Yang Wenhui

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Spacer.gif To jest biografia osoby noszącej chińskie nazwisko Yang.
Yang Wenhui
Ilustracja
Yang Wenhui
Data i miejsce urodzenia 1837
Shitai
Data i miejsce śmierci 1911
Nankin
Zakon mahajana

Yang Wenhui (ur. 1837, zm. 1911; chiń. upr. 杨文会; chiń. trad. 楊文會; pinyin: Yáng Wénhùi) – świecki buddysta chiński, reformator chińskiego buddyzmu, którego nazywano „Ojcem Nowoczesnego Buddyjskiego Renesansu”. Znany także jako Yang Renshan (杨仁山).

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w prowincji Anhui w powiecie Shidai (石埭) (współcześnie w powiecie Shitai 石台). W 1838 r. jego ojciec przeszedł miejskie egzaminy i rodzina przeniosła się do Pekinu. W wieku trzech lat został zaręczony z 9-letnią dziewczynką[a]. Sześć lat później narzeczona zachorowała na ospę i jej twarz została tak oszpecona, że rodzice obu stron sugerowali zerwanie zaręczyn. Jednak 10-letni Yang odmówił zerwania mówiąc „Jeśli ja jej nie zechcę, to kto ją zechce?” i po pięciu latach wzięli ślub[1].

W czasie wybuchu powstania tajpingów cała rodzina przeniosła się z Pekinu do Hangzhou. W tym mieście poznał kobietę, w której się zakochał, jednak jego żona urodziła wtedy pierwsze dziecko i nie wyraziła zgody na ślub z drugą kobietą. Yang wpadł w depresję. Pewnego dnia będąc w księgarni zauważył kopię Dacheng qixin lun (Przebudzenie wiary w mahajanie). Chociaż nie był związany z buddyzmem, kupił ją. Traktat ten wywarł olbrzymi wpływ na niego. Zaczął czytać sutry i inne teksty buddyjskie. Udawał się także do klasztorów i prowadził dyskusje z mnichami. Rodzina poczuła się zaniepokojona jego nagłym zainteresowaniem buddyzmem, ale zapewnił wszystkich, że nie zostanie mnichem. Studiował sutry, a w przyszłości będzie je także rozpowszechniał[2].

W latach 60. XIX w. Yang otrzymał kierownictwo nad inżynierskimi i budowlanymi projektami w Nankinie, gdzie w 1866 r. zamieszkał z rodziną. Znalazł wtedy szeroką grupę przyjaciół także zainteresowanych buddyzmem. Odwiedzali się wzajemnie i wymieniali poglądy. Doszli do wniosku, że tylko rozpowszechnianie sutr może przezwyciężyć degradację Dharmy w Chinach. Postanowili więc wydrukować kanon buddyjski i rozpowszechnić go, m.in. poprzez subskrypcje. Nazwali się Jinling kejing chu (金凌刻經處; „Wydawnictwem tekstów z Jinling[b]”). Yang zaangażował się wówczas także w praktyki buddyjskie: śpiewanie sutr, nianfo i siedzenie w medytacji. W 1874 r. wybudował budynek na wzgórzu Beiji ge w Nankinie, gdzie składowano drewniane matryce sutr[3].

W 1878 r. został zaproszony do Anglii przez nowego chińskiego ambasadora w tym kraju. Przyjął zaproszenie i przez trzy lata służył w ambasadzie jako doradca. Zainteresował się rozwojem nauk w różnych krajach europejskich, a zwłaszcza astronomią, geografią i optyką. Kupił globus, teleskop i mikroskop, które przywiózł do Chin, aby promować naukę. Poznał także profesora Maksa Müllera, słynnego orientalistę, który nadzorował wtedy tłumaczenia tekstów Wschodu, w tym wielu buddyjskich, wydanych później pod tytułem Święte księgi Wschodu w 50 tomach. Uczeń Müllera Nanjō Bun’yū przygotowywał wówczas katalog chińskiej Tripitaki. Yang i Nanjo zaprzyjaźnili się, a być może Yang pomagał mu w tej pracy. Yang dowiedział się od niego, że w Japonii jest wiele chińskich tekstów buddyjskich zupełnie nieosiągalnych w Chinach[4].

