Zamek Bierzgłowski (centrum kultury)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek Bierzgłowski
Obiekt zabytkowy nr rej. A/575 z 4 kwietnia 1930, 16 października 1957
Ilustracja
Fragment zamku widziany z jego dziedzińca
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Miejscowość Zamek Bierzgłowski
Typ budynku centrum kultury
Styl architektoniczny gotyk, neogotyk
Kondygnacje 3
Rozpoczęcie budowy 1270
Ukończenie budowy 1305
Ważniejsze przebudowy 1860
Położenie na mapie gminy Łubianka
Mapa lokalizacyjna gminy Łubianka
Zamek Bierzgłowski
Zamek Bierzgłowski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek Bierzgłowski
Zamek Bierzgłowski
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Zamek Bierzgłowski
Zamek Bierzgłowski
Położenie na mapie powiatu toruńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu toruńskiego
Zamek Bierzgłowski
Zamek Bierzgłowski
Ziemia53°06′19″N 18°27′53″E/53,105278 18,464722
Strona internetowa

Zamek Bierzgłowski – dawny zamek krzyżacki, obecnie centrum kultury diecezji toruńskiej.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Zamek znajduje się w powiecie toruńskim, w gminie Łubianka, we wsi Zamek Bierzgłowski, ok. 10 km na północny zachód od Torunia[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lata 1270–1920[edytuj | edytuj kod]

Zamek powstał w latach 1270–1305 w miejscu wcześniejszego grodu z 1260 roku, zniszczonego przez Litwinów w 1263 roku. W latach 1386 – 1415 zamek ten był siedzibą komturów bierzgłowskich. Podczas wojny trzynastoletniej w lutym w 1454 roku zamek został zajęty przez wojska Związku Pruskiego i stał się siedzibą administracyjną prokuratora krzyżackiego. W latach 1474 – 1840 był on własnością władz Torunia. Po pożarze, który miał miejsce w 1522 roku, zamek popadł w ruinę. Od 1840 roku, kiedy to przeszedł w prywatne ręce, odbudowano skrzydło południowo-zachodnie i wieżę bramną. 3 listopada 1908 roku wybuchł w odbudowanych budynkach kolejny dotkliwy pożar, który zniszczył pokrycie dachowe. W 1911 roku przeprowadzono rekonstrukcję według projektu Conrada Steinbrechta[2][3][4].

1920–1945[edytuj | edytuj kod]

W 1929 roku zamek zostaje wydzierżawiony przez bpa chełmińskiego Stanisława Okoniewskiego, który w 1933 roku kupił go na potrzeby diecezji. W 1936 roku w obecności prymasa Augusta Hlonda, wojewody Władysława Raczkiewicza, generałów Bortnowskiego i Wiktor Thommée, a także prezydenta ToruniaLeona Raszei dokonano na terenie zamku otwarcia Domu Rekolekcyjnego[5][6].

Od 1945[edytuj | edytuj kod]

W latach 1945–1992 w zamku mieścił się Zakład Opieki Społecznej. W latach 1946-1950 roku mieszkał tu biskup łucki Adolf Piotr Szelążek, wygnany przez władze radzieckie ze swej diecezji na Wołyniu, wcielonym do ZSRR[7]. 1 września 2001 roku rozpoczęło działalność Diecezjalne Centrum Kultury, którego dyrektorem został ks. Piotr Rutkowski. Od czasu ponownego przejęcia budynku przez władze kościelne w 1992 roku trwa jego rewitalizacja. W 2010 roku odrestaurowano m.in. kaplicę zamkową[8][9][10][11].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zamek składa się z zamku głównego (siedziby komtura), pełniącego funkcje gospodarcze przedzamcza oraz wieży bramnej. Zamek główny (wysoki) jest dwuskrzydłowy (refektarz i kapitularz), dwa jego boki są zamknięte kamienno-ceglanymi murami w nieregularny czworobok. Wjazd do zamku wysokiego odbywał się przez bramę w murze obwodowym. Od wschodu, południa i zachodu zamek otoczony jest fosą (obecnie suchą), od strony północnej znajduje się przedzamcze, na terenie którego znajduje się przebudowany w XIX wieku budynek gospodarczy z XIV wieku oraz dwa późniejsze budynki. Przedzamcze jest otoczone kamiennym murem, w którym od północy znajduje się główna brama wjazdowa z neogotyckim szczytem, a w narożu północno-zachodnim baszta[12].

W murze północnym zamku wysokiego znajduje się, pochodzący z około 1300 roku, portal z ceramicznym trójpolowym tympanonem o niepewnej ikonografii (postać jeźdźca na koniu, której towarzyszą 2 rycerze). Ta najstarsza zachowana rzeźba na terenie Prus zaliczana jest przez niektórych historyków do najcenniejszych dzieł ceramicznej plastyki średniowiecznej Europy[13].

W 1930 roku (ponownie 1957 roku) zamek został wpisany do rejestru zabytków[14]. Jest uważany za jeden z najlepiej zachowanych zamków krzyżackich[15].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Super User, Kontakt, www.zamekbierzglowski.eu [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  2. Super User, Historia, www.zamekbierzglowski.eu [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  3. Redaktor 2, Zamek Bierzgłowski (gm. Łubianka, pow. toruński), nasze.kujawsko-pomorskie.pl [dostęp 2018-02-03] (ang.).
  4. W Zamku Bierzgłowskim – relacja, zdjęcia, mapa wycieczki Polskie Szlaki, www.polskieszlaki.pl [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  5. Dariusz Sitko, Zerojeden, Bierzgłowo – Zamek w Bierzgłowie, www.zamki.pl [dostęp 2018-02-03].
  6. Anna Sikorska, Zamek w Zamku Bierzgłowskim, www.odznaka.kuj-pom.bydgoszcz.pttk.pl [dostęp 2018-02-03].
  7. Hiacynta, Zamek Bierzgłowski, www.biskupszelazek.pl [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  8. Twoje-Miasto Sp., Sługa Boży bp Adolf Piotr Szelążek (1865-1950), diecezja-torun.pl [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  9. LB, Rycerski weekend w Zamku Bierzgłowskim. 500 lat historii w nocnej scenerii, „nowosci.com.pl” [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  10. Diecezjalne Centrum Kultury w Zamku Bierzgłowskim, „niedziela.pl” [dostęp 2018-02-03] (ang.).
  11. Zamek Bierzgłowski dzisiaj, „niedziela.pl” [dostęp 2018-02-03] (ang.).
  12. JW Web Development, Toruń, Atrakcje Torunia, Przewodnik po Toruniu, Zwiedzanie Torunia z przewodnikiem, Przewodnicy miejscy Toruń przewodnik miejski Informacja turystyczna, Zabytki Torunia i kujawsko-pomorskiego, Muzea, Historia, Pierniki toruńskie, Twierdza Toruń, www.turystyka.torun.pl [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  13. Zamek Krzyżacki w Zamku Bierzgłowskim [dostęp 2018-02-03] (pol.).
  14. Konserwator – Rejestr zabytków nieruchomych, www.torun.wkz.gov.pl [dostęp 2017-05-30] (ang.).
  15. Zamek krzyżacki w Bierzgłowie, wsi zamieszkałej od starożytności, blog „Nie rozumiem, dlaczego ...” na portalu Salon24.pl, 2 grudnia 2018 [dostęp 2018-12-02].