Zyta Oryszyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zyta Oryszyn
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 16 sierpnia 1940
Zagórz
Data śmierci 11 października 2018
Zawód, zajęcie pisarka, dziennikarka, tłumaczka
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Zyta Oryszyn, właściwie Zyta Anna Kaczyńska[1][2] z domu Bartkowska (ur. 16 sierpnia 1940 w Zagórzu[3], zm. 11 października 2018[4]) – polska pisarka, dziennikarka, tłumaczka, członkini Polskiego PEN Clubu.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Zyta Oryszyn ukończyła filozofię na Uniwersytecie Warszawskim[3]. W 1970 wydała swoją pierwszą powieść zatytułowaną Najada. W tym samym roku otrzymała za nią Nagrodę im. Wilhelma Macha[5].

W latach 1962–1972 była żoną pisarza Edwarda Stachury. Była jedną z najważniejszych postaci w jego życiu; badacz jego życiorysu Marian Buchowski wskazał, że to ona była Gałązką Jabłoni występującą w twórczości pisarza. Małżeństwo niedługo po ślubie zamieszkało w kawalerce na ulicy Rębkowskiej w Warszawie, którą pisarz dostał z przydziału Związku Literatów Polskich[6].

Współpracowała z Niezależną Oficyną Wydawniczą, w latach 80. działała w Komitecie Kultury Niezależnej, pisywała w czasopismach drugiego obiegu („Tygodniku Wojennym”, „Wezwaniach” i „Kulturze Niezależnej”)[2][3]. Wraz z drugim mężem, dziennikarzem Andrzejem Kaczyńskim, od 1996 pracowała w „Rzeczpospolitej”. Zajmowała się także tłumaczeniami.

W 2011 odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[1][7]. W 2013 za powieść Ocalenie Atlantydy została nominowana do Nagrody Literackiej „Nike”[8] oraz otrzymała Nagrodę Literacką Gdynia[9] i Ogólnopolską Nagrodę Literacką dla Autorki „Gryfia”[10].

Została pochowana na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie[11].

Twórczość (druk zwarty)[edytuj | edytuj kod]

  • 1970: Najada – powieść.
  • 1971: Melodramat – powieść
  • 1972: Gaba-Gaba czyli 28 części wielkiego okrętu – powieść
  • 1981: Czarna iluminacja – zbiór opowiadań
  • 1984: Madam Frankensztajn – zbiór opowiadań
  • 1990: Historia choroby, historia żałoby – powieść
  • 2012: Ocalenie Atlantydy – powieść

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 marca 2011 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (M.P. z 2011 r. nr 64, poz. 624).
  2. a b Zyta Oryszyn w Słowniku „Niezależni dla kultury 1976–89”. [dostęp 2012-04-20].
  3. a b c Anna Grażyna Kister: Zyta Oryszyn. encyklopedia-solidarnosci.pl. [dostęp 2012-04-20].
  4. Pisarka Zyta Oryszyn, autorka „Ocalenia Atlantydy”, nie żyje. Miała 78 lat. wyborcza.pl, 11 października 2018. [dostęp 2018-10-11].
  5. Zyta Oryszyn. „Polish Perspectives”. Nr 7–8. Vol. 16, s. 36, 1973. Polski Instytut Spraw Międzynarodowych. 
  6. Edward Stachura i jego Gałązka Jabłoni. edoor.edu.pl, 5 października 2018. [dostęp 2018-10-22].
  7. Prezydent uhonorował zasłużonych dziennikarzy. prezydent.pl, 21 marca 2011. [dostęp 2012-04-20].
  8. Nike 2013. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-06].
  9. Laureaci 2013. nagrodaliterackagdynia.pl. [dostęp 2015-07-08].
  10. Katarzyna Boni laureatką Nagrody Literackiej 'Gryfia' dla najlepszej autorki. wyborcza.pl, 2 lipca 2017. [dostęp 2018-06-19].
  11. Miejsce pochówku. cmentarzekomunalne.com.pl. [dostęp 2018-10-27].