Po powrocie do kraju znów poświecił się pracy wydawniczej. W wielu wypadkach otrzymywał dotacje, gdyż donatorzy wierzyli, iż tworzą w ten sposób „dobrą karmę”. Często jednak wydawał swoje oszczędności, co całkowicie wyczerpało jego zasoby. W 1886 r. powrócił do Londynu do powtórnej pracy w ambasadzie. Tym razem poświecił się studiowaniu języka angielskiego, polityki i przemysłu. Był pod takim wrażeniem tego, czego się nauczył, że zaczął popędzać rząd, aby przysyłał na studia jak najwięcej młodych Chińczyków. Kiedy nie przyniosło to żadnego odzewu, postanowił zerwać całkowicie z pracą dla rządu i poświecić się buddyzmowi[5].

W dwa lata po powrocie do kraju w 1890 r., krewny jego żony rozpoczął pracę w ambasadzie chińskiej w Japonii. Yang wykorzystał jego obecność w Japonii i po skontaktowaniu się z Nanjio Bunyiu, ów krewny przywiózł do Nankinu około 300 woluminów tekstów, które nie były wymienione w chińskim katalogu tekstów buddyjskich. Yang wydrukował najlepsze z nich. Gdy jego zasoby ponownie się wyczerpały, zaczął sprzedawać instrumenty naukowe, które przywiózł z Europy. Jak się wydaje, nie był on jednak pozbawiony pieniędzy, gdyż w 1898 r. kupił dużą posiadłość pośrodku Nankinu i wybudował zespół budynków, do których przeniósł się z rodziną i wydawnictwem[6].

W 1893 r. odbył się w Chicago Parlament Religii Świata. Delegat ze Sri Lanki (wtedy Cejlonu) Anagarika Dharmapala przybył do Chin i w Szanghaju zaaranżowano jego spotkanie z Yangiem. Mimo iż nie doszli w rozmowach do żadnej konkluzji odnośnie pomocy chińskich buddystów dla wskrzeszenia buddyzmu w Indiach i szerzenia go w świecie, najprawdopodobniej utrzymywali korespondencję, chociaż znane są listy dopiero z 1908 r. Doszło do przełomu w myśleniu Yanga, który zaczął myśleć o szerzeniu buddyzmu w świecie[7].

Yang Wenhui

Chiny w tym okresie przystąpiły do reform, na co zdecydowały się po przegranych czterech wojnach z Zachodem. Wpłynęło to także na Yanga. Wydał podręcznik (w 1906 r.) i założył szkołę (w 198 r.) w celu przygotowania chińskich mnichów do misjonarskich działań w innych państwach[c]. Szkoła znajdowała się w kompleksie jego budynków w Nankinie i nosiła nazwę „Zhihuan Jingshe” – „Pustelnia Jetavana”. Przyjęto do niej 24 uczniów – 12 mnichów i 12 laików. Wykładowcą buddyzmu był Yang, a inni nauczyciele (świeccy) uczyli języka angielskiego i chińskiej literatury. Yang skupił się głównie na naukach dharmalakszany[8].

Prowadzenie szkoły wyczerpało szybko jego zasoby finansowe, więc po roku akademickim (w 1909 r.) została zamknięta. Jednak w tym samym roku otworzył on Stowarzyszenie do Badań nad Religią Buddyjską (chiń. Foxue Yanjiu Hui 佛學研究會), którego był prezydentem i głównym wykładowcą. Wykłady odbywały się raz w tygodniu, głównie dla ludzi świeckich[9].

Zmarł w Nankinie w 1911 r.

