Zabytki powiatu monieckiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb powiatu monieckiego

Zabytki powiatu monieckiego – mimo że ta jednostka administracyjna ma stosunkowo krótkie dzieje, obejmuje tereny mogące poszczycić się historycznymi obiektami. Na terenie powiatu monieckiego znajdują się m.in. dwa miasta o kilkusetletniej tradycji, Goniądz i Knyszyn. Stolica powiatu, Mońki, jest miastem od 1965 r.

Podany artykuł prezentuje zabytki wpisane do wojewódzkiego rejestru lub ewidencji zabytków. Niektóre z obiektów mogą już nie istnieć lub zatracić cechy swoiste.

Zabytki wpisane do wojewódzkiego rejestru zabytków[edytuj | edytuj kod]

Gmina Knyszyn[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Miejscowość Nazwa Nr i data w rejestrze
Podlaskie - Knyszyn - Kalinówka Kościelna - Kościół św. Anny 20110925 02.JPG Kalinówka Kościelna Kościół parafialny pw. św. Anny, 1776 188 (194) z 29.12.1964
Kalinówka Kościelna Cmentarz rzymskokatolicki, początek XIX w. A-117 z 20.12.1995
Podlaskie - Knyszyn - Kalinówka Kościelna - Lamus 20110925 03.JPG Kalinówka Kościelna Lamus, początek XIX w. 129 (135) z 22.11.1958
Knyszyn teren części miasta, XVI w. 74 (80) z 10.01.1967
Podlaskie - Knyszyn - Knyszyn - kosciol pw. sw Jana Apostola i Ewangelisty - front.JPG Knyszyn Kościół parafialny pw. św. Jana Ewangelisty, 1520, 1710 r. 203 z 20.10.1966
Lamus in Knyszyn.jpg Knyszyn Lamus plebański, początek XIX w. : 17(23)z 22.01.1953
Hospital in Knyszyn 2.jpg Knyszyn Budynek szpitalny, 1910 A-225 z 19.03.2009
Kościelna 6 Knyszyn 1.jpg Knyszyn Dom drewniany, ul. Kościelna 6, 2. połowa XVIII w. 389 z 14.02.1977
Knyszyn Pozostałości parku dworskiego, XVI w. 637 z 25.11.1986
Ogrodniki Park, XIX w. 635 z 25.11.1986
Ogrodniki-Kolonia Park dworski, XIX w. 636 z 10.12.1986

Gmina Krypno[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Miejscowość Nazwa Nr i data w rejestrze
Podlaskie - Krypno - Krypno - Kolegiata NMP - Front.JPG Krypno Kościelne Kościół parafialny pw. Narodzenia NMP, 2. połowa XIX w. A-122 z 26.09.1988
Podlaskie - Krypno - Krypno - Cmentarz - SE - v-NW.JPG Krypno Kościelne Cmentarz kościelny A-122 z 26.09.1988
Podlaskie - Krypno - Krypno - Kolegiata NMP - Kapliczka - Front.JPG Krypno Kościelne Ogrodzenie z kaplicami A-122 z 26.09.1988
Chata Włodzimierza Puchalskiego w Morusach pod Tykocinem.JPG Morusy Dom (chałupa), 2. połowa XIX w. 46

5 z 28.08.1979

Morusy Stodoła, początek XX w. 466 z 28.08.1979

Gmina Mońki[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Miejscowość Nazwa Nr i data w rejestrze
Matki Boskiej Częstochowskiej church in Mońki.JPG Mońki Kościół parafialny pw. MB Częstochowskiej i św. Kazimierza, 1921-1935, 1957-1958 r. 819 z 30.09.1996
Dworzec kolejowy w Mońkach 1.jpg Mońki Dworzec kolejowy, ul. Dworcowa, mur., l.30-te XX w.[1] A-448 z 19.09.2012
Dwór w Sikorach 2.JPG Sikory Dwór, XVIII w. 388 z 12.02.1977
Sikory Teren d. ogrodu i sadu, XVIII w. 388 z 12.02.1977
Sikory Młyn wodny, 1935 r. 367 z 1.08.1975

