Zygmunt Sowa-Sowiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zygmunt Sowa-Sowiński
Data i miejsce urodzenia 1908
Łódź
Data i miejsce śmierci 1954
Nowy Jork
Alma Mater Szkoła Przemysłu Artystycznego w Bydgoszczy
Dziedzina sztuki malarz, portrecista i miniaturzysta

Zygmunt Sowa-Sowiński (ur. 1908 w Łodzi, zm. 1954 w Nowym Jorku) – polski malarz, portrecista i miniaturzysta.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Po ukończeniu szkoły średniej udał się na studia plastyczne do Krakowa[1], a następnie do Szkoły Przemysłu Artystycznego w Bydgoszczy.

Początkowo był projektantem grafiki użytkowej. Zaprojektował m.in. plakat z okazji dziesiątej rocznicy utworzenia KOP, a także plakaty do filmów Hanka-oczy czarne i Wierna rzeka. Później zainteresował się sztuką portretu. Jego styl kształtował się pod wpływem twórczości Teodora Axentowicza i Leona Wyczółkowskiego. Kredką i węglem sporządził serię portretów wybitnych postaci, wśród których wyróżniał się wizerunek Ludwika Solskiego.

Odnalazł się jednak dopiero w miniaturze portretowej. Wypracował własną technikę i styl portretowania modeli. Malował na płytkach z kości słoniowej, a jako spoiwa do pigmentów używał przede wszystkim miodu. Pracował z użyciem delikatnych pędzelków wykonywanych z piórek słonki[2]. W swych miniaturach skupiał się na twarzach i sylwetkach portretowanych, pomijając szczegóły tła. W 1937 roku krytycy zainteresowali się miniaturami, jakie wystawił w Warszawie i Poznaniu[3].

Podczas okupacji na zlecenie Armii Krajowej wykonywał fałszywe dokumenty. Aresztowany przez Niemców wywieziony został do obozu koncentracyjnego Mauthausen-Gusen, skąd po wyzwoleniu przez US Army wyjechał, wraz z żoną Ireną, najpierw do Paryża, a następnie do Rio de Janeiro i ostatecznie do Nowego Jorku. Zmarł na emigracji w 1954 roku.

Dorobek Sowy-Sowińskiego to około 500 miniatur przedstawiających wybitne postacie ze świata polityki, kultury, kręgów arystokracji, osobistych przyjaciół i rodziny. Poza Polską wystawiał w Paryżu, gdzie pisano o nim jako o największym współczesnym miniaturzyście i przyrównywano do Jean-Baptiste’a Isabeya. Wystawiał także w Madrycie, Rio de Janeiro i w Wiedniu, a w USA w Charlottesville, Filadelfii i Detroit.

Wdowa po artyście, Irena Prime, przekazała Ossolineum dwadzieścia osiem miniatur Zygmunta Sowy-Sowińskiego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nazwisko nie figuruje w spisie studentów krakowskiej ASP: J.E. Dutkiewicz, Materiały do dziejów Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie 1895–1939, Wrocław 1969.
  2. W jednym z wywiadów podkreślał, że dla otrzymania takiego pędzelka złożonego z 20 włosków trzeba było upolować 10 ptaków, bowiem tylko jedno piórko z każdego skrzydła nadawało się do tego celu.
  3. Słowa pełne uznania dla jego miniatur znaleźć można w liście Wojciecha Kossaka do Stanisława Michalskiego dyrektora Funduszu Kultury Narodowej z 26 stycznia 1939 roku (fotokopia w zbiorach Ireny Prime).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Kozak: Zygmunt Sowa-Sowiński: miniatury portretowe: katalog wystawy, Ossolineum, kwiecień 2000. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum, 2000. ISBN 978-83-7095-038-5.