Zagrzebka sklepiona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
zagrzebka sklepiona[1]
Bithynia leachi
R. Sheppard
Ilustracja
Zagrzebka sklepiona – muszle (pochodzenie: jezioro Kellersee, Niemcy).
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ mięczaki
Gromada ślimaki
Podgromada przodoskrzelne
Rząd Megagastropoda
(bez rangi) Caenogastropoda
(bez rangi) Hypsogastropoda
(bez rangi) Littorinimorpha
Nadrodzina Rissooidea
Rodzina zagrzebkowate
Rodzaj zagrzebka
Gatunek Bithynia leachi Sheppard, 1823[2]
Synonimy
  • Turbo leachi Sheppard, 1823
  • Bulimus leachi (Sheppard, 1823)
  • Bithynia ventricosa Gray, 1821

Zagrzebka sklepiona (Bithynia leachi) – gatunek małego ślimaka z podgromady przodoskrzelnych, o stożkowatej muszli z bardzo wypukłymi skrętami i owalnym ujściu muszli. Szeroko rozprzestrzeniony w Palearktyce, ale nie tak liczny jak podobna zagrzebka pospolita[3].

Cechy morfologiczne[edytuj | edytuj kod]

Muszla stożkowata, o mocno wzniesionej skrętce z zaostrzonym szczytem. Skrętów 4 do 5, bardzo silnie wypukłe (!), schodkowate, szew bardzo mocno wcięty, zwoje muszli spotykają się na bardzo małej powierzchni. Skręty narastają równomiernie, ostatni nieco rozdęty. Ściany muszli stosunkowo cienkie. Barwa muszli od szarożółtej do oliwkowozielonej, muszla bywa pokryta nalotem. Powierzchnia muszli pokryta delikatnym prążkowaniem poprzecznym i podłużnym. Otwór muszli owalny, w górnej części zaokrąglony (! – jedna z głównych cech pozwalających odróżnić osobniki tego gatunku od pokrewnej zagrzebki pospolitej), brzegi otworu muszli lekko zgrubiałe, z delikatna białawą wargą. Wieczko mocne, zwapniałe, o koncentrycznych liniach przyrostów. Dołek osiowy słabo wykształcony, szczeliniasty. Ciało krępe, noga krótka, w przedniej części ciała tępo ścięta, w tylnej części zaokrąglona. Głowa wyciągnięta w ryjek, czułki nitkowate. Oczy znajdują się na zgrubieniach czułków na bocznej (zewnętrznej) stronie. Prącie w torebce, za prawym czułkiem. Barwa ciała zielonkawoszara, żółto nakrapiana, stopa cielistoszara. Wysokość muszli: 5 – 7 mm, szerokość: 4 – 4,5 mm[3][4]. Formy:

  • Bithynia leachi f. troscheli Paasch, wys. 9 – 13 mm, szer. 5 – 8 mm, skrętów 5 1/2[3]..

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek palearktyczny. W Polsce występowanie zagrzebki sklepionej odnotowano na Pojezierzu Pomorskim, Pojezierzu Mazurskim, Nizinie Wielkopolsko-Kujawskiej, Nizinie Mazowieckiej, zbiornikach pobrzeża Bałtyku, Górnym Śląsku, Wyżynie Lubelskiej, Niziny Sandomierskiej i w Beskidach[3].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Zajmowane siedliska[edytuj | edytuj kod]

Ślimaki te zasiedlają zbiorniki terenów zalewowych rzek, starorzecza, rowy melioracyjne, kanały, litoral jezior, niewielkie rzeki o słabym prądzie. Występują płytko, do głębokości 2 m, na różnych typach podłoża: mulistym, piaszczystym, kamienistym, wśród roślinności wodnej (moczarce, wywłóczniku, osoce aloesowatej, rdestnicach). Toleruje pH wody w zakresie 6,8 – 8,5[3].

Odżywianie[edytuj | edytuj kod]

Filtrator i zdrapywacz, odżywiający się detrytusem, rozkładającymi się fragmentami roślin, glonami peryfitonowymi oraz fitoplanktonem i bakteriami gromadzącymi się na błonce powierzchniowej[3].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Zwierzęta rozdzielnopłciowe. Samce nieco większe niż samice. Rozród odbywa się wiosną, jaja w kokonach jajowych składane są na zanurzonych przedmiotach i roślinach wodnych. W jednym zniesieniu jest przeciętnie 10-15 jaj, maksymalnie do około 30. Rozwój prosty, trwa ok. 20-24 dni, zależnie od temperatury wody. Dojrzałość płciową ślimak osiąga po 4-6 miesiącach. Długość życia: od jednego do dwóch lat. Zimują zagrzebane w osadach[3].

Interakcje międzygatunkowe[edytuj | edytuj kod]

Stanowi pokarm wielu gatunków ryb (zwłaszcza linów i węgorzy) oraz drapieżnych bezkręgowców (pijawek)[3]. Jest żywicielem pośrednim wielu gatunków przywr, m.in. przywry kociej (Opisthorchis felineus), Sphaerostoma bramae – wywołujących choroby zwierząt drapieżnych i człowieka[5][6].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W związku z bytowaniem w zbiornikach okresowych, gatunek ten jest przystosowany do przetrwania okresu suszy. Gdy zbiornik wodny zasiedlany przez te ślimaki wyschnie, mogą one przetrwać około 9-u miesięcy w stanie anabiozy[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kołodziejczyk, A. Koperski, P. 2000. Bezkręgowce słodkowodne Polski. Klucz do oznaczania oraz podstawy biologii i ekologii makrofauny. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. Warszawa, wyd. I, ​ISBN 83-235-0192-0​, str. 201.
  2. Sheppard, R. 1823. Descriptions of seven new British land and fresh-water shells, with observations upon many other species, including a list of such as have been found in the county of Suffolk. Transactions of the Linnean Society of London 14(1): 148-170, str. 152.
  3. a b c d e f g h i Piechocki A. 1979. Mięczaki (Mollusca), Ślimaki (Gastropoda) W: Fauna słodkowodna Polski 7. PWN, Warszawa; str. 90-91.
  4. Glöer P. 2002. Die Süßwassergastropoden Nord- und Mitteleuropas. Die Tierwelt Deutschlands, ConchBooks, Hackenheim, str.: 106, ​ISBN 3-925919-60-0​, 326 str.
  5. Pozioa E., O. Armignaccob, F. Ferrib, M. A. Gomez-Morales. 2013. Opisthorchis felineus, an emerging infection in Italy and its implication for the European Union. Acta Tropica 126(1): 54–62.
  6. Czernogorenko-Bidulina M.I., Blizniuk I.D. 1960. The life-cycle of Sphaerostoma bramae Müller, 1776. Doklady Akademii nauk SSSR 134(1): 237-240.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piechocki A. 1979. Mięczaki (Mollusca), Ślimaki (Gastropoda) W: Fauna słodkowodna Polski 7. PWN, Warszawa

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]