Zoran Zaew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zoran Zaew
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 8 października 1974
Strumica
Premier Macedonii Północnej[a]
Okres od 31 maja 2017
Przynależność polityczna Socjaldemokratyczny Związek Macedonii
Poprzednik Emił Dimitriew
Burmistrz Strumicy
Okres od 2005
do 2016
Przynależność polityczna Socjaldemokratyczny Związek Macedonii
Poprzednik Kirił Јanew
Następca Kostadin Kostadinow

Zoran Zaew, mac. Зоран Заев (ur. 8 października 1974 w Strumicy) – macedoński polityk, przewodniczący Socjaldemokratycznego Związku Macedonii (SDSM) w latach 2008–2009 oraz od 2013, burmistrz Strumicy w latach 2005–2016. Od 2017 premier Macedonii (Północnej)[a].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Zoran Zaew urodził się w Strumicy, gdzie również ukończył edukację na poziomie podstawowym i średnim. W 1997 został absolwentem ekonomii na Uniwersytecie Świętych Cyryla i Metodego w Skopje. Następnie ukończył podyplomowe studia ekonomiczne na tejże uczelni[1][2].

W latach 1997–2003 pracował w przedsiębiorstwie Trgopromet-Strumica, w której był dyrektorem od 2001 do 2003. W 1996 wstąpił w szeregi Socjaldemokratycznego Związku Macedonii. W latach 2003–2005 był posłem do Zgromadzenia Republiki Macedonii. W wyborach lokalnych w 2005 został wybrany na urząd burmistrza Strumicy. Reelekcję na tym stanowisku uzyskiwał w wyborach w 2009 i w 2013. Z urzędu zrezygnował w grudniu 2016[1][2] w związku z ponownym objęciem mandatu poselskiego[3].

W lipcu 2008, w czasie zajmowania urzędu burmistrza, został aresztowany pod zarzutem korupcji, defraudacji publicznych funduszy i nieprawidłowości przy budowie centrum handlowego w Strumicy[4]. W odpowiedzi Socjaldemokratyczny Związek Macedonii rozpoczął bojkot prac parlamentu, uznając zatrzymanie jej członka za nielegalne i politycznie motywowane[5]. Kryzys polityczny w kraju zakończył należący również do SDSM prezydent Branko Crwenkowski, który w sierpniu 2008 ułaskawił Zorana Zaewa[6].

W 2006 objął funkcję wiceprzewodniczącego SDSM, którą zajmował do 2008. We wrześniu tegoż roku został wybrany na nowego przewodniczącego partii (zastępując Radmiłę Szekerinską). Pozostał nim do 2009, kiedy stanowisko to objął ponownie były prezydent Branko Crwenkowski[7]. Zoran Zaew objął wówczas ponownie stanowisko wiceprzewodniczącego SDSM. W lipcu 2013, po rezygnacji z funkcji złożonej przez byłego prezydenta, został ponownie przewodniczącym Socjaldemokratycznego Związku Macedonii[1][2].

Jako lider opozycji od lutego 2015 rozpoczął sukcesywne ujawnianie tajnych nagrań, wedle których działacze rządzącej koalicji premiera Nikoły Gruewskiego mieli przyjmować korzyści majątkowe, podsłuchiwać swoich oponentów politycznych, dziennikarzy, przedstawicieli sądownictwa i państwowej komisji wyborczej oraz przywódców religijnych, w sumie około 20 tysięcy osób. Ujawnienie nagrań oraz nowych informacji o możliwej próbie tuszowania przez przedstawicieli rządu okoliczności śmierci jednego z demonstrantów w 2011 doprowadziły w maju 2015 do protestów ulicznych, dymisji dwóch ministrów oraz wysunięcia żądania dymisji samego premiera[8][9]. W wyniku porozumienia politycznego, zawartego w czerwcu 2015 pod auspicjami Unii Europejskiej, SDSM oraz WMRO-DPMNE uzgodniły powołanie wspólnego tymczasowego rządu i rozpisanie wcześniejszych wyborów parlamentarnych, co miało zakończyć kryzys polityczny[10]. Nikoła Gruewski zrezygnował ze stanowiska w styczniu 2016[11], natomiast 11 grudnia 2016 przeprowadzone zostały przedterminowe wybory parlamentarne[12].

