Wyspy we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
MAPY
Zespół wschodnich wysp odrzańskich
Plan historyczny z II poł. XVII w.
Ostrów Tumski – niegdyś wyspa
Historyczny układ ramion rzeki i wysp
Kępa Mieszczańska
Wielka Wyspa

Wyspy we Wrocławiu, to wyspy na terenie miasta Wrocław otoczone wodami śródlądowymi. Stanowią składnik Wrocławskiego Węzła Wodnego. Ich powstanie wiąże się z istnieniem w obszarze miasta licznych cieków wodnych, w tym największej z wrocławskich rzek – Odry. Ponieważ w całej historii Wrocławia układ hydrologiczny tych cieków ulegał naturalnym zmianom, oraz istotnym przekształceniom w wyniku inwestycji z zakresu hydrotechniki prowadzonych przez człowieka, obecny układ wysp różni się od układu historycznego. Część wysp przestała istnieć, powstały też nowe w wyniku budowy nowych kanałów wodnych i przekopów[1][2][3][4][5]. Najwięcej wysp związanych jest z rzeką Odrą, ale i na pozostałych, mniejszych rzekach przepływających przez miasto istnieją wyspy, choć bezimienne.

Wyspy odrzańskie[edytuj | edytuj kod]

Największe skupisko wysp odrzańskich występuje w rejonie Starego Miasta w Śródmiejskim Węźle Wodnym. Zespół wschodnich wysp tworzą: Wyspa Bielarska, Wyspa Słodowa, Wyspa Młyńska, Wyspa Piasek, Wyspa Daliowa, Tamka. Wyspy te otoczone są wodami ramion Odry: Odra Północna i Odra Południowa, oraz licznych mniejszych ramion i kanałów. W rejonie tym znajduje się również Ostrów Tumski, który przed zasypaniem jednego z ramion rzeki, również stanowił odrębną wyspę. Na zachód od wyżej wymienionego wschodniego zespołu wysp położona jest Kępa Mieszczańska również otoczona przez Odrę Północną i Południową oraz dwie małe, bezimienne wyspy powstałe przez odcięcie terenu przez przekop dla Śluzy Mieszczańskiej oraz kanał Elektrowni Wodnej Wrocław I. Za największą wyspę odrzańską uznaje się tzw. Wielką Wyspę, otoczona Odrą, Starą Odrą i Kanałem Powodziowym, obejmująca osiedla Biskupin, Bartoszowice, Dąbie, Szczytniki, Zalesie, Zacisze i Sępolno. Oprócz niej istnieje porównywalnej wielkości obszar otoczony Odrą, Starą Odrą i Kanałem Miejskim, obejmujący osiedla Ołbin, Nadodrze, Kleczków i Plac Grunwaldzki, lecz nie powstała dotąd nazwa dla tego obszaru jako wyspy. Pozostałe odrzańskie wyspy: Wyspa Rędzińska, Wyspa Szczytnicka, Wyspa Opatowicka[nota 1], powstały w wyniku budowy przekopów dla dróg wodnych i śluz komorowych. Swoistymi wyspami są również długie groble rozdzielające: Kanał Powodziowy od Kanału Żeglugowego (z ulicą Folwarczną na koronie wału), Kanał Miejski od Starej Odry (z ulicą Pasterską na koronie wału), Kanał Różanka od Starej Odry, oraz Śluzę Rędzin I od Śluzy Rędzin II (na Stopniu Wodnym Rędzin)[1][2][4][5][6][7].

