Zygmunt Sarnecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zygmunt Sarnecki
Orgon, W. Ślepowron
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 20 listopada 1837
Hołodki
Data i miejsce śmierci 9 stycznia 1922
Kraków
Narodowość polska
Język polski
Dziedzina sztuki literatura

Zygmunt Sarnecki, ps. „Orgon”, „W. Ślepowron” i in. (ur. 20 listopada 1837 w Hołodkach[1], zm. 9 stycznia 1922 w Krakowie) – polski pisarz dramatyczny, dziennikarz, tłumacz, krytyk teatralny, dyrektor Teatru Polskiego w Poznaniu.

Zygmunt Sarnecki w swoim salonie sztuki „Ars” w Krakowie

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem kapitana gwardii napoleońskiej Wincentego i Melanii ze Scipiów. Uczył się mówić od razu dwoma językami, bo miał żonę Francuzkę, która się do najmłodszego dziecka w rodzinie szczerze przywiązała, i niańkę Polkę, szlachciankę, kochającą je bardzo, umiejącą czytać i pisać, co na tym stanowisku było w owych czasach nadzwyczajną rzadkością.

Od dziesiątego roku życia uczęszczał do prywatnej szkoły dla dzieci arystokracji w Odessie. Następnie uczył się w gimnazjum realnym w Warszawie (18521858). W wieku 19 lat nawiązał współpracę z „Gazetą Codzienną”. Jako jej korespondent wyjechał w 1859 do Francji i Włoch. W Paryżu poznał m.in. Karola Libelta i Cypriana Kamila Norwida, uczęszczał także na wykłady z literatury i historii na Sorbonie. Po powrocie do kraju w 1862 ożenił się z Wandą Dolińską, która wniosła mu w posagu Bychawę, gdzie osiadł. Po utraceniu Bychawy z powodu długów w 1869 Sarnecki założył wraz z Józefem Tekslem w Lublinie teatr, którego był dyrektorem od 2 maja do 22 lipca 1872. Potem wydzierżawił Teatr Polski w Poznaniu (18721873), gdzie wystawił ok. 70 premier, m.in. „Halkę” Stanisława Moniuszki.

W 1904 założył salon sztuki „Ars” w Krakowie, początkowo umiejscowiony przy ulicy Brackiej, później przeniesiony do lokalu u zbiegu linii A-B i św. Jana[2].

Zmarł w schronisku dla starców 9 stycznia 1922 w Krakowie. Został pochowany na tamtejszym cmentarzu Rakowickim.

W utworach jego osią fabuły jest przeważnie ponsardowska „gorączka złota”: „Zemsta pani Hrabiny” (1867), „Febris aurea”, „Dworacy niedoli” (1876). Charakter najbardziej rodzimy, prócz przerobionych z „Bene nati” Orzeszkowej „Hardych dusz” (1895), mają „Urocze oczy” (1893), które Sarnecki uważał za najlepszy swój utwór sceniczny. Pod wpływem Hauptmanna i symbolistów pisał też baśnie sceniczne, z których najpopularniejsza „Szklana góra” (1897). Poza wymienionymi napisał dramaty: „Bezinteresowni” (1872), „Adam i Maryla”, „Cień”, „Cud dziewica”, „Eviva l’arte” (1899), „Kalecy”, „Mojana”, „Nad ranem”, „On i ona”, „Półdiablę”, „Słonecznik”, „Złocienie”, wraz z Wł. Noskowskim libretto do opery Żeleńskiego „Konrad Wallenrod”, a wspólnie z Blizińskim „Lekkoduch”. Nowele i powieści jak: „Czwarta dusza” (1914), „Na ruinach”, „Nie twoja”, „Nowele” (1888), „Owale i profile” (1884), „Różni ludzie” (1883), „Sny i wrażenia” (1904), „Złote serce”, odznaczające się gładkim stylem i rozwiniętą fabułą, „Historię literatury francuskiej”, oraz szereg przekładów współczesnych mu autorów francuskich i dwóch komedyj Moliera.

Krytycy literaccy oceniają większość dzieł zwłaszcza powieściowych i nowelistycznych, stanowi dziś pozycje nieczytelne i martwe. Płytkość tematyki oraz brak wybitniejszych walorów artystycznych spowodowały, że również i z dorobku dramatycznego pisarza nic się do naszych czasów nie ostało.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Hołodki (1) nad Rowem w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. III: Haag – Kępy. Warszawa 1882.
  2. Salon sztuki „Ars”. „Nowości Illustrowane”. Nr 37, s. 16, 14 września 1907. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wielka Ilustrowana Encyklopedia Gutenberga (1934-1939)
  • Ilustrowana Encyklopedia Trzaski, Everta i Michalskiego (1924-1927)