Zbigniew Laskowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Zbigniew Laskowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 18 grudnia 1914
Stara Sieniawa
Data i miejsce śmierci 14 czerwca 1993
Sarasota, USA
Miejsce spoczynku Cmentarz Les Champeaux w Montmorency pod Paryżem
Zawód, zajęcie lekarz
Odznaczenia
Krzyż Armii Krajowej

De la Reconnaissance Française pour services signalés rendus à la France

Zbigniew Laskowski, właśc. Stanisław Zbigniew Laskowski[a] (ur. 18 grudnia 1914 w Starej Sieniawie, zm. 1993 w Sarasocie na Florydzie) – polski lekarz, więzień KL Mauthausen, współpracownik Radia Wolna Europa, przez blisko 30 lat pracował w szpitalach Sojuszu Północnoatlantyckiego w bazach w Europie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 18 grudnia 1914 roku w Starej Sieniawie, gdzie pracowali oboje rodzice. Był synem Augustyna Benona Laskowskiego i Marii Ludwiki z domu Gutsche. W roku 1919 rodzina (z bolszewickiej konieczności) opuściła kresy i powróciła do centrum kraju. Na stałe osiedlili się w podpoznańskiej Mosinie, gdzie do dzisiaj mieszkają potomkowie rodu[1]. Tam w latach szkolnych zaangażował się w tworzenie pierwszej drużyny harcerskiej[2]. Maturę zdał w 1931 r.[3] w poznańskim Liceum im. Karola Marcinkowskiego. Studia medyczne ukończył w 1937 r. na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Poznańskiego; specjalizował się w pediatrii. Po uzyskaniu dyplomu lekarza wyjechał do Warszawy na staż sanitarny podchorążego w Szpitalu Ujazdowskim. Następnie podjął pracę w stołecznym Szpitalu Dziecięcym przy ulicy Litewskiej.

Po kapitulacji Warszawy we wrześniu 1939 r. niósł na Ujazdowie pomoc żołnierzom rannym w obronie stolicy. Do chwili aresztowania przez Gestapo 10 marca 1943 r. działał w Armii Krajowej, był zaangażowany w akcję przechowywania dzieci żydowskich. Gdy okupant włączył całą ulicę Litewską do dzielnicy niemieckiej, uczestniczył w przenoszeniu szpitala na ulicę Śliską, do pomieszczeń byłego Szpitala Dziecięcego Bersohnów i Baumanów, zamkniętego wraz z likwidacją małego getta. W czasie tej przeprowadzki został zaaresztowany w jego warszawskim mieszkaniu przy ulicy Mokotowskiej 41. Z aresztu śledczego na ulicy Szucha trafił na Pawiak, stamtąd do Fortu VII w Poznaniu[4].

Podczas kilkumiesięcznego ciężkiego śledztwa w poznańskim Domu Żołnierza dowiedział się, że toczy się dochodzenie w sprawie „trucia Niemców”. W Poznaniu zrodził się zamysł podawania śmiertelnego preparatu z opóźnionym działaniem miejscowym i napływowym Niemcom, odwiedzającym kawiarnie „nur für Deutsche”[5]. Akcje taką przygotowywał poznański okręg Związku Odwetu. Zbigniew Laskowski nie był z nią związany. Śledczy niemieccy doszukali się jego nazwiska wśród lekarzy przebywających w Mosinie w penetrowanym okresie – jesienią 1940 r. Wtedy zmarł jego ojciec; dr Laskowski był na pogrzebie.

W październiku 1943 roku znalazł się w obozie dla polskiej inteligencji – KL Mauthausen. Najpierw otrzymał przydział pracy w kamieniołomach. Następnie został skierowany do pracy lekarskiej w obozowym szpitalu[6]. Starał się jak tylko mógł pomagać współwięźniom, utrzymywać ich jak najdłużej w izbie szpitalnej jako chorych, nie nadających się do pracy[7]. Przeżył obóz. Wyszedł 5 maja 1945 r. gdy więźniowie sami opanowali teren. Kilka godzin później wkroczyli Amerykanie, wyprzedzając w tym rejonie Austrii Armię Czerwoną.