Odrzańskie wyspy we Wrocławiu[nota 2][1][2][6]
nazwa osiedle ramiona, kanały przeprawy fotografia
Wyspa Bielarska Nadodrze WyspaBielarska.JPG
Wyspa Daliowa Nadodrze WyspaDaliowa.JPG
Kępa Mieszczańska Nadodrze MarinaSrodmiejska-ElPn.jpg
Wyspa Młyńska Nadodrze Wroclaw MlynMaria.jpg
Wyspa Opatowicka Opatowice
  • Kładka Opatowicka
JazOpatowicki&kladka na wyspe Opatowicka.jpg
Wyspa Piasek Nadodrze
  • Odra Południowa
  • Kanał Młyna Maria
  • przekop Śluzy Piaskowej
Sandinsel Breslau.jpg
Wyspa Rędzińska Rędzin
  • Dolna Odra Wrocławska
  • przekop Rędzin
WyspaRedzinska-GK.JPG
Wyspa Słodowa Nadodrze
  • Odra Północna
  • Upust Klary
  • Upust powodziowy Klary
  • Kanał Młyna Maria
  • Odra Południowa
Wroclaw Wyspa Slodowa.jpg
Wyspa Szczytnicka Plac Grunwaldzki
  • górna Odra śródmiejska
  • Stara Odra
  • Przekop Szczytnicki
Wrocław-Śluza Szczytniki.jpg
Tamka Nadodrze Saint Matthias' Bridge in Wrocław.jpg
Ostrów Tumski[nota 3] Nadodrze
  • górna Odra śródmiejska
  • zasypane ramię Odry
  • Most Tumski
OstrowTumskiPanorama.jpg
Wielka Wyspa Bartoszowice, Biskupin, Dąbie,
Sępolno, Szczytniki,
Zacisze, Zalesie
  • Górna Odra Wrocławska
  • Stara Odra
  • Kanał Powodziowy
Wroclaw zoo and centennial Hall.JPG

Wyspy na pozostałych ciekach[edytuj | edytuj kod]

Na mniejszych rzekach istnieją we Wrocławiu wyspy, które jednak nie posiadają swoich oficjalnych nazw własnych. Do takich rzek należą[7][8]:

Mniejsze cieki, stawy
Brochówka w Parku Brochowskim
Brochówka w Parku Brochowskim
staw w Parku Południowym

Również na innych mniejszych ciekach powstały niewielkie wysepki. Przykładem jest utworzony układ kanałów rzeki Brochówka w Parku Brochowskim, tworzący zespół niewielkich wysepek połączonych licznymi kładkami spacerowymi[7][8][9]. Niewielkie wysepki stanowiące schronienie dla ptactwa wodnego można też znaleźć na Fosie Miejskiej, czy na stawach parkowych, np. w Parku Południowym.

Przypisy rzeczowe[edytuj | edytuj kod]

  1. położona w ramach tzw. Bartoszowicko–Opatowickiego Węzła Wodnego
  2. zestawienie obejmuje tylko te wyspy, dla których stosuje się nazwy własne
  3. obecnie, po zasypaniu ramienia Odry opływającej wyspę od północy, nie stanowi już wyspy
  4. np. w rejonie osiedla Ratyń i Jarnołtów na terenie Parku Krajobrazowego Dolina Bystrzycy
  5. w wyniku niedostatecznej ilości wody dla zasilania bocznego ramienia rzeki doszło między innymi do likwidacji elektrowni wodnej na Stopniu Wodnym Stabłowice
  6. położonych częściowo na terenie miasta Wrocław, a częściowo na terenie Gminy Siechnice

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Trasa turystyczna "Budowle hydrotechniczne Wrocławskiego Węzła Wodnego" (pol.). Fundacja Otwartego Muzeum Techniki, 2007. s. 39. [dostęp 2010-03-03].
  2. a b c Trasa turystyczna "Mosty i przeprawy" (pol.). Fundacja Otwartego Muzeum Techniki, 2007. s. 33. [dostęp 2010-03-03].
  3. Zabytki przy Odrze, rzeka Odra we Wrocławiu (pol.). Atrakcje Wrocławia. [dostęp 2010-02-22].
  4. a b Tadeusz Reder, Mariusz Tokarz: Węzeł wodny Bartoszowice – Opatowice (pol.). Wratislaviae Amici, 2005-01-18. [dostęp 2010-02-23].
  5. a b Budowle hydrotechniczne Wrocławskiego Węzła Wodnego (pol.). www.wroclaw.pl. [dostęp 2010-02-10].
  6. a b mapa Śródmiejskiego Węzła Wodnego (pol.). Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu. s. 1. [dostęp 2010-02-22].
  7. a b c POWIATOWY PROGRAM ZWIĘKSZENIA LESISTOŚCI MIASTA WROCŁAWIA (pol.). W: Załacznik do uchwały Nr LII/3183/06 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 8 czerwca 2006 roku [on-line]. wrosystem.um.wroc.pl, 2006-06-08. s. 107. [dostęp 2010-02-25].
  8. a b Środowisko przyrodnicze Wrocławia, stan na 2003 r. (pol.). wrosystem.um.wroc.pl. s. 22. [dostęp 2010-03-03].
  9. Park Brochowski (pol.). www.wroclaw.pl. [dostęp 2010-03-03].