Zamek Stillfriedów w Nowej Rudzie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek Stillfriedów w Nowej Rudzie
(niem.) Schloss Neurode
Obiekt zabytkowy nr rej. A/935/1559 z 16.03.1966
Ilustracja
Zamek Stillfriedów w Nowej Rudzie
Państwo  Polska
Miejscowość Nowa Ruda
Adres ul. M. J. Piłsudskiego 2
Typ budynku zamek
Styl architektoniczny Barok
Ukończenie budowy XIV wiek
Ważniejsze przebudowy 1536-1550, 1593, 1675-1677, 1700-1730, 1796
Zniszczono 1428, 1622
Położenie na mapie Nowej Rudy
Mapa lokalizacyjna Nowej Rudy
Zamek Stillfriedów w Nowej Rudzie
Zamek Stillfriedów w Nowej Rudzie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek Stillfriedów w Nowej Rudzie
Zamek Stillfriedów w Nowej Rudzie
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Zamek Stillfriedów w Nowej Rudzie
Zamek Stillfriedów w Nowej Rudzie
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Zamek Stillfriedów w Nowej Rudzie
Zamek Stillfriedów w Nowej Rudzie
Ziemia50°34′46,49″N 16°30′01,02″E/50,579581 16,500283
Galeria:Zamek Stillfriedów
Brama
Skrzydło
Skrzydło
Zamek od strony skarpy
Zamek od strony skarpy
ZamekStillfriedówNowaRuda13.JPG
ZamekStillfriedówNowaRuda12.JPG
ZamekStillfriedówNowaRuda11.JPG
ZamekStillfriedówNowaRuda10.JPG

Zamek Stillfriedów w Nowej Rudzie – dawna rezydencja baronów von Stillfriedów, wzniesiona jako dwór obronny w końcu XIV w. w Nowej Rudzie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza historyczna wzmianka o zamku pochodzi z 1352 r. Podczas najazdu w 1428 r. spalony przez husytów. Rezydencja została rozbudowana na zamek w latach 1536–1550, 1593, 1633–1645 i 1675–1677 już za czasów Stillfriedów. Obecny kształt pochodzi z gruntownej przebudowy w latach 1700–1730 według projektu znanego włoskiego architekta Andrei Carove. Wtedy to rozebrano wieżę. Później znacznie przebudowany w 1796 r.; między innymi rozebrano przedzamcze i mury obronne. Friedrich August Stillfried 9 lipca 1810 r. sprzedał swoje ziemie wraz z zamkiem szwagrowi brata, hrabiemu Antonowi von Magnisowi z Bożkowa. Tak zakończył się 338-letni okres władania rodziny Stillfriedów nad Nową Rudą. W latach 1819–1868 w sali reprezentacyjnej odprawiane były nabożeństwa dla tutejszej wspólnoty ewangelickiej. Od lat 80. XIX w. zamek był siedzibą zarządu kopalń; po 1945 r. dyrekcji Kopalni Węgla Kamiennego Nowa Ruda, w latach 1954–1975 powiatu noworudzkiego, a do 2001 r. ZOZ. W 2004 r. przeszedł w ręce prywatne.

Właściciele[edytuj | edytuj kod]

