Zamek w Kowalewie Pomorskim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek w Kowalewie Pomorskim
Obiekt zabytkowy nr rej. A/150/66 z 18.10.1934
Ilustracja
zachowany filar danskeru
Państwo  Polska
Miejscowość Kowalewo Pomorskie
Styl architektoniczny gotyk
Rozpoczęcie budowy 1. ćwierć XIV w.
Ukończenie budowy około 1330
Zniszczono XIX wiek
Położenie na mapie Kowalewa Pomorskiego
Mapa lokalizacyjna Kowalewa Pomorskiego
Zamek w Kowalewie Pomorskim
Zamek w Kowalewie Pomorskim
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek w Kowalewie Pomorskim
Zamek w Kowalewie Pomorskim
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Zamek w Kowalewie Pomorskim
Zamek w Kowalewie Pomorskim
Położenie na mapie powiatu golubsko-dobrzyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu golubsko-dobrzyńskiego
Zamek w Kowalewie Pomorskim
Zamek w Kowalewie Pomorskim
Położenie na mapie gminy Kowalewo Pomorskie
Mapa lokalizacyjna gminy Kowalewo Pomorskie
Zamek w Kowalewie Pomorskim
Zamek w Kowalewie Pomorskim
Ziemia53°09′20″N 18°53′50″E/53,155556 18,897222

Zamek w Kowalewie Pomorskimzamek znajdujący się w Kowalewie Pomorskim, w powiecie golubsko-dobrzyńskim, w województwie kujawsko-pomorskim. Obecnie w stanie ruiny.

Zamek został zbudowany przypuszczalnie między latami 1300–1330[1] przez Krzyżaków w zachodniej części miasta pomiędzy dwoma jeziorami, dziś już nieistniejącymi, w sąsiedztwie przesmyku, przez który prowadził szlak komunikacyjny.

Nieznany jest wygląd zamku, nie zachowały się źródła ikonograficzne, a funkcjonujący w literaturze szkic Conrada Steinbrechta może być uznany jedynie za jego ogólną wizję i dokładniejsze dane na temat formy zamku ustalono dopiero na podstawie badań archeologicznych zakończonych w 2016 roku. W wyniku badań ustalono, że zespół obronny składał się z zamku właściwego (zamku wysokiego) na planie czworoboku o boku 45 na 44 metrach i przedzamczy, otoczonych fosą. Zamek przypuszczalnie nie miał wieży głównej[2]. Na południe od zamku właściwego znajdowały się dwa dodatkowe duże przedzamcza otoczone odrębnymi obwodami murów. Warownia otoczona była dodatkowym pierścieniem murów, które stworzyły obszar parchamu – międzymurza.

Budowę zamku konwentualnego rozpoczęto w okolicy wcześniejszego grodu mazowieckiego, który został nadany w 1222 r. przez księcia Konrada I biskupowi misyjnemu Chrystianowi, który w 1231 r. przekazał go zakonowi krzyżackiemu[3]. Gród ten chronił skutecznie Krzyżaków przed najazdami Litwinów, Bartów i Jaćwingów w latach 1262, 1269–1273. Informacje na temat walk krzyżackiej obsady pierwszej warowni z Bartami podaje Piotr z Dusburga. Komturia krzyżacka powstała tu pomiędzy 1272 a 1275 rokiem i funkcjonowała do 1410 roku. Zamek murowany zbudowano przypuszczalnie pomiędzy latami 1300–1330. Podczas wojny polsko-krzyżackiej, we wrześniu 1330 roku zamek oblegało rycerstwo polskie pod dowództwem Władysława Łokietka.

W 1410 i 1422 roku zamek był obsadzony przez wojska króla Władysława II Jagiełły. Po wojnie trzynastoletniej (1466 rok) był siedzibą starostów grodowych i miejscem sądów grodzkich województwa chełmińskiego. Uszkodzony w czasie wojen szwedzkich w XVII wieku popadł już w tym samym stuleciu w ruinę. Ostatecznie rozebrany przez władze pruskie około połowy XIX wieku na budowę kościoła ewangelickiego. W 1911 roku na dziedzińcu dawnego zamku wysokiego zbudowano wieżę wodociągową.

Zachowały się fragmenty murów przyziemia i filar gdaniska[4].

Badania archeologiczne[edytuj | edytuj kod]

  • W 2013, 2014, 2015 i 2016 roku wykopaliska archeologiczne na terenie zamku i przedzamcza prowadził zespół z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. http://www.skz.pl/sites/default/files/wiadomosci_konserwatorskie/wk_45_ver_15.pdf.
  2. Bogusz Wasik, Zamek w Kowalewie Pomorskim. Dzieje warowni w świetle wyników badań archeologiczno-architektonicznych, „Acta Universitatis Nicolai Copernici: Archeologia” [dostęp 2018-10-05] (ang.).
  3. D. Poliński, „Chełmińskie” warownie Zakonu na pograniczu krzyżacko-pruskim i krzyżacko-polskim, [w:] Pogranicze polsko-pruskie i krzyżackie, t. 2, red. K. Grążawski, Włocławek–Brodnica 2007, s. 155–178.
  4. Rogalski B., Dzieje miasta do XVIII w. oraz rozwój przestrzenny, [w:] Dzieje Kowalewa Pomorskiego, red. J. Danielewicz, Bydgoszcz, s. 57–95.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]