Gmina Trzcianne[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Miejscowość Nazwa Nr i data w rejestrze
Brzeziny Kaplica cmentarna, 2. połowa XIX w. A-118 z 31.08.1987
Brzeziny Ogrodzenie z bramą, połowa XIX w. A-118 z 31.08.1987
Giełczyn.jpg Giełczyn Kościół parafialny pw. Nawiedzenia NMP, 1777 r. A-311z 11.10.1985
Giełczyn Cmentarz kościelny A-311z 11.10.1985
Mroczki Aleja dojazdowa do dworu, 1. połowa XIX w. 232 z 12.09.1986
Giełczyn - Gać Cmentarz rzymskokatolicki, A-120 z 31.08.1987
Kościół pod wezwaniem św. App. Piotra i Pawła w Trzciannem.jpg Trzcianne Kościół parafialny pw. śś. Piotra i Pawła, 1846, 1948 – 1949 A-355 z 7.03.1988
Trzcianne Dzwonnica, 3. ćw. XIX w. A-355 z 7.03.1988
Trzcianne Ogrodzenie z bramami, XIX w. A-355 z 7.03.1988
Trzcianne Cmentarz rzymskokatolicki (część) A-128 z 31.08.1987
Trzcianne Dwór, ul. 1 maja 1, 1924 r. A-495 z 12.08.1993

Gmina Goniądz[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Miejscowość Nazwa Nr i data w rejestrze
Downary 2.JPG Downary Kościół parafialny pw. MB Anielskiej, 1926-30 A-16 z 19.12.2000
Downary 5.JPG Downary Plebania A-16 z 19.12.2000
Goniądz Układ przestrzenny miasta A-411 z 18.07.1990
POL Goniadz 1.jpg Goniądz Kościół parafialny pw. św. Agnieszki, 1924-31 94 z 23.04.1981
Goniądz Kaplica pw. św. Floriana, 1864 r. 95 z 23.04.1981
Goniadz cmentarz.jpg Goniądz Cmentarz rzymskokatolicki (najstarsza część) A-119 z 8.04.1988
Goniądz Mauzoleum A-119 z 8.04.1988
Goniądz Kaplica pw. Świętego Ducha, 1907 r. A-119 z 23.04.1981
Osowiec Fortress Museum 1.JPG Osowiec-Twierdza Twierdza Osowiec, 1882 – 92
  • Fort I „Góra Skorbielewa”
  • Fort II „pozycja zarzeczna”
  • Fort III „szwedzki”
  • Fort IV „nowy”
A-551 z 9.10.1998 i z 23.11.2010

Gmina Jasionówka[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Miejscowość Nazwa Nr i data w rejestrze
Jasionówka Układ przestrzenny miejscowości z terenem zespołu dworskiego Wołłowiczów, XVI-XIX
  • Cmentarz rzymskokatolicki
531 z 23.06.1986
Jasionówka Kościół parafialny pw. Świętej Trójcy, 1553, 1870-1880 r. 202 z 20.10.1986
Jasionówka Kaplica cmentarna, 1832-1833 713 z 28.10.1988
Jasionówka Cmentarz żydowski, 1800 r. 749 z 31.12.1990
Krzywa Rządcówka, 1. połowa XIX w. A-15 z 20.11.2000

Gmina Jaświły[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Miejscowość Nazwa Nr i data w rejestrze
Brzozowa Zespół kościoła parafialnego:
  • Kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela, 1859-1869
  • Dzwonnica, 1859-1869
  • d. cmentarz przy kościele, XVII-1898 r.
  • ogrodzenie z bramami, k. XIX w.
A-400 z 16.03.2012 (kościół - A-401 z 26.04.1988)
Poland Dolistowo church.jpg Dolistowo Stare Kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca, XVIII w. 201 z 20.10.1966
Dolistowo Stare Kaplica cmentarna na cmentarzu rzymskokatolickim, 1820 r. A-8 z 31.12.1999
Dzięciołowo Kaplica pw. św. Floriana, po 1830 r. A-458 z 2.08.2012
Mikicin Dwór, 1847 r. 103 (109) z 6.03.1958
Mikicin Park 574 z 18.12.1986

Zabytki wpisane do wojewódzkiej ewidencji zabytków[2][edytuj | edytuj kod]

Uwaga - część wpisów w ewidencji może powtarzać się z wpisami w rejestrze lub ewidencji. Poniższe tabele mogą różnić się od ewidencji w miejscach, gdzie wydają się powtórzeniami (także względem ewidencji).

