Zjednoczenie Kolejowców Polskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zjednoczenie Kolejowców Polskich
Państwo  Polska
Siedziba Warszawa, Al. Jerozolimskie 101 (obecnie 107)
Data założenia [1919], 1929
Zakończenie działalności 1939
Rodzaj stowarzyszenia związek zawodowy
Zasięg organizacja o zasięgu krajowym
Prezes Włodzimierz Dziekoński
Członkowie 110.000 (1929), 59 tys. (1931), 62 tys. (1932), 55 tys. (1936), 45 tys. (1939)
Powiązania Związek Ludowo-Narodowy Chrześcijańska Demokracja
brak współrzędnych

Zjednoczenie Kolejowców Polskich, największa z działających w okresie międzywojennym w środowisku pracowników kolejowych organizacji związkowych, powstała 9 maja 1929 na skutek działań władz sanacyjnych z połączenia Polskiego Związku Kolejowców (1919-1929, ok. 70 tys. członków) oraz Związku Kolejarzy Zjednoczenia Zawodowego Polskiego (ok. 40 tys. czł.), łącznie 110 tys. członków. Akt połączenia współpodpisał m.in. Ignacy Mościcki, prezydent RP. W okresie kryzysu ilość członków obniżyła się do 59 tys. (1931), 62 tys. (1932) zaś w 1939 45 tys.

Choć Statut zakładał m.in., że „związek jest organizacją ściśle zawodową, bezpartyjną, demokratyczną, opartą na zasadach narodowych i chrześcijańskich.”, de facto organizacja blisko współpracowała z partiami narodowymi (Związek Ludowo-Narodowy) i chadeckimi (Chrześcijańska Demokracja), centralą związkową Zjednoczenie Zawodowe Polskie, Naczelnym Komitetem Pracowników Państwowych, Kolejowych i Komunalnych w Warszawie oraz była członkiem Ligi Słowiańskich Narodowych Organizacji Pracowników Kolei i Żeglugi.

Organizacyjnie składała się z 30 sekcji zawodowych, m.in. mechanicznej, drogowej, przetokowych i zwrotniczych, techników kolejowych i zawiadowców odcinków, oraz z zarządów terytorialnych – okręgowych (9), oddziałów i kół; łącznie 315 oddziałów.

Obecnie kontynuatorką działań związku jest Sekcja Krajowa Kolejarzy NSZZ „Solidarność”.

Prezesi[edytuj | edytuj kod]

Polski Związek Kolejowców[edytuj | edytuj kod]

  • inż. Stefan Wiktor (1919-)[1]

Zjednoczenie Kolejowców Polskich[edytuj | edytuj kod]

Media[edytuj | edytuj kod]

Organem prasowymi Polskiego Związku Kolejowców był Kolejowiec Polski (1920-1929) z redakcją w Krakowie, a od 1922 w Warszawie, a następnie po zjednoczeniu Głos Kolejowca (1929-1939), z siedzibą redakcji w Warszawie, nakład 40-60 tys. egz. Związek wydawał też co roku w nakładzie 50 tys. Kalendarz – Informator Z.K.P..

Sekcja techników kolejowych publikowała mieś. Technik Kolejowy (1926-1934).

Siedziba[edytuj | edytuj kod]

W 1930 siedziba związku mieściła się przy ul. Marszałkowskiej 113 m. 6 (wł. budynku ks. Albrecht Radziwiłł), a następnie w wybudowanym w latach 1937-1938 budynku w Warszawie, w Al. Jerozolimskich 101 (obecny adres domu: Al. Jerozolimskie 107), określanym niejednokrotnie jako Dom Kolejowców Polskich. Wcześniej w tym miejscu stał budynek w którym mieściły się siedziby Związku Kolejarzy Zjednoczenia Zawodowego Polskiego (Z.Z.P.) oraz Polskiego Związku Kolejowców (1927). W okresie 1945-1948 w zrujnowanym w 50%[4] budynku na czas odbudowy swojej siedziby przy obecnej ul. Jaracza 2 mieścił się Związek Zawodowy Kolejarzy, w latach 1950-1991 redakcja tygodnika „Sygnały”. Następnie redakcja „Rzeczpospolitej”. Obecnie zlokalizowano tu m.in. Akademickie Liceum Ogólnokształcące. Od 2014 redakcja "Kuriera Kolejowego".

Ponadto związek dysponował budynkami związkowymi, dużymi w:

  • Katowicach, ul. Kościuszki 3,
  • Krakowie, ul. Filipa 6 (zbud. 1929-1931), od 1973 siedziba Domu Kultury Kolejarza, od 1996 zarządzanego przez Kolejowe Towarzystwo Kultury,
  • Poznaniu,
  • Stanisławowie, ul. 3-go Maja róg Ormiańskiej,
  • Toruniu, ul. Sienkiewicza 3,
  • Wilnie, ul. Wiwulskiego 4

mniejszymi w: Brodach, Brześciu, Dziedzicach, Lwowie, Łapach, Skarżysku, Wołkowysku; również pensjonatem w Niemirowie-Zdroju (pow. Rawa Ruska, woj. lwowskie) (1927-)[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. założyciel związku; wg Inżynier Kolejowy nr 10/1933, s. 264
  2. Poseł w latach 1935-1938, źródło: [1].
  3. Poseł w latach 1938-1939, źródło: [2].
  4. S. Zamkowska, Odbudowa i funkcjonowanie kolei polskich 1944-1949, s. 37.
  5. Joanna Zagdańska: Domy turystyczno-zdrowotne środowisk kolejarskich II Rzeczypospolitej Polskiej budowane i utrzymywane w systemie dobrowolnych opodatkowań, Zeszyty Naukowe. Turystyka i Rekreacja 21, 2018, nr 1, Wyższa Szkoła Turystyki i Języków Obcych Warszawa 2018

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Kamiński: Kalendarz Poradnik obywatelski i służbowy Kolejowca Polskiego 1927, Wilno.
  • Adam Skwarczyński (red.): Atlas organizacyj społecznych, Wydawnictwo Towarzystwa Kultury i Oświaty Warszawa 1932.
  • 20-lecie komunikacji w Polsce odrodzonej, Koncern Prasowy „Ilustrowany Kuryer Codzienny” Kraków 1939.
  • Ruch zawodowy w Polsce: zarys dziejów, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych Warszawa 1974-1981.
    • tom I 1869-1918, Warszawa 1974.
    • tom II część I 1918-1929, Warszawa 1980.
    • tom II część II 1929-1944, Warszawa 1981, ​ISBN 83-202-0039-3​.
  • Józef Piłatowicz: Słownik polskich stowarzyszeń technicznych i naukowo-technicznych do 1939 r., [w:] Ruch stowarzyszeniowy inżynierów i techników polskich do 1939 r., T. II, NOT Warszawa 2005, ​ISBN 83-921738-2-1
  • Joanna Zagdańska: Domy turystyczno-zdrowotne środowisk kolejarskich II Rzeczypospolitej Polskiej budowane i utrzymywane w systemie dobrowolnych opodatkowań, Zeszyty Naukowe. Turystyka i Rekreacja 21, 2018, nr 1, Wyższa Szkoła Turystyki i Języków Obcych Warszawa 2018
  • książki telefoniczno-adresowe

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]