Wydawy (powiat rawicki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 51°33′32″N 16°56′46″E
- błąd 38 m
WD 51°33'32"N, 16°56'46"E
- błąd 38 m
Odległość 0 m
Wydawy
wieś
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat rawicki
Gmina Rawicz
Liczba ludności (2014) 368
Strefa numeracyjna 65
Kod pocztowy 63-904
Tablice rejestracyjne PRA
SIMC 0375970
Położenie na mapie gminy Rawicz
Mapa lokalizacyjna gminy Rawicz
Wydawy
Wydawy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wydawy
Wydawy
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Wydawy
Wydawy
Położenie na mapie powiatu rawickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu rawickiego
Wydawy
Wydawy
Ziemia51°33′32″N 16°56′46″E/51,558889 16,946111

Wydawywieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie rawickim, w gminie Rawicz.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa leszczyńskiego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wydawy znajdują się około 8 km na południowy wschód od Rawicza. Leżą na Wysoczyźnie Kaliskiej, na prawym brzegu Orli.

Etnografia[edytuj | edytuj kod]

Wieś zamieszkuje grupa etnograficzna Hazaków (Leśniaków, Lasaków)[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy Wydawy wymieniono w 1665 roku, występujące w 1676 pod nazwą "Przykały", a w 1680 jako "Przykały seu Widawy"[2].

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Wydawy należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Kröben (krobskim) w rejencji poznańskiej[3]. Wydawy należały do okręgu sarnowskiego tego powiatu i stanowiły część majątku Stwolno, którego właścicielem był wówczas (1846) Czarnecki[3]. Według spisu urzędowego z 1837 roku Wydawy liczyły 443 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 69 dymów (domostw)[3]. W skład majątku Stwolno wchodziły także: Sikorzyn, Zielona Wieś oraz polana leśna Wołynie[3].

Uwłaszczenie wsi zakończono w latach czterdziestych XIX wieku[4]. Według pierwszego polskiego spisu rolnego z 1921 roku najmniejsze gospodarstwa w powiecie rawickim posiadali chłopi w Wydawach, gdzie na 46 właścicieli gospodarstw średnio na jednego przypadało po 4,2 ha ziemi[5].

W czasie powstania wielkopolskiego Wydawy opanowane były przez stronę polską. Szersza ofensywa niemiecka na pozycję powstańców mająca miejsce 10 lutego 1919 roku zmieniła ten stan rzeczy tylko na kilka godzin, w czasie których nastąpił rabunek dobytku mieszkańców wioski[6]. Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym uhonorowanych zostało 7 wydawiaków[7].

W rozruchach głodowych w Rawiczu zginął 18-letni Władysław Dąbrowicz z Wydaw[8].

W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Granicznej I linii „Wydawy”[9].

Układ przestrzenny[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość zachowała charakterystyczny ulicówkowy układ gęstej zabudowy wzdłuż głównej drogi i rozciąga się na długości około 1 km.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przez wieś przebiega droga powiatowa 5486P Miejska Górka – Wydawy (Miejska Górka – Słupia Kapitulna – Zielona Wieś – Wydawy – gr. woj. wielkopolskiego)[10]. Zlokalizowane są tutaj trzy mosty, będące częścią wcześniej wymienionej drogi, z których najdłuższy nad rzeką Orlą ma długość 23,5 m. b.[11].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Stan ludności na dzień 30.06.2014[12].

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Wydawy 368 100 191 51,90 177 48,10

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Sołectwo Wydawy w biuletynie informacji publicznej Gminy Rawicz

Wydawy w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego (T. XIII Warmbrun – Worowo, 1893 r., s. 287, prawy dolny róg strony)

Zobacz też inne znaczenia: Wydawy

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bożena Rawluk-Raus, 35 lat Muzeum Ziemi Rawickiej, Rawicz: Muzeum Ziemi Rawickiej 2009, s. 21.
  2. Walerian Sobisiak, Dzieje Ziemi Rawickiej, Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1967, s. 97.
  3. a b c d Ludwik Plater, Jan Nepomucen Bobrowicz, Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Księztwa Poznańskiego, Lipsk: nakładem Księgarni Zagranicznej 1846, s. 228.
  4. Walerian Sobisiak, Dzieje Ziemi Rawickiej, Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1967, s. 248.
  5. Walerian Sobisiak, Dzieje Ziemi Rawickiej, Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1967, s. 322.
  6. ks. Zdzisław Zakrzewski, Walki o Rawicz. Wspomnienia z Powstania Księdza Zdzisława Zakrzewskiego Proboszcza w Golejewku, Rawicz: Urząd Miejski Gminy Rawicz 2010, s. 60-62.
  7. Lista odznaczonych Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym. Wielkopolskie Towarzystwo Genealogiczne "Gniazdo".
  8. Janusz Hamielec, Rawicki Ratusz. Rawicz: Muzeum Ziemi Rawickiej 2012, s. 39-42.
  9. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. T. II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 23. ISBN 83-87424-77-3.
  10. Wykaz dróg powiatowych. Powiatowy Zarząd Dróg w Rawiczu.
  11. Wykaz obiektów mostowych. Powiatowy Zarząd Dróg w Rawiczu.
  12. Stan ludności w Gminie Rawicz na dzień 30-06-2014. Wydział Spraw Obywatelskich UMG Rawicz.