Znaczenie Yanga[edytuj | edytuj kod]

Jest powszechnie uważany za ojca buddyjskiego odrodzenia. Nie był jednak pierwszym, który założył wydawnictwo świętych tekstów buddyjskich, gdyż takie wydawnictwa działały już dużo wcześniej w większych klasztorach buddyjskich. Nie był także pierwszym, który założył szkołę dla mnichów, gdyż taka szkoła powstała w 1904 r., a więc na trzy lata przed Pustelnią Jetavana. Również pierwsze buddyjskie stowarzyszenia powstały w 1900 r. Nawet podręcznik, który wydał, został nieco wcześniej opublikowany przez mnicha Czystej Krainy Yinguanga[10].

Był jednak pierwszym świeckim buddystą, u którego studiowali mnisi i był to zwiastun tego, co nastąpi w przyszłości nie tylko w Chinach, ale w całej Azji. Jego znaczenie wynika raczej z efektów jakie miały jego działania i z wpływu jakie one wywarły. Jego wydawnictwo wydało ponad milion kopii buddyjskich tekstów. Jego uczniowie (tacy jak np. Taixu) będą należeli do wiodących buddyjskich mnichów i laików w następnym pokoleniu. Rozpoczął badania nad szkołą jogaczary (chiń. faxiang) i przyczynił się do zainteresowania nią. Był także pierwszym chińskim buddystą, który udał się do Europy, zaznajomił się z europejską nauką i myślał o buddyzmie jako światowej religii w świecie nauki[11].

Chociaż nie był rewolucjonistą, był przeciwnikiem dynastii Qing, jako obcej – niechińskiej władzy, dlatego nigdy nie przystąpił do egzaminów koniecznych do pełnienia np. służby urzędniczej. W jego szkole uczyli się lub wykładali tak rewolucyjnie nastawieni ludzie jak Taixu, Su Manshu i Dixian. Jego syn był bezpośrednio związany z ruchem Stu dni reform w 1898 r. Jeden z jego uczniów – Tan Sitong stał się męczennikiem, który oddał życie za reformy w 1898 r.[12]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W Chinach uważano, że starsza kobieta będzie się lepiej potrafiła opiekować mężem i lepiej go wspierać w czasie rodzinnych zatargów.
  2. Jinling to dawna nazwa Nankinu.
  3. Oryginalny tytuł tego podręcznika to Shijiao sanzi jing (Buddyjska klasyk trzech znaków). Powstał on w okresie Ming. Yang zmienił jego tytuł na Fojiao chuxue keben (Buddyjski elementarz).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Holmes Welch. The Buddhist Revival in China. Harvard University Press. Cambridge. 1968. s. 2.
  2. Holmes Welch. The Buddhist Revival in China. Harvard University Press. Cambridge. 1968. s. 3.
  3. Holmes Welch. The Buddhist Revival in China. Harvard University Press. Cambridge. 1968. s. 3, 4.
  4. Holmes Welch. The Buddhist Revival in China. Harvard University Press. Cambridge. 1968. s. 4.
  5. Holmes Welch. The Buddhist Revival in China. Harvard University Press. Cambridge. 1968. s. 5.
  6. Holmes Welch. The Buddhist Revival in China. Harvard University Press. Cambridge. 1968. s. 5, 6.
  7. Holmes Welch. The Buddhist Revival in China. Harvard University Press. Cambridge. 1968. s. 8.
  8. Holmes Welch. The Buddhist Revival in China. Harvard University Press. Cambridge. 1968. s. 8, 9.
  9. Holmes Welch. The Buddhist Revival in China. Harvard University Press. Cambridge. 1968. s. 9.
  10. Holmes Welch. The Buddhist Revival in China. Harvard University Press. Cambridge. 1968. s. 10.
  11. Holmes Welch. The Buddhist Revival in China. Harvard University Press. Cambridge. 1968. s. 10.
  12. Holmes Welch. The Buddhist Revival in China. Harvard University Press. Cambridge. 1968. s. 18, 19.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Holmes Welch. The Buddhist Revival in China. Harvard University Press. Cambridge. 1967. s. 385.