Wydrna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 49°43′3″N 22°7′38″E
- błąd 39 m
WD 49°45'N, 22°6'E
- błąd 19449 m
Odległość 1913 m
Wydrna
wieś
Ilustracja
Zabytkowy dworek Sękowskich w Wydrnej
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat brzozowski
Gmina Dydnia
Liczba ludności (2018-12-31) 571[1]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 36-204
Tablice rejestracyjne RBR
SIMC 0351225
Położenie na mapie gminy Dydnia
Mapa lokalizacyjna gminy Dydnia
Wydrna
Wydrna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wydrna
Wydrna
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Wydrna
Wydrna
Położenie na mapie powiatu brzozowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu brzozowskiego
Wydrna
Wydrna
Ziemia49°43′03″N 22°07′38″E/49,717500 22,127222

Wydrnawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Dydnia[2][3]. Leży w wąskiej dolinie potoku Ubocza, lewego dopływu Sanu, na wysokości 394 m n.p.m. Nazwa wsi pochodzi prawdopodobnie od wydr żyjących w tej okolicy.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Z najstarszych wzmianek o Wydrnej wiadomo, że od 1430 do 1650 r. wieś ta należała do rodziny Dydyńskich herbu Gozdawa, piszących się wówczas Dedyńskimi z Dedni (czyli Dydni). W latach 1430 – 1447 należała do Małgorzaty Dydyńskiej, wdowy po Mikołaju. Po niej odziedziczyli ją synowie Paweł i Mikołaj. Oprócz Wydrnej byli oni jeszcze w posiadaniu wsi: Krzemienna, Temeszów i Falejówka. W roku 1489 trzej synowie Elżbiety, tj. Jan, Zygmunt i Stanisław Dydyńscy, podzielili majątek pomiędzy siebie w taki sposób, że Janowi przypadły wsie: Falejówka, Jabłonka i połowa Wydrnej, zaś Zygmunt i Stanisław stali się właścicielami Dydni, połowy Wydrnej, Temeszowa, Krzemiennej oraz Jabłonicy Ruskiej.

W latach 1650 – 1700 właścicielami wsi byli Wisłoccy herbu Sas. Przez Annę Wisłocką, zamężną z podczaszym liwskim Melchiorem Gniewoszem herbu Rawicz, wieś przeszła na Gniewoszów, do których należała do 1780. Przez następne 20 lat pozostawała w rękach rodziny Ścibor-Rylskich.

Od początku XIX wieku była we władaniu Jana Antoniego Czaplic-Pohoreckiego, a potem jego syna Feliksa, szlachcica światłego i dążącego do zniesienia pańszczyzny w Galicji, od którego majątek ten zakupił w 1829 roku Marcin Sękowski herbu Prawdzic (1781-1834), ożeniony z Teklą z Grodzickich (1790-1855). Potem była to własność ich syna, Edwarda Sękowskiego (1823-1887), ożenionego z Wiktorią z Jagielskich (1827-1896). Z dokumentów parafialnych w Dydni wynika, że w XIX w. górna część Wydrnej była dzierżawiona przez rodzinę Suchodolskich herbu Janina. Tam w roku 1845 urodził się Leopold Suchodolski – powstaniec styczniowy. W połowie XIX wieku właścicielami posiadłości tabularnej w Wydrnej byli bracia Sętkowscy[4].

Rok 1846 to słynna rzeź galicyjska, która swym zasięgiem objęła również Wydrną. Chłopi z okolicznych wsi napadli na dwory Suchodolskich i Sękowskich, plądrując przy tym ich majątek.

W 1894 roku folwark dolny objęła córka Edwarda Sękowskiego (1823-1887) i Wiktorii z Jagielskich (1827-1896), Bronisława Sękowska (1852-1929), zamężna z Franciszkiem Ksawerym Gedlem (1837-1905), która jako bezdzietna przepisała swe dobra w 1920 na młodszą siostrę, Jadwigę (1862-1948), zamężną ze Stefanem Klingiem (1838-1901). Natomiast wieś górna, stanowiąca 3/4 całego majątku, wyszła z posiadania Sękowskich w 1903 roku, kiedy brat Bronisławy, Romuald Sękowski (1865-1889) sprzedał należące do niego dobra Antoniemu Krupnickiemu. Znacznie w ten sposób pomniejszony (o 75%) majątek Sękowskich dzięki takiemu podziałowi uniknął przymusowej parcelacji po II wojnie światowej, a skromny dworek Sękowskich w dolnej części wsi nadal należy do potomków tej rodziny.

Dwór dolny w Wydrnej na mapie z 1851

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze zabytkowego dworku Sękowskich w Wydrnej

Parterowy murowany dworek został zbudowany w 1845 r. z inicjatywy Edwarda Sękowskiego. Przed wejściem znajduje się ganek wsparty na 4 kolumnach, nad nim facjatka z balkonikiem. Dach jest czterospadowy z lukarnami, kryty dachówką. Pierwotnie w dworku znajdowało się pięć pomieszczeń oraz sień. Ok. 1890 r. dobudowano z cegły podpiwniczoną część zachodnią. W 1920 r. podniesiono dach oraz przystosowano strych do potrzeb mieszkalnych.

Wewnątrz dworku stropy są belkowane, a podłogi dębowe z desek ułożonych w kwadraty. Znajduje się tu XVIII-wieczna komoda roboty kolbuszowskiej. Wśród obrazów są 2 pejzaże późnoklasyczne (jeden z 1837 r.) oraz portrety pochodzące ze zniszczonego dworu w Witryłowie: dwa XVIII-wieczne, przedstawiające Fredrę i Fredrową, oraz jeden w stylu biedermeierowskim, ukazujący zmarłą w 1855 r. Teklę z Grodzickich Sękowską.

W dworku gościli prezydent Ignacy Mościcki oraz Melchior Wańkowicz.

Prezydent RP Ignacy Mościcki w Wydrnej[edytuj | edytuj kod]

Prezydent Ignacy Mościcki w Wydrnej w 1929 r.

Dnia 21 lipca 1929 odwiedził Wydrną prezydent Ignacy Mościcki. Wizytując Małopolskę podczas objazdu dzielnicowego włączył on w swój program wizyt krótki wyjazd z Łańcuta na kilka popołudniowych godzin do pobliskiej Wydrnej. Przybył tu, by osobiście podziękować profesorowi chemii na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie Kazimierzowi Klingowi (którego rodzina zamieszkiwała w Wydrnej) za to, że zgodził się przenieść ze Lwowa do Warszawy i objąć tam stanowisko dyrektora Instytutu Chemii. Obaj byli bliskimi kolegami i razem wydali szereg publikacji naukowych (Mościcki był profesorem chemii). Na dziesięć lat przed wyborem na prezydenta Kling współpracował z nim przy organizacji Chemicznego Instytutu Badawczego we Lwowie, a potem w Warszawie.

Okolicznościowa fotografia, zrobiona tego dnia przed dworem rodziny Sękowskich w Wydrnej, przedstawia prezydenta RP w rozmowie z Kazimierzem Klingiem. Powyżej, w białym płaszczu, wojewoda lwowski, hr. Gołuchowski. W przyjęciu uczestniczyło ok. 70 osób – ziemiaństwo ziemi sanockiej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]