Zbigniew Galus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zbigniew Jerzy Galus
Data i miejsce urodzenia 7 lipca 1934
Szczaworyż k. Kielc
Profesor nauk chemicznych
Specjalność: chemia nieorganiczna, elektrochemia, elektroanaliza
Alma Mater Uniwersytet Łódzki
Doktorat 1960 – nauki chemiczne
Uniwersytet Warszawski
Profesura 1973
Polska Akademia Nauk
Status członek rzeczywisty
Praca naukowo-dydaktyczna
Uczelnia Uniwersytet Warszawski
Instytut Chemii Nieorganicznej i Analitycznej
Prodziekan
Wydział Chemii UW
Okres spraw. 1980–1981
1984–1985
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Komisji Edukacji Narodowej

Zbigniew Jerzy Galus (ur. 7 lipca 1934 w Szczaworyżu[1]) – polski chemik, specjalista w zakresie chemii nieorganicznej, elektrochemii i elektroanalizy, profesor Wydziału Chemii Uniwersytetu Warszawskiego, członek rzeczywisty PAN.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się we wsi Szczaworyż, w gminie Busko-Zdrój (województwo świętokrzyskie). Już jako czteroletni chłopiec zainteresował się chemią – w czasie uroczystości odnowienia doktoratu (z okazji jego 50 rocznicy) wspominał[2]:

…w 1938 roku otrzymałem na Mikołaja książkę pt. „Chemia zdobywa świat”. Chemia przedstawiona w tej książce podziałała na moją wyobraźnię – jawiła mi się jako dziedzina mogąca tworzyć czarodziejską krainę przemian, wybuchów, ognia, dymów, barw…

Studiował na Wydziale Chemii Uniwersytetu Łódzkiego. Ukończył studia w roku 1955. Dwa lata później (1957) rozpoczął pracę w Katedrze Chemii Nieorganicznej i Analitycznej na Wydziale Chemii UW[3]. Pod kierownictwem prof. Wiktora Kemuli[2][3] opracowywał możliwości badań amalgamatów z użyciem nieruchomej kroplowej elektrody rtęciowej. Badania stały się tematem pracy doktorskiej, zakończonej nadaniem stopnia doktora nauk chemicznych w roku 1960[2][3][4][5].

Po doktoracie odbył staż naukowy na University of Kansas, gdzie przez dwa lata badał mechanizmy anodowego utleniania pochodnych aniliny i innych związków organicznych. Współpracował ze znanymi elektrochemikami – profesorami R.N. Adamsem i F.S. Rowlandem – przyszłym laureatem Nagrody Nobla (1995)[3]. Był jednym z pionierów stosowania dyskowych elektrod wirujących (RDE)[6][7], technik radiochemicznych i spektroskopia EPR[3]. Po powrocie do Polski prowadził elektrochemiczne badania kompleksów metali przejściowych, których wyniki stały się podstawą uzyskania habilitacji (1966)[3]. Stanowisko docenta otrzymał w 1967 r.[3], tytuł profesora nadzwyczajnego – w roku 1973, a tytuł profesora zwyczajnego – w roku 1981[2][3][4][5].

Badania i kształcenie kadry naukowej prowadził w Instytucie Chemii Nieorganicznej i Analitycznej. Utworzył w nim Laboratorium Elektrochemii Analitycznej i kierował nim przez 35 lat; stało się uznanym centrum dydaktyki i badań naukowych w tej dziedzinie[2]. Był promotorem w 25 przewodach doktorskich i opiekunem naukowym w 7 przewodach habilitacyjnych (6 spośród młodszych współpracowników otrzymało tytuły profesora)[3][2].

