Zygmunt Pomarański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zygmunt Pomarański
Brzózka
kapitan geograf kapitan geograf
Data i miejsce urodzenia 20 stycznia 1898
Warszawa
Data i miejsce śmierci 29 września 1941
Auschwitz
Przebieg służby
Jednostki Pierwsza Kompania Kadrowa
3 Pułk Piechoty Legionów
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Wawrzyn Akademicki
Krzyż legionowy.jpg Odznaka 1 Kompanii Kadrowej
Tablica upamiętniająca Zygmunta Pomarańskiego w Zamościu, ul. Bazyliańska

Zygmunt Pomarański ps. Brzózka (ur. 20 stycznia 1898 w Warszawie, zm. 29 września 1941 w Auschwitz) – kapitan geograf rezerwy Wojska Polskiego, żołnierz Pierwszej Kompanii Kadrowej, komendant Polskiej Organizacji Wojskowej obwodu radomskiego, iłżeckiego, koneckiego i zamojskiego; wydawca, księgarz, kompozytor.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie Józefa i Marii z Dorantów. Był młodszym bratem Stefana (1893–1944).

Ukończył gimnazjum w Warszawie, od 1912 był członkiem Zarzewia. Należał do Polskich Drużyn Strzeleckich od 1913 oraz do tajnego skautingu. Był członkiem 3 plutonu Pierwszej Kompanii Kadrowej[1]. Dowodził jedną z grup penetrujących okolice Domaszowic, Niewachlowa i Szydłówka[2]. 13 sierpnia 1914 został ranny w rosyjskim artyleryjskim ostrzale od strony Czarnowa[3]. Od 1915 należał do Polskiej Organizacji Wojskowej. W listopadzie 1918 uczestniczył w rozbrajaniu wojsk austriackich. W latach 1919–1921 był żołnierzem Wojska Polskiego. Podczas wojny polsko-bolszewickiej walczył w 3 pułku piechoty Legionów[1]. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 3396. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty[4]. Posiadał przydział w rezerwie do 9 Pułku Piechoty Legionów w Zamościu[5]. Na stopień kapitana został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 1. lokatą w korpusie oficerów geografów[6].

Od 1921 prowadził przedsiębiorstwo wydawnicze i księgarnię w Zamościu, uczestniczył w redagowaniu Kroniki Powiatu Zamojskiego i Teki Zamojskiej. W 1931 został komornikiem sądu grodzkiego w Kraśniku, potem w Hrubieszowie, od 1933 był notariuszem w Kozienicach.

W październiku 1939 brał udział w tworzeniu komórek Związku Walki Zbrojnej, jego dom był punktem kontaktowym. Członkiem ZWZ była też jego żona Jadwiga, syn Ziemowit Wrzos i córka Danuta.

Był także wydawcą[7], księgarzem i kompozytorem. Studiował w wyższej szkole muzycznej. Jest autorem licznych mazurków i polonezów. Skomponował m.in. melodię do pieśni O mój rozmarynie[1]. W latach 30. XX wieku ukazały się jego kompozycje pt. Pieśni o wojnie i na wojnie pisane w układzie na głos i fortepian[8].

Został aresztowany w lutym 1941 i wywieziony na Zamek Lubelski[9], stamtąd do obozu koncentracyjnego Auschwitz, gdzie zginął[1].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d P. Witek, G. Witek, op.cit., s. 32.
  2. P. Witek, G. Witek, op.cit., s. 69.
  3. P. Witek, G. Witek, op.cit., s. 71.
  4. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 518.
  5. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 150.
  6. Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 614.
  7. Pomarański, Zygmunt (1898-1941). (pol.). Katalog Biblioteki Narodowej. [dostęp 2012-01-28].
  8. Pomarański, Zygmunt (pol.). bibliotekapiosenki.pl. [dostęp 2012-01-28].
  9. Jan Grygiel, Związek Walki Zbrojnej, Armia Krajowa w obwodzie zamojskim 1939–1944. Szkice, wspomnienia, dokumenty, Warszawa 1985, s. 53.
  10. M.P. z 1931 r. nr 64, poz. 100 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
  11. M.P. z 1937 r. nr 257, poz. 407 „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej”.
  12. 6 sierpień: 1914–1934, Warszawa: Zarząd Główny Związku Legjonistów Polskich, 1934, s. 20.
  13. Jan Grygiel, Związek Walki Zbrojnej, Armia Krajowa w obwodzie zamojskim 1939–1944. Szkice, wspomnienia, dokumenty, Warszawa 1985, s. 69.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2004. ISBN 978-83-7188-691-1.
  • Przemysław Witek, Grażyna Witek: Kalendarium Kielc i Kadrówki: jeszcze raz o Pierwszej Kompanii Kadrowej. Kielce: Wydawnictwo Antykwaryczne, 2004. ISBN 83-920239-1-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]