Zamek w Czehryniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek w Czehryniu
Ilustracja
Widok miasta z Góry Zamkowej
Państwo  Ukraina
Miejscowość Czehryń
Typ budynku zamek
Ukończenie budowy 1589, 1760
Zniszczono 1678
Pierwszy właściciel Aleksander Wiśniowiecki
Położenie na mapie obwodu czerkaskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu czerkaskiego
Zamek w Czehryniu
Zamek w Czehryniu
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Zamek w Czehryniu
Zamek w Czehryniu
Ziemia49°04′N 32°40′E/49,066667 32,666667

Zamek w Czehryniu – zamek wybudowany przez Aleksandra Wiśniowieckiego, starostę czerkaskiego na Górze Czehryńskiej[1] nad Tiasminą[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Król Polski Zygmunt III Waza osobistym przywilejem wydanym 1 maja 1589 zezwolił Aleksandrowi Wiśniowieckiemu założyć miasto i zbudować zamek na pustym uroczysku zwanym Czehryn[1]. Zamek stojący na wysokiej i skalistej górze nad Tiasminą[1] oblegany był w 1593 przez zbuntowanych Kozaków pod wodzą Kosińskiego, który zginął, nie zdobywając zamku[1]. W latach 1649-1657 starostą na zamek był Bohdan Chmielnicki[1], który go umocnił, opatrzył wszelkim uzbrojeniem, nazwoziwszy armat z Kudaku i z innych twierdz[1]. W podziemiach twierdzy około 1653 pułkownik kozacki Jakow Parchomenko ukrył ogromny skarb zdobyty przez rabunki w Polsce[1]. W 1664 nastąpiło ponowne umocnienie zamku przez Czarneckiego i Sobieskiego[1]. W latach 1674-77 zamek znajdował się w posiadaniu tureckiego sułtana a potem wojsk carskich[3]. Drugi zamek po 1758 zbudował starosta Maciej Potocki[1].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Lustracja z 1622 tak opisuje stan obiektu: do zamku prowadzi drewniana brama wjazdowa. Zamek posiada trzy wysokie baszty, parkan wokół zamku, wykonany z drzewa dębowego, dobrze pobity, obiekt miał wiele komór zamkowych, świetlic na dole dwie i na górze dwie. Z wyposażenia: dwa działa spiżowe, jedną hakownicę, cztery kamienie prochu, i znaczną ilość kul[1]. W 1653 Makary, patriarcha antiocheński tak opisuje twierdzę: Warownia ta postacią swą różni się od innych twierdz w kozackiej ziemi. Pod względem położenia na wyniosłym miejscu i budowy, zbliża się ona podobieństwem do zamku w Aleppo, widać ją też z daleka. Stoi na górze wysokiej i obszernej, obficie zaopatrzona w wodę, dookoła przekopami i stawami opasana. Musiała być mocna niegdyś, lecz obecnie znajduje się w upadku. We środku kilka miejsc skalistych, i są też tam podziwienia godne armaty, błyszczące jak złoto, wszystkie w Polsce przez hetmana zdobyte, na wszystkich herby, napisy i inne znaki[1]. W 1678 fortyfikację wysadził prochem Jerzy – syn Bohdana Chmielnickiego, który był dowódcą armii tureckiej[1]. Drugi zamek wybudowany został za Macieja Potockiego naprzeciwko góry, gdzie niegdyś stała forteca. Posiadał dwie izby z przegródkami, a niedaleko była baszta drewniana nakryta ziemią[1]. W 1792 na górze widoczny był fragment ściany, w której było kilka kul żelaznych oraz jama wykuta w kamieniu, zapewne z przeznaczeniem na skład prochu[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. I. Warszawa: 1880-1902, s. 783-789.
  2. Antoni Urbański: Podzwonne na zgliszczach Litwy i Rusi, (II cz. książki Memento kresowe). Gdańsk: Oficyna Wydawnicza „Graf”: 1991, s. 102.
  3. Czehryń. [dostęp 26.9.13].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]