Zofia Czechowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zofia Czechowska
Zosia, Zosia II
porucznik porucznik
Data i miejsce urodzenia 24 listopada 1923
Warszawa
Data i miejsce śmierci 12 czerwca 2006
Warszawa
Przebieg służby
Siły zbrojne Flaga PPP.svgArmia Krajowa
Główne wojny i bitwy II wojna światowa (powstanie warszawskie)
Późniejsza praca Zakłady Ceramiki Radiowej
Instytut Badań Jądrowych
Instytut Tele- i Radiotechniczny
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941) Krzyż Armii Krajowej Warszawski Krzyż Powstańczy Medal za Warszawę 1939–1945

Zofia Czechowska ps. „Zosia”, „Zosia II” (ur. 24 listopada 1923 w Warszawie, zm. 12 czerwca 2006 w Warszawie) – łączniczka i kolporterka prasy 2. plutonu „Baszty”, potem Kedywu, w powstaniu warszawskim sanitariuszka i łączniczka batalionu „Zośka”, z zawodu inżynier chemik. Dama orderu Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Zofia Czechowska urodziła się w Warszawie jako córka inżyniera budowlanego Wacława i Heleny z d. Charelik. W latach 1929–1935 była uczennicą Prywatnej Szkoły Powszechnej ss. Zmartwychwstanek, w 1939 roku po ukończeniu 6 klas Gimnazjum im. A. Piłsudskiej uzyskała małą maturę. Od początku okupacji uczęszczała na tajne komplety zorganizowane przez tę szkołę. Po zezwoleniu władz okupacyjnych na otwarcie i działania szkół zawodowych zaczęła naukę w Państwowym Liceum Chemiczno-Ceramicznym przy ul. Hożej 88, które ukończyła w 1942 roku. Przez kolejne dwa lata studiowała na tajnych kompletach Wydziału Chemii Politechniki Warszawskiej[1][2].

W lipcu 1940 roku została zaprzysiężona w Związku Walki Zbrojnej jako „Zosia” bądź „Zosia II”. Początkowo pełniła funkcję łączniczki i kolporterki prasy konspiracyjnej w 2. plutonie „Baszty”. W 1941 roku została służbowo przeniesiona do oddziału dyspozycyjnego „Kolegium A” Kedywu Okręgu Warszawskiego AK na Żoliborz pod dowództwo por. Stanisława Sosabowskiego ps. „Stasinek”[3]. Brała udział w akcjach tego oddziału i angażowała się w pomoc Żydom. Wraz z bratem Stanisławem, jego narzeczoną Haliną Grabowską i Janiną Wowkowiczówną pomagali koleżance Żydówce Wandzie Lubelskiej i jej rodzinie, zamkniętym w getcie[4]. W marcu 1944 roku udało jej się uratować synka Zofii i Kazimierza Jakubowskich, aresztowanych i zamordowanych w czasie śledztwa przez Gestapo. Weszła do ich mieszkania w czasie gdy Niemcy robili rewizję, przedstawiła się jako opiekunka do dziecka, uspokoiła chłopca i wyniosła z domu. Niemcy zatrzymali wówczas jej kenkartę, dlatego zmuszona była ukrywać się do wybuchu powstania warszawskiego, a także przerwać studia[1][5].

W powstaniu warszawskim była sanitariuszką i łączniczką w składzie batalionu „Zośka”. Ze swoim oddziałem brała udział w walkach na Woli i na Starym Mieście. Była sanitariuszką w szpitalu powstańczym „Pod Krzywą Latarnią” przy ul. Podwale 25. Z grupą rannych ze szpitala przeszła kanałami do Śródmieścia. Z „Kolegium A” i „Zośka” walczyła od 4 września na Czerniakowie[3]. Stamtąd w czasie ewakuacji nocą z 16 na 17 września udało jej się wraz z rannymi przeprawić pontonem saperów 1 Armii Wojska Polskiego na Saską Kępę. Została wcielona razem z Danutą Mancewicz ps. „Danka” do Armii Berlinga, jednak wkrótce obie zdołały uciec, przechodząc po zamarzniętej Wiśle na Żoliborz[1][2].

Po wojnie, od 1946 roku, kontynuowała studia chemiczne, najpierw na Politechnice Łódzkiej, a od 1948 roku na Wydziale Chemii Politechniki Warszawskiej. W 1950 roku rozpoczęła pracę w Instytucie Przemysłu Szkła i Ceramiki jako starszy asystent. Studia ukończyła 30 października 1952 roku w zakresie technologii ceramiki, uzyskawszy tytuł inżyniera chemika i magistra nauk technicznych[2][6].

W latach 1954–1958 pracowała w Zakładach Ceramiki Radiowej, a przez następne dwa lata w Instytucie Badań Jądrowych na stanowisku starszego asystenta. W 1960 roku została adiunktem w Instytucie Tele- i Radiotechnicznym i pracowała tam do 1979 roku, kiedy przeszła na emeryturę. W latach 90. XX w. pracowała społecznie w Centrum Kobiet na Bielanach w kole dzielnicowym Unii Wolności. W 2002 roku przeszła ciężki wylew i po pobycie w szpitalu do śmierci mieszkała w Warszawie[6].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Zofia Czechowska w powstaniu straciła narzeczonego, Antka Wojciechowskiego, który ranny w nogi przebywał w szpitalu Św. Łazarza, gdzie został zamordowany przez Niemców 6 sierpnia 1944 roku wraz z innymi rannymi. Straciła także dwóch braci i siostrę Irenę ps. „Basia”. Brat Stanisław został rozstrzelany 3 grudnia 1943 roku w egzekucji przy ul. Puławskiej. Rodziny własnej nie założyła[3][7].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zofia Czechowska została odznaczona Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari za udział w powstaniu warszawskim. Ze względu na brak dokumentu nadania, order zweryfikowany został dopiero w grudniu 1965 roku przez Główną Komisję ds. Weryfikacji Odznaczeń, przez ZG ZBoWiD z nr. zaśw. DK-05102/W. Została także odznaczona[2][6]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Zawacka (red.) 2005 ↓, s. 118.
  2. a b c d Wiesław Misztal, Mirosław Sulej: Zofia Czechowska. Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej. s. 6–8. [dostęp 2019-07-19].
  3. a b c Zofia Czechowska. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2019-07-19].
  4. Listy z getta Wandy Lubelskiej. Eprace.edu.pl. [dostęp 2019-07-19].
  5. Ankieta Uczestnika Powstania Warszawskiego. Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej. [dostęp 2019-07-19].
  6. a b c Zawacka (red.) 2005 ↓, s. 119.
  7. Zawacka (red.) 2005 ↓, s. 118–119.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]