Zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Wielikąt”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wielikąt
zespół przyrodniczo-krajobrazowy
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Położenie Wielikąt
powiat wodzisławski
Mezoregion Kotlina Raciborska
Data utworzenia 1993
Akt prawny Rozporządzenie Nr 131/93 Wojewody Katowickiego z dnia 8 lipca 1993 r.[1]
Powierzchnia 642,81 ha
Położenie na mapie gminy Lubomia
Mapa lokalizacyjna gminy Lubomia
Wielikąt
Wielikąt
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wielikąt
Wielikąt
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Wielikąt
Wielikąt
Położenie na mapie powiatu wodzisławskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wodzisławskiego
Wielikąt
Wielikąt
Ziemia50°01′06″N 18°18′12″E/50,018333 18,303333

Zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Wielikąt”zespół przyrodniczo-krajobrazowy w województwie śląskim, w powiecie wodzisławskim, w gminie Lubomia w pobliżu osady Wielikąt. Został utworzony w 1993 r. na mocy Rozporządzenia Wojewody Katowickiego, co było efektem wieloletnich starań przyrodników, m.in. z Górnośląskiego Koła Ornitologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Przyjaciół Przyrody „pro Natura”.

Obejmuje kompleks stawów hodowlanych Gospodarstwa Rybackiego „Wielikąt”, wraz z otaczającymi polami i łąkami. Kompleks składa się z dziewięciu większych (17–40 ha) i kilkunastu małych stawów. Jego łączna powierzchnia wynosi 642,81 ha[2], z czego zbiorniki wodne zajmują 370,5 ha. Wzdłuż większości grobli występują szuwary, najczęściej szerokości 2–4 m, a niekiedy do 50 m szerokości. Główną masę roślinności wynurzonej stanowi trzcina pospolita, a następnie pałki – szerokolistna i wąskolistna. Występuje tu także rzadki kosaciec żółty. Groble otaczające zbiorniki na ogół porastają drzewa liściaste, przede wszystkim dęby szypułkowe, klony – zwyczajne i jawory, brzozy brodawkowate, topole czarne, osiki, graby oraz olchy czarne. Stare jawory i klony rosną też wzdłuż drogi polnej łączącej dwa przysiółki – Wielikąt z Grabówką. Oprócz tego od strony wschodniej przylegają do ogroblowania pasy starego zadrzewienia (głównie olsza) o łącznej powierzchni około 7 ha. Wśród występujących w „Wielikącie” krzewów przeważają wierzby – biała, krucha i szara, bez czarny, tarnina, dzika róża, jeżyna popielica, a także kalina koralowa i kruszyna pospolita. Woda do napełniania i zasilania stawów pochodzi z potoków Syrynka i Lubomka. Przez środek kompleksu stawów przebiega kolejowa linia towarowa. W odległości około 450 m na zachód od stawów przepływa Odra.

Kompleks stawów stwarza unikatowe warunki dla bytowania i rozrodu ptactwa wodnego. Jest on ważnym elementem korytarza ekologicznego. Został zaliczony do najcenniejszych akwenów Śląska. W 2004 roku Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, na podstawie obowiązujących w całej Unii Europejskiej kryteriów, ogłosiło stawy Wielikąt wraz z sąsiednim Lasem Tworkowskim ostoją ptaków o randze międzynarodowej (IBA). W 2008 r. Rozporządzeniem Ministra Środowiska ostoja ta została włączona do obszarów specjalnej ochrony ptaków (Europejskiej Sieci Ekologicznej) Natura 2000 „Stawy Wielikąt i Las Tworkowski” PLB240003[1].

Dotychczas stwierdzono w „Wielikącie” 236 gatunków ptaków, w tym 129 lęgowych lub prawdopodobnie lęgowych. Z grupy ptaków wodno-błotnych zanotowano występowanie 123 gatunków, a wśród nich w wieloleciu 49 gatunków, których gniazdowanie było pewne, prawdopodobne bądź możliwe. Stanowiska lęgowe mają tu gatunki zagrożone i potencjalnie zagrożone w skali globalnej, europejskiej, krajowej oraz regionalnej. Są to m.in.: bąk, bączek, krakwa, hełmiatka, podgorzałka, orzeł bielik, kropiatka, krwawodziób, zimorodek, podróżniczek, brzęczka i wąsatka. W 2008 r. stwierdzono tu piąty przypadek lęgu w Polsce gęsiówki egipskiej. Poza znaczeniem związanym z zapewnieniem warunków do lęgów dla bogatego zespołu awifauny, „Wielikąt” pełni też ważną funkcję jako miejsce odpoczynku ptaków w okresie przelotów i koczowania polęgowego. Pierzą się na stawach pokaźne stada ptaków wodnych, np. w latach 1990. były one najważniejszym pierzowiskiem łabędzi niemych w południowo-zachodniej Polsce, skupiającym do 1300 ptaków. Podczas przelotów stwierdzono tu takie rzadkie w Polsce gatunki, jak kormoran mały, pelikan różowy, czapla nadobna, warzęcha, gęś mała, gęś tybetańska, bernikla rdzawoszyja, kazarka rdzawa, sterniczka, sęp płowy, błotniak stepowy, kobczyk, dubelt, czajka towarzyska, brodziec pławny, terekia i wydrzyk długosterny.

W roku 2003 wytyczono w „Wielikącie” 4-kilometrową ścieżkę dydaktyczną.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]