Zemsko (województwo lubuskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 52°32′7″N 15°27′32″E
- błąd 38 m
WD 52°35'N, 15°30'E
- błąd 20316 m
Odległość 3 m
Zemsko
wieś
Ilustracja
Zabudowania w Zemsku
Państwo  Polska
Województwo  lubuskie
Powiat międzyrzecki
Gmina Bledzew
Liczba ludności (2011) 425[1]
Strefa numeracyjna 95
Tablice rejestracyjne FMI
SIMC 0178666
Położenie na mapie gminy Bledzew
Mapa konturowa gminy Bledzew, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Zemsko”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Zemsko”
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa konturowa województwa lubuskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Zemsko”
Położenie na mapie powiatu międzyrzeckiego
Mapa konturowa powiatu międzyrzeckiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Zemsko”
Ziemia52°32′07″N 15°27′32″E/52,535278 15,458889

Zemsko (niem. Semmritz[2][3]) – wieś w Polsce położona w województwie lubuskim, w powiecie międzyrzeckim, w gminie Bledzew.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

W historii zanotowano wiele polskojęzycznych wariantów nazw miejscowości: Zemsk, Ziemsko, Zamsko, Zębsko, Zambrsko, a w okresie zaborów Polski także zgermanizowane Samst, Kurzig oraz Semmritz[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zemsko na historycznej mapie Wielkopolski sporządzonej w 1888 roku według danych zaczerpniętych z Kodeksu dyplomatycznego.

Miejscowość leży na prawym brzegu Obry, między Skwierzyną, a Międzyrzeczem, na północny wschód od Bledzewa i historycznie należy do Wielkopolski co potwierdzają dokumenty zebrane w Kodeksie dyplomatycznym[4].

Datę nadania dóbr w Zemsku cystersom z klasztoru Dobrilugk znajdującego się na Łużycach Górnych przez księcia wielkopolskiego Władysława Odonica umiejscawia się między 1232 a 1235 rokiem. Zakonnicy przenieśli się wówczas do Zemska z powodu wylewów Obry z jej zakola pod Starym Dworkiem. Klasztor i kościół drewniany wzniesiono r. 1285. Z powodu braku dostatecznej ilości wody w r. 1578 zakonnicy przenieśli się do Bledzewa[4].

W obu przypadkach woda, jej nadmiar, a następnie jej brak, były powodem translokacji.

W okresie Rzeczypospolitej Obojga Narodów wieś duchowna Zębsko należała do miejscowego klasztoru i podlegała opatowi bledzewskiemu. Położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego[5]. Według historycznych dokumentów podatkowych z 1580 opat bledzewski posiadał w Zemsku 10 łanów osadniczych, 21 zagrodników, 4 komorników. We wsi pracował także owczarz posiadający 50 owiec oraz kowal. W 1784 odnowiono podupadły kościół kosztem opactwa[4].

Parafia dobudowała w 1836 do drewnianego kościoła wieżę murowaną. Dobra Zemsko należały do opactwa bledzewskiego aż do zniesienia klasztoru przez rząd pruski w roku 1835.[4]

Wskutek II rozbioru Polski w 1793 r., miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Żemsko należała do wsi większych w ówczesnym pruskim powiecie Międzyrzecz w rejencji poznańskiej[6]. Żemsko należało do okręgu starodworskiego tego powiatu i stanowiło część majątku Stary Dworek, którego właścicielem był wówczas rząd pruski[6]. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 311 mieszkańców, którzy zamieszkiwali 38 dymów (domostw)[6].

Pod koniec XIX wieku jako wieś dworską leżącą w powiecie międzyrzeckim odnotował miejscowość XIX wieczny Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. Część dworska liczyła 248 hektarów i miała wówczas 6 domów zamieszkanych przez 64 mieszkańców wyznania ewangelickiego. Część chłopska natomiast liczyła 36 hektarów powierzchni, na której stały 3 domy i mieszkało w nich 12 mieszkańców wyznania ewangelickiego[4]

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa gorzowskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[7]:

  • kościół filialny pod wezwaniem Zwiastowania NMP z 1840 roku. Budowla o cechach klasycystycznych, murowana, prostokątna, z prezbiterium, zakrystią i wieżą[8]
  • dwór, drewniany, XVIII, nie istnieje.
Architektura sakralna Zemska
Kościół filialny
Kapliczka w środku wsi
Kapliczka przydrożna


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jednostki organizacyjne i pomocnicze: Sołectwa Gminy Bledzew, Warszawa: BIP Bledzew, 31 grudnia 2011.
  2. Zemsko, Semmritz (niem.). [dostęp 2020-08-30].
  3. Semmritz (niem.). [dostęp 2020-08-30].
  4. a b c d e f Zemsko, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 571.
  5. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 42.
  6. a b c Leon Plater: Opisanie historyczno-statystyczne Wielkiego Ksie̜ztwa Poznańskiego. Lipsk: Ksie̜garnia Zagraniczna (Librairie Étrangère) Jana Nepomucena Bobrowicza, 1846, s. 260.
  7. Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 23. [dostęp 26.1.13].
  8. Stanisław Kowalski: Zabytki architektury województwa lubuskiego. Zielona Góra: Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków, 2010, s. 423. ISBN 978-83-931526-0-5.