Jako lekarz związał się z armią amerykańską. Pracował w szpitalu wojskowym w bazie NATO w Fontainebleau. Jego praktyka lekarska – z konieczności – daleko wykraczała poza zakres obranej pierwotnie specjalizacji pediatrycznej. Opiekował się też powojennymi emigrantami polskimi we Francji. Współpracował z Radiem Wolna Europa (w latach 1953–1973 był autorem ponad tysiąca audycji – cotygodniowych pogadanek lekarskich[8]). Władał sześcioma językami obcymi.

W 1949 r. został odznaczony medalem „De la Reconnaissance Française pour services signalés rendus à la France” – w uznaniu wybitnych zasług wyświadczonych Francji.

Po wystąpieniu w 1967 r. Francji z NATO – przeniósł się do szpitala wojskowego w niemieckim Kaiserslautern (położonym obok Ramstein Air Base) – największej bazy USA w Europie. Potem pracował w Belgii. W armii Stanów Zjednoczonych stacjonującej w bazach Sojuszu Północnoatlantyckiego w Europie był lekarzem przez blisko trzydzieści lat. Uzyskał stopień pułkownika. W 1974 r. wyjechał do USA. Przez Nowy Jork i Williamsburg w stanie Wirginia, osiedlił się w mieście Sarasota na Florydzie. Mając sześćdziesiąt lat skierował swoje zainteresowania zawodowe w stronę geriatrii. Zmarł w 1993 r., w wieku 78 lat[9]. Zgodnie z ostatnią wolą zmarłego ciało zostało sprowadzone do Francji. Jest pochowany na polskim cmentarzu Les Champeaux w Montmorency[10], niedaleko Paryża.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Metrykalnie miał dwa imiona: Stanisław Zbigniew. Używał jednak tylko imienia Zbigniew.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Szkice z przeszłości Mosiny. Praca zbiorowa pod red. T.A.Jakubiaka. KAW Poznań 1979.
  2. Ewelina Szydłowska: Dzieje harcerstwa Mosińskiego 1921-2005. Mosina 2006.
  3. „My z Marcinka” I LO im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, 21 grudnia 2016 [dostęp 2018-11-18] [zarchiwizowane z adresu 2016-12-21].
  4. Historia lekarza, w: Danuta Mostwin: Słyszę, jak śpiewa Ameryka. Polska Fundacja Kulturalna. Londyn 1998 s.104-108. Danuta Mostwin: Portret lekarza, w: Zeszyty Historyczne, zeszyt 107, s. 69–74. Instytut Literacki, Paryż 1994.
  5. Piotr Bojarski: Toksyny nur für Deutsche. Tygodnik Historyczny „ale Historia” nr 50, 31 grudnia 2012.
  6. Karta personalna więźnia nr 38001 Zbigniewa Laskowskiego sporządzona na podstawie głównej księgi ewidencyjnej KL Mauthausen oraz Karta personalna wystawiona przez Wydział Zatrudnienia Więźniów. Zbiory Archiwalne Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu.
  7. Ocaleni z Mauthausen. Historia mówiona. Dom Spotkań z Historią. Ośrodek KARTA. Warszawa 2010 s.185-186. Relacje polskich więźniów niemieckich nazistowskich obozów Mauthausen-Gusen.
  8. Lechosław Gawlikowski: Pracownicy Radia Wolna Europa. Instytut Studiów Politycznych PAN i Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych Warszawa 2015, s. 831.
  9. Stanislaw Laskowski, 78, was work-camp doctor. Sarasota Herald Tribune, 23.06.1993.
  10. ŁASKOWSKI Stanisław (1914-1993) | Polskie groby historyczne we Francji, www.tombeauxpolonais.eu [dostęp 2018-11-18] (pol.).