Gmina Knyszyn[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Miejscowość Nazwa
Chobotki Dwór
Chobotki Park we wsi
Chobotki Park na kolonii
Brama Kosciola Sw. Anny w Kalinowce Koscielnej.jpg Kalinówka Kościelna Brama - dzwonnica kościelna
Kalinówka Kościelna Cmentarz przykościelny
Kalinówka Kościelna Brama przejazdowa na cmentarz parafialny
Podlaskie - Knyszyn - Kalinówka Kościelna - Wiatrak 20110925 01.JPG Kalinówka Kościelna Wiatrak paltrak
Knyszyn Cmentarz rzymskokatolicki
Knyszyn Cmentarz prawosławny
Knyszyn Cmentarz ewangelicki
Knyszyn Cmentarz żydowski
Knyszyn Dom mieszkalny nr 89 ul. Grodzieńska nr 89
Knyszyn Dom mieszkalny nr 2 ul. Legionowa nr 2
Knyszyn Dom mieszkalny ul. Rynek nr 4
Knyszyn Dom mieszkalny ul. Rynek nr 3
Knyszyn Dom mieszkalny nr 69 ul. Tykocka nr 69
Knyszyn Manufaktura tkacka, ob. dom mieszkalny ul. Białostocka 38
Knyszyn Zespół dworsko-folwarczny (starostów knyszyńskich)

Gmina Krypno[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Miejscowość Nazwa
Dębina Park dworski
Długołęka Chałupa nr 87 Długołęka 87
Krypno Kościelne Dawna kostnica przy kościele parafialnym p.w. Narodzenia NMP
Rekle Spichlerz w zagrodzie nr 6 Rekle nr 6

Gmina Mońki[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Miejscowość Nazwa
Hornostaje Cmentarz wojskowy z II wojny św.
Hornostaje Park dworski
Jaśki Cmentarz wiejski rzymskokatolicki
Kosiorki Dom mieszkalny Kosiorki nr 17
Podlaskie - Mońki - Mońki - ul. Ks. Małynicza 1- Kościół pw. Matki Boskiej Częstochowskiej - kaplica pw. św. kazimierza.JPG Mońki Plebania wraz z kaplicą Małynicza nr 1
Mońki Cmentarz przykościelny
Mońki Cmentarz rzymskokatolicki
Mońki Budynek kolejowy
Sikory Park dworski
Waśki Park dworski

Gmina Trzcianne[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Miejscowość Nazwa
Brzeziny Cmentarz rzymskokatolicki
Stary kościół Laskowiec.JPG Laskowiec Kościół rzymskokatolicki pw. Najświętszego Serca Jezusowego
Nowa Wieś Zespół folwarczny
Trzcianne Cmentarz przykościelny

Gmina Goniądz[edytuj | edytuj kod]

Uwaga - w wojewódzkiej ewidencji zabytków użyto nazyw Osowiec zarówno dla oznaczenia obiektów znajdujących się we wsi Osowcu - Twierdzy, jak i we wsi Osowiec. Tak więc np. stacja kolejowa znajduje się we wsi Osowiec - Twierdza, zaś kościół - Osowiec. Oczywiste pomyłki są naprawione.