Pełnił funkcję dyrektora Instytutu i prodziekana Wydziału Chemii (1980–1981 i 1984–1985). Działał również w[2][4]:

Publikacje (wybór)[edytuj | edytuj kod]

Zbigniew Galus jest autorem ponad 200 publikacji naukowych i dydaktycznych[2], dotyczących przede wszystkim różnych problemów elektrochemii[8][9][10]. W biogramie zamieszczonym na stronie internetowej PAN zostały wymieniono, jako charakterystyczne, następujące pozycje tego dorobku[4]:

Publikacje książkowe, m.in.
  • Podstawy elektroanalizy chemicznej, PWN Warszawa (1971 i 1977),
  • Fundamentals of Electrochemical Analysis, Horwood – PWN Warszawa (1976 i 1994; wyd. rosyjskie 1974; wyd. chińskie 1987),
  • Elektroanalityczne metody wyznaczania stałych fizykochemicznych (Z. Galus red., PWN Warszawa 1979),
  • Electrochemistry of Mercury (z P. K. Wroną). W: „Encyclopedia of Electrochemistry”. Marcel Dekker, New York 1985.
inne publikacje
  • The Investigation of the Kinetics of Moderately Rapid Electrode Reactions Using Rotating Disc Electrodes (z R.N. Adams), „J. Phys. Chem.”, 67, 1963,
  • On the Present Understanding of the Nature of Inhibition of Electrode Reactions by Adsorbed Neutral Organic Molecules (z J. Lipkowskim), „J. Electroanal. Chem.” , 61, 1975.
  • On the Influence of Solvents on the Rate of Ion-transfer Reactions (z J. Brodą), „J. Electroanal. Chem.”, 198, 1986,
  • Study of the Growth and the Electrochemical Behaviour of Prussian Blue Films Using Electrochemical Quartz Crystal Microbalance (z M. Zadroneckim, P. K. Wroną), „J. Electrochem. Soc.”, 146, 1999,
  • Direct Visualization of the Potential-Controlled Transformation of Hemimicellar Aggregates of Dodecyl Sulfate into a Condensed Monolayer at the Au(111) Electrode Surface (współautorzy: I. Burgess, C.A. Jeffrey, X. Cai, J. Lipkowski), „Langmuir”, 15, 1999.

Odznaczenia[4][edytuj | edytuj kod]

Inne wyróżnienia[4][edytuj | edytuj kod]

  • Nagroda im. Marii Skłodowskiej-Curie (Wydział III Nauk Matematycznych, Fizycznych i Chemicznych PAN, 1984)
  • Medale PTChem[12]:
  • Nagrody Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego za prace naukowe (1964, 1968, 1972, 1976, 1980, 1987, 1991),
  • Nagroda Prezesa Rady Ministrów za całokształt badań naukowych (2004).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Galus Zbigniew Jerzy (pol.). W: Encyklopedia PWN [on-line]. encyklopedia.pwn. [dostęp 2013-02-07].
  2. a b c d e f g h Odnowienie doktoratów prof. Zbigniewa Galusa i prof. Adama Hulanickiego. W: Strona internetowa UW [on-line]. www.uw.edu.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-29)].
  3. a b c d e f g h i M. Łapkowski: Recenzja dorobku naukowego prof. dr hab. Zbigniewa Galusa przygotowana w ramach postępowania o odnowienie doktoratu (pol.). senat.uw.edu.pl, 2011-12-07. [dostęp 2013-02-06].
  4. a b c d e f Członkowie Polskiej Akademii Nauk. Wydział III Nauk Ścisłych i Nauk o Ziemi. Członkowie krajowi rzeczywiści. Galus, Zbigniew Jerzy, PAN [dostęp 2018-08-25].
  5. a b Zbigniew Galus w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 2018-08-25].
  6. Elektroda wirująca (pol.). encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2013-02-07].
  7. Metoda wirującej elektrody dyskowej (RDE). (pol.). W: Materiały dydaktyczne UŁ. Elektrochemia (wykład 6) [on-line]. www.chemia.uni.lodz.pl. [dostęp 2013-02-07].
  8. Galus, Zbigniew (ang.). W: WorldCat Identities [on-line]. orlabs.oclc.org. [dostęp 2013-02-07].
  9. Zbigniew Jerzy Galus (pol.). W: Bibliografia ICM UW [on-line]. bibliografia.icm.edu.pl. [dostęp 2013-02-07].
  10. 15 tytułów spełniających kryteria: Galus, Zbigniew (1934- ) (pol.). W: Katalog Biblioteki Głównej UTP [on-line]. bib2.utp.edu.pl. [dostęp 2013-02-07].
  11. M.P. z 1998 r. nr 36, poz. 495
  12. Laureaci Medali PTChem (pol.). W: Strona internetowa PTChem [on-line]. www.ptchem.pl. [dostęp 2013-02-07].