Zygmunt Kratko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zygmunt Kratko
Data i miejsce urodzenia 19 maja 1906
Izbica
Data śmierci 10 marca 1982
zastępca kierownika Wydziału Socjalno-Zawodowego KC PZPR
Okres od 1949
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Zygmunt Kratko pseud. Hersz, Jabłoński, Wiktor, Zelman (ur. 19 maja 1906 w Izbicy, zm. 10 marca 1982 w Izraelu) – działacz komunistyczny, sekretarz Komitetu Okręgowego (KO) KPZB w Lidzie, zastępca kierownika Wydziału Zawodowego KC PPR (1947-1948) i Wydziału Socjalno-Zawodowego KC PZPR (1949).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Z pochodzenia Żyd, syn Azriela i Bajli, brat Józefa, działacza komunistycznego i oficera Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Gdy był dzieckiem, rodzice przeprowadzili się z nim do Zamościa, a potem do Chełma, gdzie w 1926 skończył państwowe gimnazjum; podczas nauki należał do żydowskiej organizacji harcerskiej Ha-Szomer Ha-Cair, a później do komunizującego kółka samokształceniowego, w którym powstało koło Związku Młodzieży Komunistycznej (ZMK; od 1930: KZMP). Członek Komitetu Miejskiego (KM) ZMK w Chełmie. Od jesieni 1926 studiował historię na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, gdzie nadal działał w ZMK i prowadził odczyt MOPR i był sekretarzem Komitetu Wyborczego "bloku socjalistycznego", biorąc udział w akcji wyborczej do Rady Miejskiej w Wilnie. Od jesieni 1927 działacz KPZB, skierowany przez tę partię do pracy w Związku Zawodowym Robotników Przemysłu Chemicznego i Pokrewnych w RP. Był sekretarzem miejscowego oddziału tego Związku. Współpracował z Wydziałem Zawodowym KM i KO KPZB i pracował krótko w Biurze Żydowskim KO KPZB. Od 1928 członek, a od grudnia 1928 sekretarz KM KPZB w Wilnie i członek KO KPZB w Wilnie. W grudniu 1929 został aresztowany, relegowany z 3. roku studiów na USB i skazany na 6 miesięcy więzienia za działalność komunistyczną. Po zwolnieniu wiosną 1930 był sekretarzem Związku Zawodowego Robotników Przemysłu Spożywczego Ziemi Wileńskiej, później prowadził działalność komunistyczną w Lidzie, gdzie zorganizował KO KPZB i został jego sekretarzem. W sierpniu 1930 ponownie aresztowany i V 1931 skazany na 8 lat więzienia. Więziony w Wilnie na Łukiszkach, w Rawiczu, Wronkach i Koronowie. Podczas pobytu w więzieniu został zawieszony w prawach członka KPZB do wyjaśnienia sprawy jego zachowania się w śledztwie, w 1934 przywrócono mu prawa członka KPZB. 21 V 1936 został przedterminowo zwolniony z więzienia i zamieszkał u żony Temy (również działaczki KPZB) w Otwocku. Z poręczenia Komitetu Warszawskiego KPP I 1937 został II sekretarzem oddziału Związku Zawodowego Pracowników Handlowych w Warszawie.

Po ataku Niemiec na Polskę udał się na wschód, gdzie jesienią 1939 brał aktywny udział w organizowaniu sowieckich władz komunalnych w Chełmie i Kowlu, a XI 1939 udał się do Lwowa, gdzie do VI 1941 studiował historię. Po 22 VI 1941 ewakuowany do Dnieprodzierżyńska na Północnym Kaukazie, gdzie do II 1942 był księgowym w kołchozach. III 1942 - I 1943 służył w batalionie budowlanym Armii Czerwonej; nie został zmobilizowany mimo skierowania do służby liniowej. Od stycznia 1944 służył w 3 Dywizji Piechoty WP w stopniu porucznika, potem kapitana, w Wydziale Polityczno-Wychowawczym, gdzie był kronikarzem i wykładowcą. Od lipca 1944 członek organizacji partyjnej w wojsku i członek grupy operacyjnej kierowanej przez Edwarda Ochaba i Romana Zambrowskiego. VIII-XII 1944 kierownik Wydziału Ogólnego Resortu Informacji i Propagandy PKWN, I 1945 - XII 1946 dyrektor gabinetu Ministerstwa Informacji i Propagandy.

Od 1 VI 1945 z poręczenia Sekretariatu KC PPR pełnomocnik MBP do Sztabu wojsk walczących z podziemiem niepodległościowym na Lubelszczyźnie. Od II 1947 do XII 1948 zastępca kierownika Wydziału Zawodowego KC PPR, od XII 1948 do 10 VII 1949 kierownik Wydziału Socjalno-Zawodowego KC PZPR, potem kierownik Wydziału Socjalnego KC PZPR. W grudniu 1945 był delegatem na I Zjazd PPR, a w grudniu 1948 na I Zjazd PZPR. Od 1949 sekretarz Centralnej Rady Związków Zawodowych (CRZZ). Kierowany do wielu akcji politycznych i gospodarczych, m.in. skupu zboża na terenie województw: białostockiego, opolskiego i bydgoskiego. IV 1951 otrzymał naganę od Sekretariatu Biura Politycznego KC PZPR za „tolerowanie niewłaściwych metod” podczas akcji skupu zboża w województwie białostockim; 5 I 1954 decyzją Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej (CKKP) kara ta została zatarta. Od stycznia 1954 dyrektor generalny w Ministerstwie Przemysłu Mięsnego i Mleczarskiego. W marcu 1954 był delegatem na III Zjazd PZPR. Od lipca 1957 zastępca redaktora naczelnego „Głosu Pracy”, od grudnia 1959 kierownik Biura Historycznego CRZZ. Współzałożyciel i członek Kolegium Redakcyjnego „Biuletynu Biura Historycznego CRZZ”, a od 1967 „Kwartalnika Historii Ruchu Zawodowego”. Od 1 IV 1969 na rencie dla zasłużonych. Wkrótce wyemigrował do Izraela, gdzie zmarł.

Był odznaczony m.in. Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari i Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego t. 3, Warszawa 1992.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]