Zdjęcie Miejscowość Nazwa
Downary Cmentarz rzymskokatolicki
Goniądz Młyn wodny "Dołek" ul. Jagiellońska nr 2
Goniądz Dom mieszkalny plac 11 Listopada 1
Goniądz Dom mieszkalny plac 11 Listopada 11
Goniądz Dom mieszkalny plac 11 Listopada 33
Goniądz Dom mieszkalny, ob. siedziba urzędu miasta plac 11 Listopada 38
Goniądz Dom mieszkalny ul. Mickiewicza 6
Goniądz Dom mieszkalny ul. Stary Rynek 1
Osowiec-Twierdza Cmentarz rzymskokatolicki
Osowiec-Twierdza Dworzec kolejowy Osowiec nr 1
Osowiec-Twierdza Wieża ciśnień
Osowiec? Ciężki schron bojowy z kopułą pancerną CKM sektora "Osowiec" odcinka "Osowiec"
Osowiec? Brama północna w części północnej fortu
Osowiec Kościół par. p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego ul. Kościelna
Osowiec-Twierdza Cmentarz wojskowy
Wojtówstwo Młyn wodno-motorowy (nr 2)
Wojtówstwo Młyn wodno- motorowy- elektryczny (nr 3)
Wólka Piaseczna Lekki schron bojowy na CKM tradytorowy dwustronny pozycji wysuniętej "Wólka Piaseczna" sektora "Goniądz" odcinka "Osowiec"
Wólka Piaseczna Lekki schron bojowy na CKM tradytorowy dwustronny pozycji wysuniętej "Wólka Piaseczna" sektora "Goniądz" odcinka "Osowiec"
Wólka Piaseczna Lekki schron obserwacyjny pozycji wysuniętej "Wólka Piaseczna" sektora "Goniądz" odcinka "Osowiec"
Wólka Piaseczna Lekki schron bojowy na CKM tradytorowy dwustronny pozycji wysuniętej "Wólka Piaseczna" sektora "Goniądz" odcinka "Osowiec"
Wólka Piaseczna Lekki schron obserwacyjny pozycji wysuniętej "Wólka Piaseczna" sektora "Goniądz" odcinka "Osowiec"
Wólka Piaseczna Lekki schron bojowy na CKM tradytorowy dwustronny pozycji wysuniętej "Wólka Piaseczna" sektora "Goniądz" odcinka "Osowiec"

Gmina Jasionówka[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Miejscowość Nazwa
Jasionówka Park dworski
Koziniec Park dworski
Krzywa Stodoła Krzywa nr 15
Krzywa Park dworski

Gmina Jaświły[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie Miejscowość Nazwa
Bobrówka Wiatrak paltrak
Brzozowa Cmentarz rzymskokatolicki
Brzozowa Budynek mieszkalno-gospodarczy nr 55 Brzozowa nr 55
Brzozowa Budynek mieszkalno-gospodarczy nr 57 Brzozowa nr 57
Brzozowa Budynek mieszkalno-gospodarczy nr 89 Brzozowa nr 89
Brzozowa Budynek mieszkalno-gospodarczy nr 93 Brzozowa nr 93
Brzozowa Obora w zagrodzie 93 Brzozowa nr 93
Brzozowa Stodoła w zagrodzie 93 Brzozowa nr 93
Dolistowo Nowe Kapliczka p.w. Najświętszej Marii Panny
Dolistowo Nowe Kapliczka
Dolistowo Nowe Kapliczka
Dolistowo Nowe Piwnica nr 16 Dolistowo Nowe nr 16
Dolistowo Nowe Lamus w zagrodzie nr 43 Dolistowo Nowe nr 43
Stare Dolistowo Cmentarz przykościelny
Stare Dolistowo Cmentarz rzymskokatolicki
Jadeszki Dwór ob. budynek mieszkalny
Jadeszki Obora dworska
Jaświły Cmentarz rzymskokatolicki
Mikicin Zespół folwarczny
Podlaskie - Jaświły - Starowola - Kapliczka 20110925 01.JPG Starowola Kapliczka
Starowola Zespół folwarczny
Starowola Dwór
Starowola Chlew, ob. magazyn nr 6 Starowola nr 6
Starowola Stajnia, ob. chlew w zespole folwarcznym
Starowola Park dworski
Stożnowo Park dworski
Szpakowo Dom mieszkalny nr 20 Szpakowo nr 20
Uroczysko Tołkarzewo Cmentarz - mogiła żołnierska
Zabiele Wiatrak holenderski
Zabiele Wiatrak holenderski

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dworzec kolejowy w Mońkach wymienany jest w wojewódzkim rejestrze A zabytków nieruchomych na stronie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Białymstoku (http://wosoz.pbip.pl/?event=informacja&id=563), brak go natomiast w plikach rejestru na stronie Narodowego Instytutu Dziedzictwa (http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/).
  2. Wojewódzka ewidencja zabytków, http://wosoz.pbip.pl/?event=informacja&id=553