyznaczyć między nimi dokładną granicę. Natomiast położone w północnej części dzielnicy Rząsawa oraz Zagajnik to osiedla oddalone przestrzennie, zachowujące w znacznej mierze rolniczy charakter[3].

Dzielnica graniczy z Północą (zabudowę obu dzielnic rozdziela Las Aniołowski), Tysiącleciem, Starym Miastem, Zawodziem oraz Mirowem[4].

Przez dzielnicę przebiega linia kolejowa nr 1 (pierwotnie Kolej Warszawsko-Wiedeńska) wraz z przystankiem osobowym Częstochowa Aniołów oraz posterunkiem odgałęźnym Wyczerpy, przy którym rozpoczyna bieg linia kolejowa nr 146 do stacji Chorzew Siemkowice. Na linii nr 146 istnieje przystanek Rząsawa, który jest jednak położony w granicach gminy Rędziny.

Na obszarze dzielnicy działają 3 parafie rzymskokatolickie:

Ciekawostką dzielnicy jest wzgórze Kamień. Tam, gdzie obecnie znajduje się kościół, była w XVIII wieku kryjówka zbójców napadających na pielgrzymów. Legendy mówią o ukrytych w Jaskini na Kamieniu skarbach[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1356 roku król Kazimierz III Wielki wydał przywilej lokujący wieś Wyczerpy. Z czasem wyodrębnił się podział na Wyczerpy Dolne i Wyczerpy Górne. Zabudowę wyznaczał trakt prowadzący z Częstochowy do Warszawy (obecna ulica Warszawska). W 1827 roku w obu wsiach było łącznie 49 domów i 332 mieszkańców[2][7].

Intensywny rozwój wsi nastąpił pod koniec XIX wieku. Przyczyniła się w do tego budowa Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej[7]. W 1896 roku powstały zakłady chemiczne w Aniołowie, osiedlu należącym do Wyczerp Dolnych[8]. Rok później w Wyczerpach Dolnych wybudowano hutę szkła kryształowego „Paulina”[7][8]. Wokół obu zakładów rozwijały się fabryczne osady[2]. W tamtym okresie Wyczerpy Dolne należały do gminy Grabówka, a Wyczerpy Górne do gminy Rędziny[9].

Obszar dzielnicy włączano do Częstochowy stopniowo. Kamień i Aniołów zostały przyłączone w latach 1928–1930[10][11]. W 1952 roku włączono Wyczerpy Dolne[12], a w roku 1977 Wyczerpy Górne oraz Rząsawę[13].

Intensywny rozwój Wyczerp rozpoczął się w latach 90. XX wieku. Powstało tu wówczas osiedle domów wielorodzinnych oraz kolonia szeregowców[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Algorytm podziału środków (pol.). Urząd Miasta Częstochowy, 2014-04-30. [dostęp 2014-05-06].
  2. a b c d e Dzielnice Częstochowy, „Informator Urzędu Miasta Częstochowy”, maj 2004, ISSN 17312337.
  3. Sebastian Skolik, Przestrzeń społeczna miasta średniej wielkości i jej uwarunkowania społeczno-kulturowe : studium monograficzne Częstochowy. Praca doktorska, Katowice: Uniwersytet Śląski, 2008, s. 164–165.
  4. E-usługi dla mieszkańców Częstochowy. e.czestochowa.pl. [dostęp 2019-03-13]. (warstwa „Dzielnice”)
  5. Parafia – Parafia Opatrzności Bożej w Częstochowie. opatrznosc.czest.pl. [dostęp 2019-03-13].
  6. Rys historyczny – Parafia świętego Jacka w Częstochowie. swjacek.c0.pl. [dostęp 2019-03-13].
  7. a b c Bogdan Snoch: Wyczerpy – Słownik historyczno-geograficzny ziemi częstochowskiej. gazetacz.com.pl. [dostęp 2019-09-21].
  8. a b Dariusz Orman: Częstochowa. it-jura.pl. [dostęp 2019-03-09].
  9. Wyczerpy w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIV: Worowo – Żyżyn. Warszawa 1895.
  10. Dz.U. z 1928 r. nr 40, poz. 391 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 marca 1928 r. o zmianie granic miasta Częstochowy w powiecie częstochowskim, województwie kieleckiem
  11. Dz.U. z 1930 r. nr 59, poz. 474 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1930 r. o zmianie granic miasta Częstochowy w powiecie częstochowskim, województwie kieleckiem
  12. Dz.U. z 1952 r. nr 19, poz. 117 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 1952 r. w sprawie zmiany granic miasta Częstochowy w województwie katowickim.
  13. Dz.U. z 1976 r. nr 41, poz. 2457 Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 9 grudnia 1976 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast w województwach bielskim, częstochowskim, kaliskim, przemyskim, skierniewickim i szczecińskim.