W wyborach parlamentarnych koalicja skupiona wokół SDSM pod przewodnictwem Zorana Zaewa uzyskała 49 mandatów w 120-osobowym parlamencie, podczas gdy WMRO-DPMNE i jego sojusznicy 51 mandatów[13]. W styczniu 2017, po nieudanej próbie sformowania gabinetu przez Nikołę Gruewskiego w styczniu 2017[14], Zoran Zaew do rozmów koalicyjnych z sukcesem przystąpił z partiami mniejszości albańskiej. Głównym żądaniem partii albańskich było uznanie języka albańskiego za drugi język oficjalny kraju[15].

Prezydent Ǵorge Iwanow początkowo sprzeciwił się powierzeniu mu misji sformowania rządu, uzasadniając to zagrożeniem suwerenności kraju[15]. Decyzję zmienił po zamieszkach w parlamencie, do których doszło po wyborze na stanowisko przewodniczącego izby etnicznego Albańczyka Talata Xhaferiego. Ostatecznie prezydent powierzył Zoranowi Zaewowi misję sformowania gabinetu 17 maja 2017 (po jego pisemnej deklaracji o gwarancji jedności i suwerenności Macedonii oraz przy nieformalnej presji ze strony Unii Europejskiej)[16]. 31 maja 2017 jego rząd uzyskał wotum zaufania w parlamencie. Wśród 25 ministrów znalazło się siedmiu przedstawicieli mniejszości albańskiej, stanowiącej 1/3 mieszkańców kraju[17][18].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Zoran Zaew jest żonaty, ma dwoje dzieci[1][2].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Do lutego 2019 państwo nosiło nazwę Republika Macedonii.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d President Zoran Zaev (ang.). sdsm.org.mk. [dostęp 2018-09-14].
  2. a b c d Претседател на СДСМ Зоран Заев (mac.). sdsm.org.mk. [dostęp 2018-09-14].
  3. Members of Parliament (ang.). sobranie.mk. [dostęp 2018-09-14].
  4. Macedonia: partie opozycyjne bojkotują parlament. osw.waw.pl, 23 lipca 2008. [dostęp 2018-08-14].
  5. Democracy in Macedonia: The Crying Game (ang.). balcanicaucaso.org, 25 lipca 2008. [dostęp 2018-08-14].
  6. Presidential pardon ends parliament crisis in Macedonia (ang.). setimes.com, 3 sierpnia 2008. [dostęp 2018-08-14].
  7. Leaders of Macedonia (ang.). zarate.eu. [dostęp 2018-09-14].
  8. Macedonia ministers resign amid phone-tapping scandal (ang.). bbc.com, 13 maja 2015. [dostęp 2018-09-14].
  9. Power struggle in Macedonia (ang.). bbc.com, 6 maja 2015. [dostęp 2018-09-14].
  10. Macedonia unrest: EU brokers plan for early elections (ang.). bbc.com, 2 czerwca 2015. [dostęp 2018-09-14].
  11. Macedonia crisis: Parliament calls off June poll amid turmoil (ang.). bbc.com, 18 maja 2016. [dostęp 2018-09-14].
  12. Macedonia election: Conservatives win fragile parliamentary majority (ang.). bbc.com, 12 grudnia 2016. [dostęp 2018-09-14].
  13. December 2016 (ang.). rulers.org. [dostęp 2018-09-14].
  14. January 2017 (ang.). rulers.org. [dostęp 2018-09-14].
  15. a b Macedonia’s president blocks new coalition government (ang.). bbc.com, 1 marca 2017. [dostęp 2018-09-14].
  16. Macedonia president backs down, hands opposition mandate to form cabinet (ang.). euractiv.com, 17 maja 2017. [dostęp 2018-09-14].
  17. Macedonia’s parliament endorses new government (ang.). reuters.com, 31 maja 2017. [dostęp 2018-09-14].
  18. May 2017 (ang.). rulers.org. [dostęp 2018-09-14].