  • 1472–1482 – Georg (Jerzy) I von Stillfried und Rattonitz (1420-1482)[1]
  • 1482–1483 – Paweł von Stillfried und Ratienitz[1]
  • 1482–1492 – Georg (Jerzy) II von Stillfried und Ratienitz (1459–1492)[1]
  • 1492–1518 – Georg (Jerzy) III von Stillfried (zm. 1518)
  • 1518–1524 Jakob von Stillfried und Rattonitz (1483–1524/9)[1]
  • 1524–1554 – Georg (Jerzy) IV von Stillfried (1506-1554)[2]
  • 1554-1566 – Róża Schaffgotsch, żona Jerzego IV
  • 1566–1572 Georg (Jerzy) V von Stillfried (1548-1586)[2], wł. Jugowa, Zacisza, Drogosławia od 1572
  • 1572-1580 Henryk von Stillfried (zm. 1580), wł. Nowej Rudy
  • 1586 – Georg (Jerzy) VI von Stillfried
  • 1586–1615 – Henryk von Stillfried – Starszy (1519–1615)[3]
  • Jan (Hans) von Stillfried Rattonitz (1549–1609), wł. Drogosławia, Jugowa od 1600
  • 1615–1637 – Bernhard I von Stillfried (1567-1537)
  • 1637-1669 – Bernhard II von Stillfried (1611-1669)[3]
  • 1669–1702 – Bernhard III von Stillfried und Rattonitz (1641–1702)[4]
  • 1702–1720 – Raymund Erdmann Anton baron Stillfried von Rattonitz (1672–1720)
  • 1720–1739 – Johann Joseph I baron Stillfried von Rattonitz (1695–1739)
  • 1739–1761 – Anna von Stillfried hrabina von Salburg (1703–1761)[5], żona Johanna Josepha I
  • 1761–1767 – Michael Raymund baron Stillfried und Rattonitz (1730–1796)
  • 1767-1773 – Augustyn von Stillfried
  • 1773-1796 – Michał Rajmund von Stillfried
  • 1796–1805 – Johann Joseph (Jan Józef) II, hrabia Stillfried und Rattonitz (1762–1805)[6]
  • 1805-1810 Fryderyk August von Stillfried[5]

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Okazały zamek czteroskrzydłowy z wewnętrznym dziedzińcem wznosi się na krawędzi skarpy górnego miasta. Budynek posiada pięcioosiowy dwukondygnacyjny ryzalit dzielony pilastrami z salą półtorakondygnacyjną na piętrze; gładkie elewacje, okna w opaskach z naczółkami, nad oknami okulusy. Pozostałe skrzydła nakryte są łamanymi dachami.

Rezydencie Stillfriedów[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Joseph Wittig: Kronika miasta Nowa Ruda. Kolebka i rozwój przestrzenny miasta Nowa Ruda, Cz. 1, tłum. Artur Olkisz, red. Wojciech Grzybowski, Nowa Ruda: „Maria”, 2004, s. 116 ​ISBN 83-88842-66-8​.
  2. a b Joseph Wittig: Kronika miasta Nowa Ruda. Pobożne miasto, Cz. 2, tłum. Artur Olkisz, red. Wojciech Grzybowski, Nowa Ruda: „Maria”, 2004, ​ISBN 83-88842-66-8​.
  3. a b Joseph Wittig: Kronika miasta Nowa Ruda. Miasto pracujące, Cz. 3, tłum. Artur Olkisz, red. Wojciech Grzybowski, Nowa Ruda: „Maria”, 2005, s. 5 ​ISBN 83-88842-66-8​.
  4. Joseph Wittig: Kronika miasta Nowa Ruda. Rozśpiewane miasto, Cz. 5, tłum. Artur Olkisz, red. Wojciech Grzybowski, Nowa Ruda: „Maria”, 2006, ​ISBN 83-88842-66-8​.
  5. a b Joseph Wittig: Kronika miasta Nowa Ruda. Miasto zwycięskie, Cz. 6, tłum. Artur Olkisz, red. Wojciech Grzybowski, Nowa Ruda: „Maria”, 2006, ​ISBN 83-88842-66-8​.
  6. Johann Joseph II von Stillfried und Rattonitz, syn Michaela Stillfrieda (1730–1796), mąż Elisabeth von Götzen, ojciec Ludwiga Wilhelma Josephsa Antona von Stillfrieda (1790-1865) i Wilhelma von Stillfrieda (1794-1852).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Nowa Ruda studium historyczno-urbanistyczne, T. 2, Iwona Rybka-Ceglecka; współpraca przy katalogu zabytków Magdalena Kirycz, Beata Sebzda; archeologia Maria Sikorska, Donata Wiśniewska; plansze Emilia Dymarska, Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, Wrocław, 2001, s. 30–34
  • Słownik geografii turystycznej Sudetów. Góry Sowie, Wzgórza Włodzickie, T. 11, pod red. Marka Staffy, Wrocław: Wyd. I-Bis 1995, s. 269–262, ​ISBN 83-85773-12-6​.
  • Behan Andrzej, Nowa Ruda: przewodnik historyczno-turystyczny, Wydawnictwo Maria, Nowa Ruda 2006, s. 107–111, ​ISBN 83-60478-08-2​.
  • Nowa Ruda przewodnik, zespół redakcyjny, FOZN, Nowa Ruda 2006, s. 68–71.